Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, sáng 11-11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.
Khai thác du lịch gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa
Các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo động lực đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, phát triển du lịch cần được nhìn nhận không chỉ ở số lượng khách hay doanh thu, mà quan trọng hơn là giá trị gia tăng tạo ra cho nền kinh tế và lợi ích mang lại cho người dân.
Đại biểu (ĐB) Nguyễn Văn Huy (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) cho rằng, khai thác tài nguyên du lịch phải đi đôi với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa và nâng cao đời sống cộng đồng. Thực tế tại một số địa phương cho thấy, lễ hội có biểu hiện sân khấu hóa, phong tục tập quán bị biến đổi để đáp ứng nhu cầu du khách, không gian văn hóa truyền thống bị thu hẹp, thậm chí bị thương mại hóa.
“Cần bổ sung nguyên tắc bảo đảm việc khai thác các giá trị văn hóa phục vụ du lịch không làm biến dạng, mai một bản sắc, phong tục, tập quán và không gian sinh hoạt truyền thống của cộng đồng. Các dự án du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái, du lịch làng nghề cũng cần có phương án bảo tồn giá trị văn hóa đặc trưng và đánh giá tác động đối với đời sống cộng đồng” - ĐB Huy đề nghị.
Nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực, ĐB Nguyễn Hoàng Giang (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) cho rằng đây là yếu tố quyết định khả năng chuyển hóa tiềm năng thành sản phẩm, đưa sản phẩm tiếp cận thị trường và tạo động lực phát triển kinh tế.
Đại biểu thống nhất với chính sách ngân sách nhà nước hỗ trợ đào tạo nhân lực chất lượng cao, ngoại ngữ, kỹ năng nghề, quản trị du lịch, chuyển đổi số và nhân lực tại chỗ.
Tuy nhiên, việc đào tạo cần gắn chặt hơn với nhu cầu hình thành sản phẩm du lịch đặc thù và phát triển thị trường lao động. Trong đó, cần ưu tiên đội ngũ quản trị điểm đến, chuyên gia phát triển sản phẩm, marketing du lịch quốc tế và hướng dẫn viên chuyên sâu; đồng thời đánh giá hiệu quả qua năng lực nghề nghiệp, khả năng tạo việc làm thay vì chỉ căn cứ số lượng người được đào tạo.
Trong khi đó, ĐB Vừ A Bằng (Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên) đề nghị ưu tiên ngân sách Trung ương hỗ trợ các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách để triển khai chính sách phát triển du lịch cộng đồng, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh. Theo đại biểu, nếu chỉ dựa vào khả năng cân đối ngân sách địa phương, các tỉnh miền núi có nguồn thu thấp sẽ gặp khó khăn trong thực hiện chính sách.
Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ quy định cụ thể tiêu chí phân bổ, tỷ lệ hỗ trợ, danh mục công trình hạ tầng thiết yếu và cơ chế lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia, bảo đảm không chồng chéo, trùng lặp nhiệm vụ chi.
Ứng dụng công nghệ phải lấy hiệu quả thực tế làm thước đo
Góp ý về các quy định ứng dụng công nghệ mới và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong phát triển du lịch, theo ĐB Trần Mạnh Huy (Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng), cần tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, tránh bỏ lỡ những sáng kiến có giá trị chỉ vì chưa đáp ứng điều kiện về sở hữu trí tuệ.
Mục tiêu đến năm 2030 đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu du lịch đạt 80-90 tỷ USD đặt ra yêu cầu không chỉ gia tăng lượng khách mà còn phải nâng cao mức chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú và tăng tỷ lệ giá trị thực sự ở lại với doanh nghiệp, người lao động trong nước.
Đại biểu nhận định, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ du khách bằng nhiều ngôn ngữ, kết nối dịch vụ và phát hiện giao dịch bất thường; công nghệ chuỗi khối có thể hỗ trợ xác thực, đối soát và truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, việc ứng dụng phải tuân thủ quy định pháp luật về tiền tệ, thuế, phòng, chống rửa tiền, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi người tiêu dùng.
Đối với quy định về mô hình kinh doanh du lịch mới, ĐB Huy đề nghị không bắt buộc mọi mô hình phải có quyền sở hữu trí tuệ riêng, bởi nhiều sáng kiến từ doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã hoặc cộng đồng khai thác tri thức bản địa vẫn có thể tạo ra giá trị kinh tế lớn.
Đồng thời, cần làm rõ ranh giới giữa thử nghiệm hoạt động du lịch và thử nghiệm công nghệ theo pháp luật chuyên ngành; xác định đầu mối phối hợp, trách nhiệm kiểm soát rủi ro, tránh phát sinh thủ tục trùng lặp đối với các mô hình đã được phép thử nghiệm hợp pháp.
“Hiệu quả thử nghiệm cần được đánh giá bằng những kết quả cụ thể: Chi phí giảm bao nhiêu, doanh thu doanh nghiệp tăng thế nào, du khách có thuận tiện, an toàn hơn và người dân được hưởng lợi ra sao. Đây mới là thước đo thực chất để lựa chọn, hoàn thiện và nhân rộng các mô hình du lịch mới” - ĐB Trần Mạnh Huy nhấn mạnh.
