Hôm qua (11.2, theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức ký ban hành việc áp thuế đồng bộ 25% với thép và nhôm đến từ bất kỳ nền kinh tế nào, song hành cùng các khoản thuế liên quan kim loại hiện có. Trước đó 1 ngày, chủ nhân Nhà Trắng đã thông báo về quyết định này.
Theo các thống kê, trong năm 2024, xuất khẩu thép từ VN vào Mỹ tăng 143% so với năm 2023. Vì thế, quyết định áp thuế trên của Tổng thống Trump đã chính thức ảnh hưởng trực tiếp đối với nền kinh tế VN. Danh mục bị chính quyền Mỹ áp dụng rào cản thuế quan có thể sẽ còn mở rộng trong thời gian tới, đồng nghĩa khả năng "dính đòn" của chúng ta càng cao hơn.
So với tổng thể thì giá trị xuất khẩu thép VN vào Mỹ chưa lớn, chỉ khoảng 1,13 tỉ USD, xếp thứ 8 trong 10 nền kinh tế xuất khẩu thép lớn nhất vào Mỹ. Nhưng cùng với các hệ lụy trực tiếp, những ảnh hưởng gián tiếp là không hề nhỏ.
Trước hết, đối với ngành thép thì sản lượng của Trung Quốc chiếm hơn 50% toàn thế giới. Trung Quốc đã có thời kỳ phát triển bất động sản, thực hiện nhiều công trình xây dựng rầm rộ nên tiêu thụ khá lớn lượng thép. Nhưng từ đại dịch Covid-19 đến nay, ngành bất động sản nước này trì trệ và chưa có tiến triển khả quan, nên lượng sắt thép được đánh giá là dư khá nhiều. Hơn thế nữa, những năm qua, Trung Quốc cũng đã xuất khẩu đáng kể các sản phẩm thép (tạm xem như dạng nguyên liệu) sang nước thứ ba để xuất khẩu tiếp. Chính vì thế, bối cảnh hiện nay, Trung Quốc dễ có xu hướng đẩy mạnh xuất khẩu thép sang thị trường khác, bao gồm khu vực Đông Nam Á.
Không chỉ thép, nhôm mà cả nhiều dòng sản phẩm khác của Trung Quốc cũng có thể mở rộng sang thị trường khác nên sẽ gây không ít thách thức cho các doanh nghiệp sở tại. Đây cũng chính là thách thức không nhỏ mà doanh nghiệp VN có thể sắp đối mặt, mà rủi ro lớn nhất chính là nền sản xuất sẽ bị tổn thương, thương mại bị ảnh hưởng sâu sắc. Khó khăn sẽ còn khó lường hơn nếu chuỗi cung ứng bị đứt gãy nghiêm trọng do thương chiến lan rộng. Khi đó, việc mở rộng sang các thị trường khác cũng gặp nhiều thách thức.
Cũng vào hôm qua, giá vàng trên thị trường thế giới đã cán kỷ lục mới khi vượt qua mốc 2.900 USD/ounce. Diễn biến này được lý giải là bắt nguồn từ tâm lý lo lắng của giới đầu tư. Dự báo giá vàng cũng như giá ngoại hối sẽ còn biến động mạnh trong thời gian tới. Điều này cũng tác động không nhỏ đến nền kinh tế VN khi xuất khẩu là một trụ cột quan trọng.
Vừa qua, ngay từ những dấu hiệu đầu tiên trong chính sách của chính quyền mới tại Mỹ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu sẵn sàng ứng phó thương chiến toàn cầu. Và rõ ràng, mọi thứ đang diễn biến với tốc độ rất nhanh, thậm chí khó lường, chỉ trong vòng 3 tuần kể từ khi ông Trump nhậm chức vào ngày 20.1.
Chính vì thế, trong trách nhiệm của mình, các bộ ngành liên quan cần nhanh chóng có biện pháp ứng phó cụ thể, đồng thời phối hợp xây dựng một chiến lược chung hiệu quả, bao gồm củng cố "sức khỏe" doanh nghiệp trong nước. Song song đó, chúng ta cũng cần thúc đẩy hiệu quả hơn nữa các chương trình đầu tư công, vì đây cũng là trụ cột quan trọng của nền kinh tế hiện nay, nhằm sẵn sàng bù đắp cho trụ cột xuất khẩu.
Theo Hoàng Đình (TNO)
