Mới đây, người dân Thủ đô lại càng quan tâm hơn khi Chủ tịch UBND thành phố Trần Sỹ Thanh cho biết, sẽ không thay đổi lộ trình hạn chế xe mô-tô, xe máy xăng vào bốn quận nội đô. Trong chủ trương của HĐND thành phố Hà Nội thông qua từ năm 2017, có mục tiêu dừng hoạt động xe máy xăng tại các quận nội đô vào năm 2030.
Trong nhiều thập kỷ qua, xe máy là phương tiện giao thông thiết yếu được nhiều người dân lựa chọn, bởi điều kiện kinh tế phù hợp trong bối cảnh hạ tầng giao thông công cộng chưa đồng bộ, không thể đáp ứng được nhu cầu của nhân dân. Thậm chí, xe máy còn là “cần câu cơm” của rất nhiều người dân. Nếu đến năm 2030, xe máy xăng không còn được vào nội đô, sẽ có sự xáo trộn rất lớn đến đời sống, sinh hoạt của rất nhiều người dân trong thành phố nói chung, không riêng với người dân bốn quận nội đô.
Không sử dụng xe xăng, rất nhiều gia đình sẽ phải chi ra một số tiền rất lớn để chuyển sang sử dụng xe máy điện trong bối cảnh phát triển hạ tầng giao thông công cộng Hà Nội còn nhiều dang dở, bus nhanh (BRT) được đánh giá là thất bại. Bình quân mỗi gia đình ở Hà Nội đang sở hữu từ 2-3 xe máy xăng, với giá xe máy điện loại tương đối tốt cũng có giá trung bình khoảng 20 triệu đồng, họ có thể phải chi ra một lúc hàng trăm triệu đồng để chuyển đổi phương tiện. Mức giá xe điện từ khoảng 20 triệu đồng là một tài sản rất lớn với người dân lao động, tiểu thương, xe ôm công nghệ… đang ngày ngày từ vùng ngoại ô vào thành phố mưu sinh rồi quay về. Đây sẽ là một gánh nặng lớn với người dân có thu nhập thấp, thậm chí là thu nhập trung bình. Theo khảo sát của Tổng cục Thống kê tháng 3/2025, mức thu nhập bình quân của người dân Thủ đô chỉ ở mức 6,86 triệu đồng/người/tháng.
Xe máy điện là phương tiện xanh rất tốt cho môi trường, song đến nay vẫn chưa được nhiều người dân lựa chọn bởi vấn đề kinh tế, hạn chế nhất định về công nghệ, thời gian sạc lâu, và hạ tầng trạm sạc vẫn còn thiếu rất nhiều, chưa bảo đảm đáp ứng nhu cầu người dân. Thậm chí, bài toán giải quyết hàng triệu tấm pin xe điện hết hạn sử dụng cũng là mối đe dọa nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe con người sau này. Đó là chưa kể đến các vấn đề về an toàn phòng cháy, chữa cháy khi nhà nào, chung cư mini nào cũng có xe điện sạc. Đến năm 2030, Hà Nội đã sẵn sàng để giải bài toán này chưa vẫn còn là một dấu hỏi.
Sức khỏe là vấn đề luôn được người dân quan tâm, khi điều kiện kinh tế đủ đầy, công nghệ phương tiện xanh phát triển hoàn thiện, người dân sẽ tự khắc chuyển đổi. Việc này phần nào cũng giống như việc chúng ta đều tự giác chuyển đổi từ bếp dầu, bếp gas sang bếp điện.
Nên chăng, lộ trình hạn chế xe máy xăng tại các quận nội thành Hà Nội được xác định rõ từ năm 2017 cần được nghiên cứu, xem xét kỹ càng và dài hơi hơn. Bên cạnh định hướng của lãnh đạo thành phố, rất cần việc khảo sát ý kiến, nguyện vọng người dân và tư vấn của các chuyên gia xã hội, lao động, việc làm... Bởi từ mấy năm trước, đại dịch Covid-19 đã tác động sâu rộng đến đời sống, kinh tế của người dân, gây ảnh hưởng đến tận bây giờ. Và người dân cũng cần có thêm thời gian để tích lũy, chuẩn bị. Đặc biệt là cần sự hoàn thiện hơn của hạ tầng giao thông nội đô, trang thiết bị phục vụ nhằm khuyến khích người dân sử dụng các "phương tiện xanh". Lộ trình hạn chế xe máy xăng cần được bắt nhịp cùng với tốc độ đồng bộ, phát triển giao thông công cộng theo hướng thân thiện môi trường, từ đó thay đổi thói quen di chuyển của người dân. Cũng từ đây sẽ càng tạo sự đồng thuận, hưởng ứng cao của người dân khi hài hòa các điều kiện mưu sinh, kinh tế với trách nhiệm chung bảo vệ, giữ gìn sự trong sạch của môi trường sống.
Theo PHẠM ĐẮC (NDO)
