Việc tăng cường tiếng Việt được xem là một trong những giải pháp quan trọng, làm tiền đề để học sinh người DTTS lĩnh hội tốt kiến thức của các môn học khác. Những năm qua, Đề án tăng cường tiếng Việt trên cơ sở tiếng mẹ đẻ cho trẻ mầm non người DTTS giai đoạn 2021-2025 được các trường học quan tâm thực hiện, đảm bảo học sinh đạt chuẩn năng lực tiếng Việt của mỗi khối lớp và của bậc học.
Với 270 học sinh, chủ yếu là người DTTS, Trường Mẫu giáo Hoa Sen (xã Chư A Thai, huyện Phú Thiện) đã chủ động đổi mới phương pháp dạy học với mục tiêu giúp trẻ em người DTTS hòa nhập và phát triển toàn diện.
“Nhà trường tạo dựng môi trường giao tiếp tiếng Việt, trang trí khuôn viên lớp học; xây dựng thư viện thân thiện, thư viện xanh, thư viện lớp học, bổ sung nhiều đầu sách truyện tranh để học sinh có thêm cơ hội tiếp cận với sách nhằm bồi dưỡng thói quen đọc sách, nâng cao năng lực nhận biết chữ cái và giao tiếp tiếng Việt cho học sinh DTTS; tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp giúp học sinh DTTS có nhiều cơ hội giao lưu, tiếp xúc và bổ sung vốn từ tiếng Việt hiệu quả”-Hiệu trưởng Đinh Thị Hòa cho biết.
Theo ông Phan Công Đương-Trưởng phòng GD-ĐT huyện Phú Thiện: Để tăng cường tiếng Việt cho trẻ em người DTTS, các đơn vị trường học đã chủ động xây dựng kế hoạch và tổ chức hoạt động với quan điểm mọi lúc mọi nơi đều tăng cường giao tiếp tiếng Việt cho trẻ; đảm bảo phù hợp với lứa tuổi, giúp trẻ phát triển kỹ năng nghe, hiểu, phát âm và diễn đạt bằng tiếng Việt một cách hiệu quả.
Toàn tỉnh có 265 trường mầm non với 894 điểm trường lẻ (trong đó có 540 điểm trường vùng khó khăn). Bà Nguyễn Thị Phương Huệ-Phó Trưởng phòng Giáo dục mầm non và Giáo dục tiểu học (Sở GD-ĐT) cho hay: Sở đã tổ chức nhiều hội thảo, tập huấn về giáo dục phát triển ngôn ngữ, tăng cường tiếng Việt trên cơ sở tiếng mẹ đẻ cho trẻ mầm non vùng DTTS; chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thiết thực và hiệu quả.
Nhờ đó, toàn tỉnh đã huy động 84.469 trẻ trong độ tuổi mầm non ra lớp, trong đó, tỷ lệ trẻ mầm non người DTTS đạt 50,3%. Mô hình bán trú được mở rộng đến các điểm trường vùng DTTS. Có 3.111 phòng học, 2.043 bộ đồ dùng dạy học và đồ chơi ngoài trời được đầu tư bổ sung hàng năm đáp ứng yêu cầu tối thiểu hoạt động giáo dục. Toàn tỉnh hiện có 160/265 trường mầm non đạt chuẩn quốc gia, chiếm 60,37%.
Là mô hình giáo dục đặc thù, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh và Trường THPT Dân tộc nội trú Đông Gia Lai đã chủ động, linh hoạt xây dựng kế hoạch dạy và học phù hợp, hiệu quả. 2 trường đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh DTTS và duy trì ổn định qua các năm học. Nhiều năm liền, 2 trường có tỷ lệ đậu tốt nghiệp THPT đạt 100%; tỷ lệ học sinh trúng tuyển vào các trường đại học, cao đẳng trên 80%.
Thầy Rmah Kmlă-Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh-chia sẻ: Cùng với sự đầu tư của tỉnh về cơ sở vật chất, nhà trường đã từng bước vươn lên khẳng định vị thế trong khối các trường THPT của tỉnh. Chất lượng giáo dục, chăm sóc, nuôi dưỡng học sinh được giữ vững và nâng cao. Tỷ lệ học sinh trúng tuyển đại học luôn đạt trên 80%. Hàng năm, nhà trường có hơn 10 học sinh đạt giải trong kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh.
“Với đặc thù là trường nội trú nên các em đều học tập và sinh hoạt tập trung. Vì vậy, ngoài việc dạy học, các thầy-cô giáo còn quan tâm đến nơi ăn, chốn ở cho các em. Nhà trường thực hiện phương châm “mưa dầm thấm lâu”, giảng dạy từ dễ đến khó, hướng dẫn học sinh ôn luyện, làm bài tập nhiều lần để ghi nhớ kiến thức đã học, chỗ nào chưa hiểu thì khuyến khích học sinh mạnh dạn trao đổi, tự nghiên cứu.
Bên cạnh đó, các thầy cô còn dành thời gian để kèm cặp, phụ đạo học sinh yếu. Do học sinh đều ở nội trú nên thầy cô rất gần gũi, nắm rõ điểm mạnh, điểm yếu của từng em để có giải pháp bồi dưỡng, phụ đạo phù hợp”-thầy Rmah Kmlă cho hay.
Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Nguyễn Văn Long: “Ngành GD-ĐT đang phối hợp với UBND các huyện, thị xã, thành phố rà soát đánh giá thực trạng chất lượng giáo dục của hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú, các cơ sở giáo dục có mô hình “bán trú dân nuôi”. Từ đó, xây dựng đề án củng cố, nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào DTTS, phát triển hệ thống trường dân tộc nội trú, bán trú trên địa bàn tỉnh phù hợp với thực tiễn, từng bước đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng của Nhân dân”.
Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ học kỳ II, năm học 2024-2025, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Nguyễn Văn Long khẳng định: Nhằm củng cố và nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào DTTS, ngành GD-ĐT đã triển khai hướng dẫn các đơn vị thực hiện tích hợp nội dung giáo dục văn hóa dân tộc trong một số môn học và hoạt động giáo dục.
Các trường cũng tăng cường đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với từng đối tượng học sinh DTTS; đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của học sinh DTTS theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018; tổ chức các hoạt động giáo dục đặc thù, tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức cho học sinh về chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về bản sắc văn hóa và truyền thống tốt đẹp của các dân tộc Việt Nam; tham gia hoạt động văn hóa, văn nghệ ngoài nhà trường do UBND tỉnh và các sở, ban, ngành tổ chức, góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa của các DTTS.
Phó Giám đốc Sở GD-ĐT thông tin thêm: Nhằm đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục cho mọi đối tượng, Sở đã triển khai thực hiện công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ và dạy tiếng Việt cho trẻ mầm non trước khi vào lớp 1 đối với con em các DTTS.
Nhờ đó, tỷ lệ trẻ mẫu giáo 5 tuổi và học sinh lớp 1 người DTTS hoàn thành chương trình, đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Tiếng Việt đạt 98% trở lên; tỷ lệ học sinh lớp 5 người DTTS hoàn thành chương trình, đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Tiếng Việt đạt 99%. Cùng với đó, củng cố, phát triển các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú, trường phổ thông có học sinh bán trú.
Triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2025 đạt kết quả; triển khai thực hiện dự án đầu tư cơ sở vật chất, trang-thiết bị cho 24 trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú và trường phổ thông có học sinh bán trú.
