Đổi mới thi cử cần phải chặt chẽ

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua được tổ chức cơ bản nghiêm túc, an toàn, không có nhiều xáo trộn.

Sau một năm chuyển đổi chương trình học và phương thức thi, nỗ lực ấy của ngành giáo dục và đào tạo đáng được ghi nhận.

Định hướng ra đề thi tốt nghiệp THPT năm nay cũng đã có tín hiệu tích cực. Đề thi các môn giảm dần kiểu học thuộc, học tủ; hướng nhiều hơn đến việc vận dụng kiến thức và năng lực diễn đạt của thí sinh.

Vấn đề đáng bàn về đề thi tốt nghiệp THPT 2026 có lẽ là môn ngữ văn. Đề thi muốn "mở", song cách đặt vấn đề lại có thể kéo thí sinh vào lối làm bài quen thuộc: ca ngợi nỗ lực vượt khó, thành công…, rồi rút ra bài học đạo lý.

Khi đề ngầm dựng sẵn một hình mẫu để thí sinh hướng tới, không gian suy nghĩ độc lập sẽ bị thu hẹp. Nhiều em rất dễ viết đúng giọng văn mẫu, rằng phải cố gắng, phải rèn luyện, phải sống có ước mơ - dù không hề sai nhưng khó nhận biết đó là tư duy thật hay chỉ là câu chữ đã được luyện sẵn.

Với đề thi như vậy, việc chấm bài cũng không dễ. Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu chấm thi "theo rubric và đáp án mở", nhưng "mở" đến đâu, chấp nhận cách hiểu khác biệt đến mức nào, phân biệt ra sao giữa lập luận sáng tạo với suy diễn tùy tiện… là không đơn giản.

Một đề thi quốc gia không thể chỉ dừng lại ở cảm giác "hay" hoặc "có tính thời sự", mà phải chấm được, đo được và phân hóa được. Nếu tiêu chí chấm không đủ rõ, giám khảo khó tránh khỏi lúng túng, còn kết quả thi có thể chịu tác động bởi vùng miền, vốn sống và điều kiện tiếp cận thông tin của thí sinh.

Do đó, phổ điểm môn ngữ văn nhiều khả năng sẽ không gây sốc. Điểm trung bình có thể vẫn áp đảo, điểm dưới trung bình không quá nhiều, còn điểm khá - giỏi rất ít. Điều cần chú ý là độ phân hóa ở vùng 7 - 8 điểm và số bài thi vượt lên trên 8,5 điểm. Nếu phổ điểm phình to ở vùng trung bình trong khi điểm cao ít, điều đó cho thấy đề thi dù giúp thí sinh tránh điểm thấp nhưng chưa hẳn đo lường được năng lực tư duy độc lập. Đề thi "mở" mà rốt cuộc dẫn đến nhiều bài làm na ná nhau thì việc đổi mới đề thi chưa như kỳ vọng.

Như vậy, vấn đề đặt ra là việc đổi mới đề thi cần đi cùng kỹ thuật khảo thí. Đề thi chất lượng không chỉ gợi cảm hứng làm bài mà còn phải đo đúng năng lực thí sinh. Đề cần được thử nghiệm với các nhóm học sinh khác nhau, kiểm tra độ khó, độ phân hóa, độ tin cậy và những rào cản ngoài năng lực học tập. Với riêng đề ngữ văn, yêu cầu nghị luận cần phải phù hợp vốn sống, trải nghiệm và khả năng lập luận thực tế của học sinh THPT.

Sau kỳ thi, phổ điểm các môn là dữ liệu quan trọng để nhìn lại chất lượng đề và chất lượng chấm thi. Phổ điểm không nói hết mọi điều nhưng có thể cho thấy đề thi quá dễ hay quá khó, có phân hóa được thí sinh không, có phục vụ được đồng thời hai mục tiêu của kỳ thi - công nhận tốt nghiệp THPT một cách công bằng và cung cấp dữ liệu đủ tin cậy cho các trường đại học tuyển sinh - hay không.

Đổi mới thi cử là việc hết sức cần thiết nhưng càng đổi mới càng cần phải chặt chẽ. Đề thi đổi mới không thể chỉ "mở" ở cảm hứng ra đề mà còn cần phải "mở" trong tư duy, rõ trong tiêu chí chấm và công bằng trong việc đo lường chất lượng thí sinh.

TS HOÀNG NGỌC VINH,
nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp - Bộ GD và ĐT

(Dẫn theo NLĐO)

Có thể bạn quan tâm

Khi chính quyền chủ động tìm đến người dân

Khi chính quyền chủ động tìm đến người dân

Vừa qua, UBND TP.HCM tổ chức lễ ra mắt ba mô hình chuyển đổi số mang tính tiên phong, sáng tạo và nhân văn, tập trung vào các lĩnh vực: kết nối giao thông công cộng; kết nối kho dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính; hỗ trợ người dân đăng ký khai tử tại nhà.

Đừng để trẻ em đơn độc trên không gian mạng

Đừng để trẻ em đơn độc trên không gian mạng

(GLO)- Không gian mạng mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ bắt nạt, dụ dỗ, lừa đảo và xâm hại trẻ em. Bảo vệ trẻ trên môi trường số không thể chỉ trông chờ vào kỹ năng tự phòng vệ, mà cần trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội.

Chặn áp lực tăng giá từ chi phí đầu vào

Chặn áp lực tăng giá từ chi phí đầu vào

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng vừa yêu cầu các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương tính toán phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân, đồng thời rà soát cơ sở pháp lý, tác động và tính khả thi của việc giảm thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%.

Để trường học thật sự vui

Để trường học thật sự vui

Một ngôi trường hạnh phúc không nhất thiết phải có những tòa nhà thật đẹp, thiết bị hiện đại, khẩu hiệu hay trên tường. Điều quan trọng là mỗi buổi sáng, học sinh muốn đến trường, thầy cô vui khi bước vào lớp, mọi người cảm thấy mình được tôn trọng, được lắng nghe, yêu thương.

Từ sự kiện đến công nghiệp văn hóa

Từ sự kiện đến công nghiệp văn hóa

Không chỉ là công cụ kích cầu du lịch, các concert, lễ hội, chương trình nghệ thuật lớn... còn có thể tạo thị trường cho nghệ sĩ, nhà sản xuất chương trình, doanh nghiệp công nghệ sân khấu, thiết kế, truyền thông, quảng cáo và nhiều ngành nghề sáng tạo khác cùng phát triển.

Gìn giữ giá trị thật

Gìn giữ giá trị thật

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 37/CT-TTg (ngày 20-10) về tăng cường phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm học thật, thi thật, đánh giá thật.

Góp xanh cho Trường Sa

Góp xanh cho Trường Sa

(GLO)- Tiếp tục đồng hành cùng chương trình “Xanh hóa Trường Sa”, ngành chức năng tỉnh Gia Lai vừa bàn giao hơn 11.000 cây dừa giống Tam Quan cho Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân.

Thu hút nhân tài, khơi thông nguồn lực phát triển

Thu hút nhân tài, nhân lên nguồn lực phát triển

(GLO)- 80 năm trước, trong thư “Tìm người tài, đức”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò đặc biệt của nhân tài đối với sự nghiệp kiến thiết đất nước. Tư tưởng đó tiếp tục được phát triển trong Kết luận số 105-KL/TW, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ việc thu hút, trọng dụng nhân tài.

Khơi thông giá trị bản quyền

Khơi thông giá trị bản quyền

Tại hội nghị tổng kết việc thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan vừa tổ chức tại Hà Nội, Bộ VH-TT-DL nhận định, sau hơn 20 năm thực thi và qua nhiều lần sửa đổi, pháp luật về sở hữu trí tuệ đã tạo nền tảng quan trọng cho việc bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.

Tin ở người trẻ

Tin ở người trẻ

Nhìn lại lịch sử dân tộc và chặng đường 70 năm hình thành, phát triển của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, có thể thấy, ở mỗi giai đoạn, thanh niên luôn được tin tưởng giao phó và đảm nhận những vai trò, sứ mệnh mới.

Bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030. 

Chủ động ứng phó với mưa bão

Chủ động ứng phó với mưa bão

(GLO)- Gia Lai chuẩn bị bước vào mùa mưa bão. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ nay đến cuối năm 2026, thời tiết còn diễn biến khó lường, cần đề phòng mưa lớn, giông lốc gây ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, chia cắt, cô lập tại một số khu vực.

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Vị thế của một nền thể thao không được tạo nên bằng những lời tung hô sau chiến thắng, càng không thể được đo bằng những cơn giận dữ sau thất bại. Quan trọng là biết mình đang ở đâu. Khi cuộc chơi khép lại, điều đọng lại cần là sự công bằng.

null