Không để sách giáo khoa thành... giấy vụn

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
Những ngày đầu năm học này, không chỉ là vấn đề lạm thu hay học thêm, dư luận còn rất bức xúc về những tồn tại liên quan đến đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông được nêu trong nghị quyết giám sát chuyên đề của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Phụ huynh và học sinh lựa chọn sách, đồ dùng học tập cho năm học mới. Ảnh: Bích Huệ/TTXVN
Phụ huynh và học sinh lựa chọn sách, đồ dùng học tập cho năm học mới. Ảnh: Bích Huệ/TTXVN

Theo Nghị quyết số 686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội được ban hành ngày 18/9/2023, trong giai đoạn 2015 - 2022, Nhà nước đã ưu tiên bố trí tổng kinh phí hơn 213 nghìn tỷ đồng để thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, trong đó có việc thay sách giáo khoa các cấp như thực tế đang diễn ra. Con số đó khiến không ít người giật mình, nhưng mấu chốt là sau từng ấy năm và tiêu tốn không ít ngân sách, đổi mới sách giáo khoa dường như vẫn lúng túng, còn nhiều bất cập, thậm chí có ý kiến nhận xét rằng đổi mới sách giáo khoa “đi một vòng rồi quay trở lại điểm xuất phát”.

Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nêu rõ, giá bộ sách giáo khoa theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 tăng gấp 2 - 4 lần giá bộ sách giáo khoa cũ. Số đầu sách giáo khoa tăng, tình trạng bán sách giáo khoa kèm sách bài tập, sách tham khảo dẫn đến tăng chi phí mua sách.

Chi phí phát hành sách giáo khoa cao, chưa hợp lý đối với loại sách phát hành số lượng lớn, người học bắt buộc phải mua. Đơn cử, mức chi phí phát hành tối đa đối với sách giáo khoa phục vụ năm học 2020 - 2021, 2021 - 2022 của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là 29% giá bìa, sách bài tập là 33%, sách giáo viên là 15%; năm học 2022 - 2023, các con số tương ứng là 28,5% - 35% - 15%...

Quy định về lựa chọn sách giáo khoa tại Thông tư số 25/2020/TT-BGDĐT chưa chặt chẽ, dẫn tới cách thức triển khai không thống nhất giữa các địa phương. Điều này tạo ra kẽ hở để trục lợi, cạnh tranh không lành mạnh.

Một tồn tại khác là sách giáo khoa mới được phát hành chậm, giáo viên ít có thời gian nghiên cứu, chuẩn bị bài giảng, ảnh hưởng tới chất lượng dạy học... Đó là chưa kể tới rất nhiều “hạt sạn” ở khâu biên soạn sách giáo khoa đã liên tục bị “bóc phốt” trong thời gian vừa qua.

Sách giáo khoa Cánh diều lớp 11 được đưa vào giảng dạy trong năm học 2023 - 2024. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN
Sách giáo khoa Cánh diều lớp 11 được đưa vào giảng dạy trong năm học 2023 - 2024. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Từ những hạn chế như vậy, một trong những ý kiến được Ủy ban Thường vụ Quốc hội nêu ra là đề nghị Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương tiếp tục thực hiện quy định của Nghị quyết số 88/2014/QH13 về việc giao Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa...

Cũng từ đây, tranh luận về một bộ sách giáo khoa của Nhà nước và việc xã hội hóa làm sách giáo khoa nổ ra gay gắt. Trên các diễn đàn, có nhiều người ủng hộ quay về một bộ sách giáo khoa, còn xã hội hóa các sách tham khảo. Cũng có người phản đối việc “đập đi xây lại” vì như vậy quá lãng phí...

Ở đây, cho dù Bộ Giáo dục và Đào tạo có đứng ra thực hiện một bộ sách giáo khoa, hay tiếp tục thực hiện xã hội hóa như hiện nay, thì nhất thiết cần hướng tới người dân và học sinh, trong đó học sinh là chủ thể trung tâm của giáo dục. Một bộ sách giáo khoa tốt và loại bỏ được tính độc quyền (miễn phí bản quyền) là điều cần cân nhắc và xem xét kỹ lưỡng, nếu cần thiết thì lấy ý kiến nhân dân. Tuy nhiên, nếu việc xã hội hóa cũng cho ra các sản phẩm tốt và mang tính cạnh tranh để hạ giá thành sách giáo khoa thì tại sao lại không?

Vấn đề là đừng để sách giáo khoa trút thêm gánh nặng chi phí cho phụ huynh, trong bối cảnh nhiều gia đình còn rất khó khăn, nhất là ở các vùng nông thôn,vùng sâu vùng xa. Đề nghị cần chấm dứt ngay tình trạng kinh doanh sách giáo khoa theo kiểu “bia kèm lạc”, để rồi nhiều cuốn sách trở thành giấy vụn sau khi kết thúc năm học, trong đó có cả những cuốn vẫn còn thơm mùi giấy vì rất ít được lật giở. Như thế là lãng phí nhân đôi.

Đặc biệt, đừng xem sách giáo khoa là một “miếng bánh” để ăn chia thị phần của các nhóm lợi ích hoặc để cho cơ chế xin - cho có cơ hội lũng đoạn. Vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” và “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Công ty TNHH Một thành viên Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là một bài học nhãn tiền. Rất nhức nhối, từ một chủ trương đúng đắn và nhân văn của Nhà nước, đến khi triển khai thực hiện lại bị trục lợi, làm méo mó hình ảnh của ngành giáo dục, gây nhiều hệ lụy tiêu cực tới người dân, môi trường giáo dục và chất lượng giáo dục.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành Phiên giám sát chuyên đề “Việc thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 và Nghị quyết số 51/2017/QH14 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông”, ngày 14/8/2023. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành Phiên giám sát chuyên đề “Việc thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 và Nghị quyết số 51/2017/QH14 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông”, ngày 14/8/2023. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Ở đây có trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đề nghị xem xét trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan đến các vi phạm, sai sót trong thực hiện Nghị quyết số 88/2014/QH13 và Nghị quyết số 51/2017/QH14 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông. Tuy vậy, cũng cần thẳng thắn rằng để hạn chế các bất cập kéo dài như vừa qua, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát cũng cần sâu sát hơn, chứ không đợi đến khi “chuyện đã rồi” mới vào cuộc.

Ngành giáo dục cần sớm “hoàn thiện và ổn định hệ thống sách giáo khoa”, theo đúng tinh thần của Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII. Sách giáo khoa có ổn định thì mới tạo thuận lợi cho quá trình giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh. Nếu còn loay hoay thì còn gây bất an cho xã hội, tạo kẽ hở cho thất thoát, lãng phí.

Lãng phí từ sách giáo khoa không chỉ là lãng phí nguồn lực đầu tư của Nhà nước, mà còn là lãng phí chi phí trang trải cuộc sống của mỗi gia đình, đặc biệt là lãng phí thời gian và cơ hội thúc đẩy nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, khi thời kỳ dân số vàng của Việt Nam đã sắp khép lại. Vậy nên, hơn lúc nào hết, cần lắm những người làm sách giáo khoa không chỉ có tầm, mà còn có tâm.

Có thể bạn quan tâm

Vang mãi tiếng cồng chiêng

Vang mãi tiếng cồng chiêng

(GLO)- Từ ngày 30-10 đến 8-11, tại phường Pleiku, xã Biển Hồ và một số địa phương trên địa bàn tỉnh Gia Lai diễn ra chuỗi sự kiện Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026.

Khi chính quyền chủ động tìm đến người dân

Khi chính quyền chủ động tìm đến người dân

Vừa qua, UBND TP.HCM tổ chức lễ ra mắt ba mô hình chuyển đổi số mang tính tiên phong, sáng tạo và nhân văn, tập trung vào các lĩnh vực: kết nối giao thông công cộng; kết nối kho dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính; hỗ trợ người dân đăng ký khai tử tại nhà.

Đừng để trẻ em đơn độc trên không gian mạng

Đừng để trẻ em đơn độc trên không gian mạng

(GLO)- Không gian mạng mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ bắt nạt, dụ dỗ, lừa đảo và xâm hại trẻ em. Bảo vệ trẻ trên môi trường số không thể chỉ trông chờ vào kỹ năng tự phòng vệ, mà cần trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội.

Chặn áp lực tăng giá từ chi phí đầu vào

Chặn áp lực tăng giá từ chi phí đầu vào

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng vừa yêu cầu các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương tính toán phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân, đồng thời rà soát cơ sở pháp lý, tác động và tính khả thi của việc giảm thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%.

Góp xanh cho Trường Sa

Góp xanh cho Trường Sa

(GLO)- Tiếp tục đồng hành cùng chương trình “Xanh hóa Trường Sa”, ngành chức năng tỉnh Gia Lai vừa bàn giao hơn 11.000 cây dừa giống Tam Quan cho Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân.

Chuyển từ trao tặng sang trao cơ hội

Chuyển từ trao tặng sang trao cơ hội

Một phần quà có thể giúp gia đình vượt qua tháng khó, còn một chỗ học nghề, việc làm, thẻ bảo hiểm y tế hay mái nhà vững chãi sẽ giúp họ đứng vững lâu dài. Giảm nghèo bền vững vì thế là sự dịch chuyển từ trao tặng sang trao cơ hội,...

Kích cầu du lịch

Kích cầu du lịch

(GLO)- HĐND tỉnh Gia Lai vừa thông qua 2 nghị quyết về hỗ trợ thu hút khách quốc tế qua các chuyến bay charter (thuê chuyến) và phát triển du lịch cộng đồng. Đây là những chính sách rất đáng chú ý trong nỗ lực đưa du lịch trở thành một động lực phát triển của tỉnh nhà.

Thu hút nhân tài, khơi thông nguồn lực phát triển

Thu hút nhân tài, nhân lên nguồn lực phát triển

(GLO)- 80 năm trước, trong thư “Tìm người tài, đức”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò đặc biệt của nhân tài đối với sự nghiệp kiến thiết đất nước. Tư tưởng đó tiếp tục được phát triển trong Kết luận số 105-KL/TW, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ việc thu hút, trọng dụng nhân tài.

Khơi thông giá trị bản quyền

Khơi thông giá trị bản quyền

Tại hội nghị tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan vừa tổ chức tại Hà Nội, Bộ VH-TT-DL nhận định, sau hơn 20 năm thực thi và qua nhiều lần sửa đổi, pháp luật về sở hữu trí tuệ đã tạo nền tảng quan trọng cho việc bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.

Tin ở người trẻ

Tin ở người trẻ

Nhìn lại lịch sử dân tộc và chặng đường 70 năm hình thành, phát triển của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, có thể thấy, ở mỗi giai đoạn, thanh niên luôn được tin tưởng giao phó và đảm nhận những vai trò, sứ mệnh mới.

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế - địa chính trị thế giới biến động phức tạp, khó lường, hơn 50 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài mà chúng ta thu hút được trong 9 tháng qua không chỉ lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay mà đó chính là một "phiếu tín nhiệm" của quốc tế dành cho VN.

null