Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 106/NQ-CP ngày 23/4/2025 về kế hoạch triển khai Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam dài 1.541 km, đi qua 20 tỉnh, thành phố, với 28 nhà ga hành khách, hàng hóa, có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 67 tỷ USD và đảm bảo các điều kiện để khởi công xây dựng trước ngày 31/12/2026, hoàn thành trong năm 2035.
Siêu dự án đường sắt này không chỉ đơn thuần là công trình giao thông, mà là bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa hạ tầng giao thông Việt Nam, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới. Việc thực hiện dự án này không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng tăng của người dân, mà còn giảm tải cho hệ thống giao thông đường bộ, giảm tai nạn, ô nhiễm môi trường và góp phần phát triển bền vững đất nước.
Theo thiết kế, khi dự án hoàn thành đưa vào vận hành với vận tốc 350 km/giờ, thời gian di chuyển từ Hà Nội đến Vinh chỉ khoảng 1 giờ, từ Hà Nội đến Phủ Lý chỉ mất khoảng 8 phút... Điều này sẽ thay đổi hoàn toàn phương thức di chuyển truyền thống của hàng triệu người dân tại các địa phương có dự án đi qua so với hiện nay, khi khoảng cách giữa các vùng miền chỉ tính bằng phút, chưa tính tới các giá trị kinh tế xã hội to lớn khác dự án mang lại cho người dân và địa phương...
Hiệu quả nhìn thấy khá rõ ràng, song, dự án cũng đang đứng trước nhiều thách thức, nhất là việc huy động vốn, nguồn lực đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư, nhà thầu thi công, cơ quan giám sát và cơ chế phân bổ rủi ro của các bên tham gia dự án. Dư luận xã hội và người dân đang đặc biệt quan tâm đến các vấn đề này và cần được thông tin công khai, minh bạch, nhằm đảm bảo dự án sẽ được thực hiện hiệu quả.
Nhiều ý kiến cử tri gửi tới Quốc hội bày tỏ, việc huy động nguồn vốn, nguồn lực và lựa chọn chủ đầu tư thực hiện đúng người, đúng việc, đúng năng lực có vai trò quyết định thành công. Chính phủ và các bộ, ngành cần có những chính sách huy động vốn không chỉ từ ngân sách Nhà nước, mà còn từ các nguồn xã hội hóa khác như Trái phiếu chính phủ, đầu tư tư nhân và vốn nước ngoài... trên cơ sở khung pháp lý rõ ràng, thuận lợi, đảm bảo nhà đầu tư có thể yên tâm tham gia vào các giai đoạn khác nhau của dự án và Nhà nước kiểm soát được rủi ro phát sinh.
Việc lựa chọn chủ đầu tư cũng cần phải tính toán kỹ lưỡng về tiềm lực, tiềm năng, kinh nghiệm và chuyên môn. Điều này đảm bảo dự án được triển khai hiệu quả, đúng tiến độ, chất lượng theo cam kết. Nếu chủ đầu tư không có đủ năng lực tài chính và chuyên môn, dự án có thể gặp khó khăn trong quá trình thực hiện, dẫn đến tình trạng chậm, giãn, hoãn tiến độ hoặc chất lượng công trình không đảm bảo.
Bên cạnh đó, việc lựa chọn nhà thầu, đơn vị thi công cần minh bạch các tiêu chí về năng lực, ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại và đấu thầu công khai để đảm bảo tính cạnh tranh và công bằng để các doanh nghiệp thực lực có cơ hội tham gia dự án. Khi đó, Chính phủ, các bộ, ngành, cơ quan quản lý Nhà nước sẽ giữ vai trò giám sát, thông tin dư luận từng giai đoạn, tiến độ, chất lượng của dự án.
Ngoài ra, việc tạo lập một kênh thông tin minh bạch, dễ dàng tiếp cận giữa các cấp chính quyền địa phương với dư luận cũng cần thiết để đảm bảo dự án phù hợp với nhu cầu, quyền lợi của người dân. Đây cũng là cách thức hữu hiệu đảm bảo sự giám sát từ cộng đồng, từ đó tăng tính trách nhiệm của các bên liên quan...
Hệ thống đường sắt hiện nay của Việt Nam đã hơn 100 năm tuổi, quá cũ kỹ, không đáp ứng được tốc độ liên kết vùng ở thời đại chuyển đổi số nhanh hiện nay, khiến thị phần hành khách và sản lượng hàng hóa chiếm tỷ lệ thấp, thậm chí hụt hơi so với đường bộ, hàng không. Đường sắt tốc độ cao Bắc Nam mang lại sức bật mới cho nền kinh tế, tạo ra sinh kế mới, các phát triển đô thị mới và tăng khả năng liên kết, tăng chất lượng logistic… xuyên suốt chiều dài đất nước. Do đó, dư luận xã hội và người dân cần sự đồng lòng của Chính phủ, các nhà đầu tư, nhà thầu và sự giám sát chặt chẽ của bộ, ngành, địa phương liên quan. Chỉ khi đó, mới có thể biến ước mơ về đường sắt tốc độ cao hiện đại thành hiện thực, đưa đất nước vươn mình lên tầm cao mới.
Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng chủ trì xây dựng cơ chế chính sách đặc thù cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam. Bộ Xây dựng đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, doanh nghiệp tập trung thực hiện các hạng mục công việc để trình Thủ tướng phương án khả thi, điều kiện khởi công trong quý IV/2026. Với quyết tâm cao nhất theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ “chỉ bàn làm, không bàn lùi”, hy vọng dự án sớm triển khai và cán đích, đáp ứng đúng nguyện vọng của dư luận xã hội và người dân.
Theo Tiến Hiếu/TTXVN
