Trong kỳ họp Quốc hội mới đây, Chính phủ đã trình dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự. Hai nội dung nổi bật thu hút sự quan tâm dư luận là: đề xuất bỏ giới hạn lái xe 48 giờ/tuần đối với tài xế vận tải và quy định không yêu cầu giấy tờ giấy nếu thông tin đã có trong căn cước điện tử. Đây là hai thay đổi mang tính thực tiễn cao, chạm đến cả đời sống lao động lẫn tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Bỏ giới hạn 48 giờ/tuần - linh hoạt cho ngành vận tải, nhưng cần bảo đảm an toàn
Theo dự thảo, người lái ôtô kinh doanh vận tải vẫn bị giới hạn không lái liên tục quá 4 giờ, nhưng sẽ không còn bị ràng buộc bởi mức tối đa 48 giờ làm việc mỗi tuần như trước đây. Thời gian làm việc của tài xế được điều chỉnh theo quy định chung của Bộ luật Lao động, vốn cho phép làm thêm tối đa 300 giờ mỗi năm.
Bộ Công an lý giải, đề xuất này xuất phát từ kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam và nhiều doanh nghiệp, khi cho rằng giới hạn 48 giờ/tuần đang làm giảm tính linh hoạt, gây khó khăn trong thời gian cao điểm vận chuyển hàng hóa và hành khách. Việc “gỡ trần” về thời gian làm việc được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp vận tải chủ động hơn, giảm áp lực thiếu nhân lực tạm thời, từ đó thúc đẩy lưu thông hàng hóa – yếu tố quan trọng trong phục hồi và phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, vấn đề an toàn giao thông vẫn là mối quan tâm hàng đầu. Việc làm thêm giờ, nếu không được giám sát nghiêm ngặt, có thể dẫn đến tình trạng lái xe quá sức, làm tăng nguy cơ tai nạn. Mặc dù dự thảo vẫn duy trì giới hạn 4 giờ lái xe liên tục và yêu cầu gắn thiết bị giám sát hành trình, camera trong cabin, song cơ chế kiểm tra, xử lý vi phạm cần được làm rõ để đảm bảo quy định không chỉ tồn tại trên giấy.
Một thách thức khác là sức khỏe và điều kiện lao động của tài xế. Khi giới hạn 48 giờ bị bãi bỏ, trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc bố trí ca kíp, nghỉ ngơi hợp lý phải được nhấn mạnh hơn bao giờ hết. Nếu không có sự kiểm soát và chế tài rõ ràng, việc “nới” quy định có thể vô tình biến thành áp lực cho người lao động.
Đẩy mạnh căn cước điện tử - bước tiến trong cải cách hành chính
Bên cạnh vấn đề giao thông, dự thảo luật cũng đề xuất một thay đổi lớn trong quản lý hành chính: các cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu người dân xuất trình giấy tờ nếu thông tin đã được tích hợp trên căn cước điện tử.
Hiện nay, căn cước điện tử cho phép tích hợp nhiều dữ liệu như bảo hiểm xã hội, y tế, giấy phép lái xe, đăng ký xe, thông tin cư trú, mã số thuế, thậm chí cả tài khoản ngân hàng. Khi quy định này được áp dụng, người dân sẽ không còn phải mang theo hàng loạt giấy tờ khi thực hiện thủ tục hành chính, giảm mạnh tình trạng “hồ sơ chồng hồ sơ”, “xin - cho” và sai lệch thông tin.
Tuy nhiên, song hành với tiện lợi là thách thức về bảo mật dữ liệu cá nhân. Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội đã yêu cầu làm rõ quy trình tích hợp, cơ chế chia sẻ và bảo vệ thông tin giữa cơ sở dữ liệu quốc gia với các hệ thống chuyên ngành. Nếu không được kiểm soát tốt, nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân sẽ là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Cần sự cân bằng giữa linh hoạt kinh tế và trách nhiệm xã hội
Cả hai đề xuất trên - bỏ giới hạn 48 giờ/tuần và mở rộng giá trị sử dụng của căn cước điện tử - đều hướng đến mục tiêu tăng tính linh hoạt, giảm gánh nặng thủ tục và thúc đẩy hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, cần sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích kinh tế và an toàn, giữa tiện ích số và bảo mật dữ liệu.
Đối với lĩnh vực vận tải, việc nới giới hạn giờ làm chỉ thật sự có ý nghĩa khi đi kèm các biện pháp bảo vệ sức khỏe tài xế, giám sát hành trình nghiêm túc và xử lý vi phạm minh bạch. Với căn cước điện tử, yếu tố an toàn thông tin và quyền riêng tư công dân phải được đặt lên hàng đầu, tránh tình trạng “tiện cho cơ quan, phiền cho dân”.
Đề xuất bỏ giới hạn 48 giờ/tuần cho tài xế và quy định không yêu cầu giấy tờ giấy là dấu hiệu của một tư duy quản lý hiện đại, linh hoạt và hướng tới số hóa. Tuy nhiên, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được thiết kế với các cơ chế giám sát chặt chẽ, minh bạch và nhân văn. Cân bằng giữa phát triển kinh tế - an toàn xã hội - bảo mật thông tin chính là thước đo thành công của những cải cách pháp lý trong giai đoạn hiện nay.
