Thăm làng kháng chiến Stơr

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

(GLO)- 63 năm về trước, làng kháng chiến Stơr (xã Tơ Tung, huyện Kbang) đã tự mình đánh một dấu son đậm nét trong trang lịch sử chống thực dân Pháp của dân tộc. Ngôi làng ấy cũng đã oai hùng hiện lên trong từng trang sách của nhà văn Nguyên Ngọc với tên gọi làng Kông Hoa hàng đêm bập bùng ánh lửa dưới chân núi Chư Lây huyền thoại. Chàng trai Đinh Núp hùng dũng, kiên cường hét vang làm rung chuyển đánh thức cả núi rừng: “Đồng bào ơi, Pháp cũng chảy máu” (Đất nước đứng lên của nhà văn Nguyên Ngọc). Câu nói ấy chính là một cuộc “cách mạng” lớn để rồi mở ra một cuộc cách mạng vĩ đại của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên như lịch sử đã ghi nhận.

Không thể tìm kiếm được những điều đã thuộc về quá khứ ở lũ trẻ đầu làng, tôi tìm đến nhà già làng Đinh H’Dong. Nhà ông nhỏ, nằm đối diện với nhà rông của làng với nền đất cao loang lổ những mảng xi măng cũ kỹ. Ông đang cùng một cậu con trai và hai chàng rể uống cạn những cang rượu. Tôi đi làng nhiều nên biết chiều muộn của ngày cuối tuần là thời gian lý tưởng để những người đàn ông trong từng nếp nhà của đồng bào Bahnar quây quần bên ché rượu cần nồng ấm và tôi đã cố tình chọn thời điểm này để ghé thăm làng kháng chiến Stơr.
 

Tác giả chụp hình kỷ niệm với già Amlinh, già Thơl và già làng H’Dong (tính từ trái qua). Ảnh: Văn Đức
Tác giả chụp hình kỷ niệm với già Amlinh, già Thơl và già làng H’Dong (tính từ trái qua). Ảnh: Văn Đức

Sau khi uống cạn một cang rượu cần cùng già làng tôi hỏi ngay về Bok Núp. Ông nghiêng cổ nhìn tôi, rất lâu ông hỏi lại: “Bok Núp?”. Già kể: Làng Stơr của già ngày ấy nhà nào cũng theo Bok Núp đi đánh Pháp vì tin Bok Núp chớ sao mà không tin, tin mới làm chớ. Bok Núp nói Pháp cũng chảy máu nên mình đánh được mà. Bọn Pháp ác lắm, đốt cả làng, cả rẫy. Pháp muốn lấy đất của mình nên mình phải quyết tâm đánh nó. Bọn Pháp cũng khôn lắm, nó có súng bắn ầm ầm nhưng mình cứ bình tĩnh mới đánh được nó. Hồi đó, anh Tunh, làm liên lạc cho Bok Núp bị Pháp bắn chết ở ngoài chòi rẫy. Lúc đó, già đang ở gần rẫy bắp, biết anh Tunh đói cái bụng, vào chòi rẫy bẻ bắp nướng ăn. Bọn Pháp biết phục ở đó trước, lúc nghe súng nổ ầm ầm ở chòi rẫy là mình biết Tunh bị bắn chết rồi, chết tại chỗ đó, cả làng thương lắm!

Cắt ngang dòng ký ức buồn bằng một cang rượu đầy rồi già H’Dong nhắc nhớ về cái tên Kông Hoa mà có lẽ đã lâu lắm rồi già không có dịp nhắc lại. Già vỗ vai tôi hỏi: “Có biết Kông Hoa không? Kông Hoa là làng Stơr đấy, hồi đó Việt Minh rồi bộ đội gọi là Kông Hoa”. Những thanh âm của “Việt Minh, Bộ đội” phát ra và vang lên nghe thiêng liêng, bồi hồi lắm. Từng dòng ký ức của già làng đang được những cang rượu cần nồng ấm đánh thức mãnh liệt: Hồi đó, làng ở dưới này bị Pháp đốt cháy hết, phải dời lên núi, đi trong rừng đánh Pháp thôi. Pháp sập bẫy chông, bẫy đá rồi đi qua cầu gãy rơi xuống hố chết nhiều lắm. Lớp nhỏ như già ngày ấy chỉ chừng mười hai đến mười lăm tuổi đi rình xem Pháp sập bẫy chết rồi chạy về báo với người già, con nít mà. Hỏi già lớp người ngày ấy giờ còn lại bao nhiêu thì già ngậm ngùi: “Ngoài già ra chỉ còn lại Bok Thơl, Bok Amlinh thôi, chết hết rồi…”.

Ba già gặp nhau, ngồi quây quần bên bếp lửa. Già Amlinh mang ra một ché rượu cần nhỏ, loại ngon đặc biệt vì được làm bằng hạt cào đãi hai ông bạn già. Già Amlinh và già Thơl không biết nhiều tiếng phổ thông nên già làng H’Dong phải nói lại những điều tôi muốn hỏi. Đôi khi, cả ba già đều quên mất tôi, say sưa ôn lại chuyện theo Bok Núp đi đánh Pháp bằng tiếng đồng bào mình. Những danh từ: “Bok Núp, Việt Minh, Bộ đội, làng Kông Hoa” được ba già nhắc đi nhắc lại giúp tôi có thể hiểu những ký ức của một thời oanh liệt, bi hùng của những năm tháng đã xa đang được các già kéo về rất gần.

Già Amlinh kéo cổ áo, chỉ cho tôi và hai ông bạn già vết sẹo dài vì bị Pháp bắn lúc đang rình chúng cài mìn bên gốc xoài cuối làng qua bao nhiêu năm tháng vẫn không mờ đi. Ba già lại nhìn nhau say sưa nhắc lại chuyện của ngày ấy. Nhìn những đôi mắt đã hao gầy theo vệt thời gian của già H’Dong, già Amlinh và cả già Thơl đang sáng bừng trở lại nhờ những kí ức đã quá lâu rồi không có dịp nhắc lại, tôi đã không nỡ lòng cắt ngang để chèn những câu hỏi xem chừng sẽ thừa thãi…

Thêm một lý do tôi muốn các già nói nhiều, nói lâu, nói mãi về cái ngày đánh đuổi quân Pháp là vì tôi muốn con cháu của các già đang ngồi đó được nghe để hiểu vì sao làng Stơr của mình lại được gọi là làng kháng chiến. Nếu có thêm nhiều những Đinh Bơn, Đinh Thị Thuyên, Đinh Thị H’Lăn… đều đang ở độ tuổi đến trường đang đùa chơi ở đầu làng nhưng ghé vào hỏi thăm chúng về Bok Núp, về làng Kông Hoa thì chúng đều lắc đầu chịu thua không nhớ.

Rồi thế hệ 7X, 8X của làng kháng chiến Stơr cũng không ai biết, không ai hiểu để còn làng, để có làng như ngày hôm nay thì cha ông đã phải trải qua những cuộc cách mạng vĩ đại như thế nào?  Ngay cả ba người con của già làng H’Dong cũng thú nhận chưa bao giờ nghe và cũng không muốn nghe chuyện ngày xưa cha theo Bok Núp đi đánh Pháp. Cha đã làm bẫy chông, bẫy đá thế nào? Pháp đã đốt làng, giết dân làng ra sao, tất thảy những điều đó, lũ trẻ bây giờ không đứa nào muốn nghe cả. Ngay cả ngôi nhà Tưởng niệm Anh hùng Núp được xây khang trang, bề thế ngay đầu cổng làng cũng thường xuyên khóa cửa im ỉm.

Bên bếp lửa đang rừng rực cháy, nhìn vào đôi mắt ừng ực nước của ba người già đang ôm nhau kể chuyện ngày xưa, tôi bỗng thấy chạnh lòng.

Nguyễn Giang

Có thể bạn quan tâm

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội trao quà Tết cho công nhân lao động khó khăn tỉnh Gia Lai

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội trao quà Tết cho công nhân lao động khó khăn tỉnh Gia Lai

(GLO)- Chiều 12-1, tại Hội trường 19-5 huyện Chư Prông (tỉnh Gia Lai), đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm-Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội đã về thăm và trao quà Tết cho 100 công nhân, lao động có hoàn cảnh khó khăn đang làm việc tại 2 huyện Chư Prông, Đức Cơ và Công ty Quang Đức.
Krông Pa tổ chức Xuân đoàn kết-Tết yêu thương

Krông Pa tổ chức Xuân đoàn kết-Tết yêu thương

(GLO)- Sáng 12-1, Hội Liên hiệp phụ nữ (LHPN) huyện Krông Pa (tỉnh Gia Lai) tổ chức chương trình “Xuân đoàn kết-Tết yêu thương“ nhằm tạo khí thế vui tươi, đầm ấm nhân dịp Tết Quý Mão 2023 và chia sẻ khó khăn với hội viên phụ nữ nghèo trên địa bàn.
Làm giàu nhờ ý chí và nghị lực

Làm giàu nhờ ý chí và nghị lực

(GLO)- Đó là anh Cao Thanh Bình, dân tộc Chứt, ở làng Mơ Nú (xã Ia Kênh, TP. Pleiku, tỉnh Gia Lai). Từ người làm thuê, 20 năm sau, anh trở nên giàu có. Không chỉ nỗ lực làm giàu cho bản thân, anh còn góp phần lan tỏa hình ảnh sống tích cực, tham gia giải quyết việc làm tại địa phương.
Trao quà Tết của Thường trực Ban Bí thư cho công nhân lao động có hoàn cảnh khó khăn ở Gia Lai

Trao quà Tết của Thường trực Ban Bí thư cho công nhân lao động có hoàn cảnh khó khăn ở Gia Lai

(GLO)- Sáng 10-1, tại Nhà Văn hóa Lao động tỉnh Gia Lai, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) tỉnh tổ chức Chương trình trao quà Tết Quý Mão 2023 của Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng, Tổng LĐLĐ Việt Nam đến 200 công nhân lao động có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh và trao tặng kinh phí hỗ trợ 22 nhà “Mái ấm Công đoàn“ cho đoàn viên khó khăn về nhà ở.
SOS Gia Lai sẵn sàng hỗ trợ người dân

SOS Gia Lai sẵn sàng hỗ trợ người dân

(GLO)- Sau 2 năm hoạt động, Câu lạc bộ (CLB) Hỗ trợ giao thông SOS Gia Lai đã được công nhận là CLB trực thuộc Hội Chữ thập đỏ tỉnh. Đây là sự động viên, khích lệ kịp thời và tiếp thêm nguồn động lực để các thành viên tiếp tục chung tay hỗ trợ cộng đồng.
Phố núi ngày đầu năm

Phố núi ngày đầu năm

(GLO)- Phố núi Pleiku bước vào ngày đầu tiên của năm mới 2023 trong tiết trời trong lành, thoáng đãng. Không khí đông đúc, tất bật của những ngày thường dường như được thay bằng bức tranh yên bình với hình ảnh người người vui xuân và kỳ vọng vào những điều tốt đẹp. Phóng viên Báo Gia Lai điện tử đã ghi lại những khoảnh khắc này trong ngày đầu năm.
Liên đoàn Lao động tỉnh Gia Lai tổng kết, trao giải 2 cuộc thi "Đường về nhà" và tìm hiểu chính sách pháp luật

Liên đoàn Lao động tỉnh Gia Lai tổng kết, trao giải 2 cuộc thi "Đường về nhà" và tìm hiểu chính sách pháp luật

(GLO)- Sáng 28-12, Liên đoàn Lao động tỉnh Gia Lai tổ chức tổng kết và trao giải 2 cuộc thi sáng tác video, clip truyền thông “Đường về nhà“ và cuộc thi viết “Tìm hiểu chính sách pháp luật trong cán bộ, đoàn viên, công nhân viên chức-lao động (CNVC-LĐ) toàn tỉnh“ năm 2022.
Gia Lai tiến hành giám sát việc huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực phục vụ công tác phòng-chống dịch Covid-19

Gia Lai tiến hành giám sát việc huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực phục vụ công tác phòng-chống dịch Covid-19

(GLO)- Ngày 27-12, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai tiến hành giám sát việc huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực phục vụ công tác phòng, chống dịch Covid-19; việc thực hiện chính sách, pháp luật về y tế cơ sở, y tế dự phòng tại thị xã An Khê. Bà Siu Hương-Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh làm trưởng đoàn giám sát.
Tặng quà cho 100 học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại huyện Đức Cơ

Tặng quà cho 100 học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại huyện Đức Cơ

(GLO)- Chiều 22-12, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Gia Lai phối hợp cùng Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh tổ chức tặng quà cho các em học sinh người dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn tại trường Tiểu học Võ Văn Kiệt (xã Ia Dơk, huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai).
Gia Lai quy định về quay vòng vốn hỗ trợ cộng đồng đối với các dự án thuộc chương trình mục tiêu quốc gia

Gia Lai quy định về quay vòng vốn hỗ trợ cộng đồng đối với các dự án thuộc chương trình mục tiêu quốc gia

Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai vừa có Quyết định số 42/2022/QĐ-UBND về cơ chế quay vòng một phần vốn hỗ trợ để luân chuyển trong cộng đồng thực hiện hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng thuộc các Chưong trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh.