Cấm thuốc lá điện tử: Quyết sách bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Tác hại của thuốc lá thế hệ mới

Theo Bộ Y tế, TLĐT và thuốc lá nung nóng là sản phẩm thế hệ mới, hoạt động bằng cách làm nóng dung dịch chứa nicotine hoặc các hương liệu hòa tan trong propylene glycol hoặc glycerine. Các sản phẩm này hiện được bán và tiếp thị một cách công khai nhắm tới giới trẻ qua các nền tảng mạng xã hội như: Facebook, Zalo, TikTok...

Tại Gia Lai, không khó để bắt gặp những bạn trẻ, trong đó có học sinh tụ tập hút TLĐT tại các quán cà phê, trà sữa hay quán cóc vỉa hè; thậm chí là lén lút hút trong nhà vệ sinh trường học. Có người biết đến TLĐT trên mạng và tự mua về sử dụng, có trường hợp bị bạn bè rủ rê, lôi kéo hút thử rồi nghiện.

Em V.L.N.T. (học sinh lớp 10 tại TP. Pleiku) kể: “Năm lớp 8, em vô tình bắt gặp một trang bán TLĐT trên Facebook. Tò mò, em vào tìm hiểu rồi mua về dùng thử với giá 250 ngàn đồng.

Lần đầu tiên sử dụng, em bị sặc khói rất khó chịu, nhưng hút nhiều thì quen dần. Sau đó, em có mua thêm vài cây nữa với hương vị khác nhau như trái cây, nước ngọt, trà sữa...

Được một thời gian, ba mẹ phát hiện và cấm em sử dụng. Tuy nhiên, do đã trót dính vào nó nên thỉnh thoảng em vẫn lén gia đình hút cùng bạn bè”.

Tương tự, em L.M.Q. (19 tuổi, trú tại tổ 10, thị trấn Phú Túc, huyện Krông Pa) cho hay: “Em biết đến TLĐT từ đầu năm 2023. Nhìn thấy bạn thân sử dụng, em xin dùng thử, từ đó bắt đầu hút. Sản phẩm này đa dạng hương vị và tạo ra nhiều khói khiến em cảm thấy kích thích.

Em cũng đã thử qua nhiều loại tinh dầu, trong đó có Juice pod 60 ni (tinh dầu 60 mg), cảm giác mạnh hơn so với thuốc lá truyền thống. Em tính mua một cây pod nhưng nghe TLĐT chuẩn bị cấm từ tháng 1-2025 nên đã từ bỏ ý định và đang cố gắng thay đổi thói quen hút TLĐT”.

Nhiều bạn trẻ cho rằng, hút TLĐT ít độc hại. Tuy nhiên, trên thực tế, nó chứa nhiều chất gây nghiện và dễ dẫn tới tử vong. Theo bác sĩ Bùi Trường Giang-Phó Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương Gia Lai, TLĐT chủ yếu chứa nicotine và một số chất khác như: glycerin, propylene, chất dẫn xuất, chất tạo hương vị…

Trong đó, nicotine có thể gây phụ thuộc về mặt tâm thần; glycerine gây viêm phổi; các chất dẫn chủ yếu là nitrosamine, formaldehyde, acetaldehyde có khả năng gây ung thư.

Không chỉ tác động đến sức khỏe tâm thần, TLĐT còn gây tổn thương các lớp lót bên trong của mạch máu, làm tích tụ các mảng bám trong lòng động mạch, dẫn đến các bệnh tắc nghẽn động mạch, xơ vữa động mạch…

Theo thống kê của Bộ Y tế, năm 2023, tỷ lệ sử dụng TLĐT và thuốc lá nung nóng ở nhóm 13-15 tuổi tăng từ 3% lên 8%, trong khi nhóm 15-24 tuổi duy trì tỷ lệ sử dụng TLĐT ở mức cao, khoảng 7,3%.

Riêng tại Gia Lai, dù chưa tiến hành điều tra cụ thể, song theo nhận định của ngành chức năng, tỷ lệ giới trẻ tiếp cận với TLĐT có sự gia tăng.

Từ đầu năm đến nay, Cục Quản lý thị trường tỉnh đã xử phạt 100 vụ đối với mặt hàng thuốc lá nhập lậu với số tiền hơn 600 triệu đồng. Trong đó, có 5 vụ liên quan đến TLĐT, thuốc lá nung nóng; tịch thu 882 máy hút TLĐT, 78 chai dung dịch cho máy TLĐT.

Ông Nguyễn Hữu Thế-Trưởng khoa Truyền thông giáo dục sức khỏe (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh) thông tin: Từ tháng 9-2024 đến nay, đơn vị tiến hành điều tra tình hình sử dụng thuốc lá ở người 15 tuổi trở lên và thực hiện Luật Phòng-chống TLĐT để cung cấp số liệu cho Bộ Y tế.

Việc thu thập thông tin được tiến hành trên 2.400 hộ; quan sát tại 30 địa điểm làm việc và nơi công cộng; phát vấn 42 đơn vị và phỏng vấn sâu đối với đại diện 18 đơn vị, tổ chức trên địa bàn tỉnh. Dự kiến, công việc này sẽ hoàn thành vào cuối tháng 12 này.

Quyết định hợp lòng dân

Thông tin về việc cấm TLĐT, thuốc lá nung nóng nhanh chóng nhận được sự đồng tình mạnh mẽ từ dư luận. Nghị quyết nêu rõ: Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng TLĐT, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025, bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội; giao Chính phủ tổ chức thực hiện cụ thể. Trước đó, nội dung này đã được các đại biểu thảo luận sôi nổi tại kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XV.

Quyết sách này của Quốc hội nhanh chóng nhận được sự chú ý của giới trẻ, nhất là đối tượng chủ yếu sử dụng TLĐT. Em V.L.N.T. chia sẻ: “Đã có lúc muốn bỏ hút TLĐT nhưng em lại chưa đủ quyết tâm. Em cũng mới biết được thông tin về việc cấm TLĐT từ năm 2025. Quy định này sẽ giúp em và các bạn có thể dứt hẳn với TLĐT”.

Còn em Đinh Thị Mai-Sinh viên Trường Cao đẳng Gia Lai thì bày tỏ: “Đọc báo, em thấy nhiều bạn sử dụng TLĐT bị nghiện rồi sa vào thói hư tật xấu, tệ nạn xã hội. Mặc dù mùi của TLĐT không gắt như thuốc lá truyền thống, nhưng khi ngồi trong quán cà phê hay không gian chung, khói vẫn gây cảm giác khó chịu cho mọi người xung quanh. Em cho rằng việc cấm TLĐT là đúng đắn để bảo vệ thế hệ trẻ và sức khỏe cho cộng đồng”.

Tương tự, em Nguyễn Xuân Huy (lớp 10C2, Trường THPT Pleiku) cho hay: “Khi biết thông tin TLĐT bị cấm từ năm 2025, em rất ủng hộ. Em hy vọng sau khi Nghị quyết của Quốc hội được cụ thể hóa và thi hành, số lượng người mắc các bệnh do TLĐT sẽ giảm đáng kể”.

Trao đổi với P.V, cô Nguyễn Thị Đông Hải-Phó Hiệu trưởng Trường THPT Pleiku-cho biết: Một trong những nội quy của nhà trường là cấm học sinh hút thuốc lá. Bên cạnh chủ động tuyên truyền, giáo dục học sinh, nhà trường còn lắp đặt camera tại khu vực các em hay tụ tập để kịp thời phát hiện những trường hợp lén hút thuốc.

Đồng thời, nhà trường phối hợp với lực lượng Công an tổ chức tuyên truyền về tác hại và thủ đoạn của những đối tượng buôn bán TLĐT. Học sinh bị bắt gặp sử dụng TLĐT sau nhiều lần nhắc nhở sẽ bị nhà trường đưa ra hội đồng kỷ luật và phối hợp với phụ huynh để giáo dục.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác tuyên truyền gắn với kiểm tra, giám sát. Cùng với đó, phối hợp với Trường Đại học FPT triển khai hệ thống cảm biến nhận biết khói thuốc lá trong nhà vệ sinh nhằm triển khai hiệu quả mô hình trường học không khói thuốc”-cô Hải thông tin thêm.

Cô Nguyễn Thị Thảo-Bí thư Đoàn trường Cao đẳng Gia Lai cũng cho rằng: Việc cấm TLĐT là đúng đắn và kịp thời. Bởi lẽ, quyết định này không chỉ giúp bảo vệ người sử dụng mà còn góp phần tạo môi trường trong lành hơn cho cộng đồng. Quyết định này cũng phù hợp với xu hướng của các nước trên thế giới và khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới.

Thời gian tới, Đoàn trường sẽ đẩy mạnh tuyên truyền trong các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt ngoại khóa chuyên đề và qua mạng xã hội để học sinh, sinh viên nắm bắt các chủ trương về việc cấm TLĐT và tác hại của thuốc lá nói chung.

Để góp phần giảm tỷ lệ thanh-thiếu niên sử dụng thuốc lá nói chung và TLĐT nói riêng, hàng năm, Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về Luật Phòng-chống tác hại thuốc lá, sáng kiến về phòng-chống tác hại thuốc lá.

Ngoài ra, chỉ đạo các đơn vị lồng ghép tuyên truyền trong các buổi sinh hoạt chi đoàn, các diễn đàn, hội nghị… về Luật Phòng-chống tác hại thuốc lá. Tháng 6 vừa qua, 4 em học sinh tiêu biểu đại diện cho thiếu nhi toàn tỉnh tham gia phiên họp “Quốc hội trẻ em” tại Hà Nội cũng đã có những đề xuất liên quan đến việc phòng-chống tác hại của thuốc lá trong trường học.

Liên quan đến Nghị quyết về cấm TLĐT và thuốc lá nung nóng từ năm 2025 mà Quốc hội vừa thông qua, anh Nguyễn Chí Hiếu-Phó Bí thư Tỉnh Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội tỉnh bày tỏ sự đồng tình và ủng hộ, bởi đây sẽ là cơ sở giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ em.

“Ngoài đẩy mạnh công tác tuyên truyền, Tỉnh Đoàn sẽ tiếp tục tổ chức các cuộc thi liên quan; nghiên cứu giải pháp nâng cao nhận thức cho thanh-thiếu niên về tác hại của TLĐT”-Phó Bí thư Tỉnh Đoàn khẳng định.

Về phía ngành chức năng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường tỉnh Đinh Văn Hà nhìn nhận: “Việc cấm sử dụng TLĐT đã được đề cập từ lâu và là vấn đề được bàn luận nhiều.

Vừa qua, Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng TLĐT, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025 và giao Chính phủ tổ chức thực hiện cụ thể. Khi có văn bản cấm, các hành vi mua bán sẽ bị xử phạt theo quy định và các luật, nghị định liên quan.

Hiện chúng tôi vẫn tiếp tục phối hợp tuyên truyền về tác hại của TLĐT dưới nhiều hình thức, nhất là qua tờ rơi tại các trường THCS, THPT”.