Nhu cầu năng lượng của các sĩ tử mùa thi cao gấp nhiều lần so với người lớn bởi các em cần năng lượng để phát triển thể chất và trí não. Với các em học sinh, khi mùa thi tới, phải học tập và trí não luôn hoạt động thì càng cần nâng cao lượng dinh dưỡng.
Theo BS. TS. Nguyễn Thanh Danh, Chủ tịch HĐKH Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TPHCM, các em cần ăn uống đủ chất dinh dưỡng, không ăn quá no (chỉ ăn no khoảng 80% vì khi ăn quá no, máu sẽ tập trung về dạ dày và ruột để tiêu hóa lượng thức ăn thừa nên sẽ giảm lượng máu lên não dễ dẫn tới buồn ngủ, giảm khả năng tiếp thu bài), hoặc bỏ bữa, hoặc dồn hai bữa làm một. Ngoài việc ăn đủ 3 bữa chính cần bổ sung thêm 2-3 bữa phụ. Đặc biệt bữa sáng chiếm khoảng 30% tổng năng lượng trong một ngày, việc bỏ bữa ăn sáng sẽ khiến nồng độ glucose trong máu giảm, gây tình trạng buồn ngủ, ảnh hưởng đến chất lượng học tập, sinh hoạt.
Chế độ dinh dưỡng cần đa dạng các loại thực phẩm cung cấp đầy đủ các nhóm chất cần thiết như đạm, bột đường, chất béo, vitamin và khoáng chất. Mỗi ngày nên ăn được khoảng 20 loại thực phẩm khác nhau, phân bố trong tất cả các bữa ăn trong một ngày.
Các loại thực phẩm giúp giảm căng thẳng và tăng cường sức khỏe trí não có thể kể đến như: Thực phẩm giàu vitamin B đặc biệt là vitamin B12, có thể giúp chuyển hóa cortisol, ví dụ: Thịt bò, thịt gà, trứng, ngũ cốc nguyên hạt…; thực phẩm giàu axit béo omega-3 như cá cơm, bơ, hạt chia, cá thu, dầu ôliu, cá hồi, cá mòi, cá ngừ…; thực phẩm giàu magie có tác dụng chuyển hóa cortisol và thư giãn cơ thể cũng như tâm trí như: bơ, chuối, bông cải xanh, hạt bí ngô…; thực phẩm giàu protein như trứng, thịt bò nạc, cá hồi thịt, thịt gia cầm, các loại đậu giúp thúc đẩy lượng đường trong máu cân bằng; thực phẩm lên men tốt cho đường ruột, thực phẩm giàu men vi sinh và lên men như sữa chua,…
Hạn chế các thực phẩm kích thích như trà, cà phê, nước tăng lực, thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, thức ăn cay,… Chất caffeine có trong các thức uống giúp duy trì sự tỉnh táo bằng cách "chống lại" đòi hỏi khi ngủ của cơ thể. Tuy nhiên, chất này còn làm tim đập nhanh, đi tiểu nhiều gây mất nước, mất ngủ, nhức đầu gây hại cho não và ngăn cản quá trình hấp thụ can xi vào cơ thể.
Để đảm bảo não bộ được nghỉ ngơi và phục hồi khả năng học tập, cần tuân thủ nhịp sinh học, ngủ đủ theo nhu cầu. Đó là ngủ thỏa mãn theo nhu cầu, ngủ càng sớm càng tốt, ngủ sớm sẽ thức dậy sớm. Nếu thiếu ngủ, cơ thể sẽ tiêu hao nhiều năng lượng, giảm bài tiết hormon tăng trưởng, giảm ăn, ăn mất ngon, chậm tiêu, kéo dài sự kích thích vỏ não dẫn tới suy nhược hệ thần kinh và toàn cơ thể, từ đó sẽ giảm hiệu quả trong học tập.
Hoạt động thể lực tuy không phải là "thức ăn bổ não" nhưng lại hết sức cần thiết vì giúp máu lưu thông tốt, mang ôxy và dưỡng chất tới cho não nhiều hơn. Bộ não của chúng ta chỉ có thể tập trung, hoạt động liên tục tốt nhất trong vòng 45 phút, sau đó nó cần được nghỉ ngơi. Do vậy không phải cứ học liên tục là tốt mà cứ mỗi 45 phút nên nghỉ giải lao khoảng 10 phút. Thời gian nghỉ ngắn này có thể vận động bằng các bài tập thể dục nhẹ nhàng như đi lại, đồng thời hít thở sâu để tăng lưu lượng máu lên não, giúp não thư giãn, nghỉ ngơi.
Để giúp học sinh vượt qua được áp lực kỳ thi, đạt kết quả tốt, hạn chế các rối loạn tâm lý, tâm thần; các bậc cha mẹ nên đánh giá đúng năng lực của con và động viên khuyến khích giúp các em có tâm lý thật thoải mái, tự tin, không nên tạo thêm áp lực về mặt thành tích.
Bản thân các bạn học sinh cần chia sẻ những những lo lắng mà bạn gặp phải, đón nhận sự quan tâm của người thân, bạn bè sẽ giúp thoải mái tâm lý và tự tin hơn. Dù kỳ thi phía trước có áp lực đến đâu, chỉ cần chuẩn bị tốt, học đều, ăn đúng và nghỉ ngơi đủ, thành quả xứng đáng sẽ đến. Và quan trọng là đừng quên lắng nghe cơ thể mình, vì sức khỏe là nền tảng cho mọi ước mơ./.
