Sản phẩm vàng mini được tạo hình với nhiều kiểu dáng, từ hạt gạo, hạt đậu, chiếc lá đến hình viên kim cương, thỏi vàng… Tất cả được trang trí bóng bẩy, bắt mắt trong khi mọi thứ liên quan, từ trọng lượng, kích thước đến giá cả cũng đều rất mini. Mỗi sản phẩm chỉ có trọng lượng vài ba phân vàng và có giá 500 đến 1 triệu đồng, tối đa 3 triệu đồng. Vì thế, vàng mini đã kích thích được người tiêu dùng, nhất là người thu nhập thấp mở hầu bao mua để dành làm của với suy nghĩ dễ mua và dễ bán khi cần.
Nhưng thực tế không như vậy và nhiều người đã ôm “trái đắng” khi trữ vàng mini. Chị Chi ở quận 7 (TPHCM) là một trong số đó. Chị tham gia “chơi vàng” mini từ hơn hai năm qua. Chị cho biết, lúc đầu thấy những sản phẩm vàng mini nhỏ nhắn, dễ thương nên mua vài thứ trang trí, sau thấy giá cả rất vừa phải, dễ mua nên chị nghĩ đến việc mua “bỏ ống heo” làm vốn. Mỗi tháng chị trích 1 đến 2 triệu đồng từ tiền lương của người thợ làm tóc để mua vàng mini với niềm tin sẽ tích lũy được một khoản tiền kha khá. Những ngày gần đây, khi thấy giá vàng tăng vọt, trong khi đang cần tiền nên chị Chi quyết định bán. “Trong đầu tôi nghĩ vốn cộng lời lãi thì sẽ được khoản tương đối, nhưng khi đến tiệm vàng mới “ngã ngửa”, vì thực tế không phải như mình tưởng”, chị Chi bày tỏ trong nỗi thất vọng.
Theo chị Chi, nhiều cửa hàng kinh doanh vàng bạc không muốn mua lại vàng mini, ngay cả là cửa hàng trước đó bán sản phẩm này cho chị. Nếu mua lại, các cửa hàng sẽ ép giá và trừ chi phí tiền công nên người bán lỗ ít nhất 30%. Một số thợ kim hoàn tiết lộ, sản phẩm vàng mini thường được làm từ vàng vụn, vàng không đủ tuổi nhưng được “mông má” như vàng đủ tuổi, lại thường không rõ nguồn gốc xuất xứ nên các cơ sở kinh doanh vàng không muốn mua vào hoặc mua với giá rất thấp. “Mua vàng mini với số lượng ít để chơi, làm vật phẩm trang trí thì không sao, nhưng để tích lũy, kinh doanh thì sẽ là sai lầm”, một thợ kim hoàn ở chợ Tân Định (quận 1, TPHCM) nói với người viết.
Tích lũy vàng để làm vốn là tâm lý phổ biến của đại đa số người dân Việt Nam cũng như một số quốc gia Á Đông. Những người thu nhập thấp lại càng đặt nặng niềm tin vào vàng nên đã bóp chắt những đồng thu nhập ít ỏi để đầu tư, dù là vàng mini. Tuy nhiên, vì không có kinh nghiệm và thiếu am hiểu thị trường nên họ thường bị cuốn theo tâm lý đám đông trong cả khi mua vào lẫn bán ra nên đã chịu rất nhiều rủi ro.
Điều đáng nói, vàng mini hiện nay được sản xuất, kinh doanh khá phổ biến nhưng hầu như đang bị thả nổi về chất lượng lẫn nguồn gốc xuất xứ và đó cũng là lý do góp phần quan trọng làm cho người đầu tư gặp nhiều rủi ro. Vì vậy, quản lý chặt chẽ, minh bạch thông tin nguồn gốc, chất lượng sản phẩm vàng chế tác là cách để làm trong sạch thị trường vàng, đồng thời giúp những người thu nhập thấp, tham gia cuộc chơi nhỏ tránh được rủi ro lớn.
