Tokyo ngăn chặn lũ lụt bằng cách dẫn nước đến một nơi khác nằm sâu dưới lòng đất thông qua G-Cans - tên chính thức là Kênh xả ngầm vùng ngoại ô khu vực đô thị (Metropolitan area outer underground discharge channel). Khi các con sông ở phía bắc thành phố tràn bờ, lượng nước dư thừa sẽ chảy xuống năm giếng khổng lồ, đi qua một đường hầm dài 6,3 km nằm sâu khoảng 50 mét dưới lòng đất, rồi được bơm ra một con sông lớn hơn có đủ khả năng tiếp nhận lượng nước này. Hệ thống máy bơm có thể di chuyển tới 200 tấn nước mỗi giây.
Công trình này trông giống như một "thánh đường", nhưng hoạt động như một hệ thống thoát nước mưa kỳ vĩ.
Tại sao Tokyo lại hay bị ngập lụt?
Vùng đô thị Tokyo được xây dựng trên một vùng đồng bằng sông ngòi bằng phẳng, nơi đây thường hứng chịu lượng mưa cực lớn chỉ trong vài giờ do các cơn bão và những trận mưa không ngớt.
Khu vực phía bắc thành phố, quanh vùng Kasukabe thuộc tỉnh Saitama, là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Khu vực này nằm trong một lòng chảo trũng thấp, có hình dạng giống lòng đĩa, với các con sông nhỏ như sông Naka và sông Kuramatsu chảy qua. Nước từ khắp nơi đổ dồn về đây nhưng lại không có lối thoát nhanh chóng. Khi đất nông nghiệp dần chuyển thành các khu ngoại ô, bê tông và mái nhà đã thay thế những cánh đồng lúa vốn có khả năng thấm hút nước mưa, hệ quả là lượng nước đổ vào các con sông trở nên nhiều hơn và nhanh hơn.
Các con sông lớn lân cận, đặc biệt là sông Edo, có khả năng tải một lượng nước lớn hơn nhiều. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để dẫn nước lũ từ các con sông nhỏ sang con sông lớn này.
G-Cans hoạt động như thế nào?
Hãy hình dung nó giống như năm lỗ thoát nước khổng lồ của bồn tắm được nối với nhau bằng một đường ống cực lớn.
Có năm giếng bê tông nằm cạnh các con sông nhỏ. Mỗi giếng sâu khoảng 65 mét và rộng 32 mét - đủ sâu để chứa trọn vẹn Tượng Nữ thần Tự do (không tính phần bệ tượng) bên trong. Khi mực nước sông dâng cao vượt mức quy định, nước sẽ tràn qua đập chắn và chảy vào các giếng này.
Ở phía dưới, một đường hầm rộng khoảng 10 mét và dài 6,3 km - nằm ở độ sâu khoảng 50 mét dưới lòng đất - sẽ kết nối các giếng chứa lại với nhau. Nước sẽ chảy dọc theo đường hầm này để đến trạm bơm.
Trước khu vực đặt máy bơm là một khoang chứa khổng lồ được gọi là bể điều áp: dài 177 mét, rộng 78 mét và cao 25,4 mét. Phần mái của bể được chống đỡ bởi 59 cột bê tông; mỗi cột cao khoảng 18 mét và nặng chừng 500 tấn. Bể chứa này có tác dụng làm giảm tốc độ dòng nước đang chảy xiết và điều hòa dòng chảy, giúp các máy bơm không bị hư hại do áp lực đột ngột từ những đợt nước dâng mạnh.
Bốn máy bơm khổng lồ, mỗi máy có công suất vận chuyển 50 mét khối nước mỗi giây, sẽ bơm nước ra ngoài và xả vào sông Edo. Tổng công suất đạt 200 mét khối mỗi giây.
Toàn bộ hệ thống có thể chứa khoảng 670.000 mét khối nước cùng lúc. Khi hoạt động hết công suất bơm, hệ thống có thể xả cạn toàn bộ lượng nước này trong chưa đầy một giờ.
Trung bình, hệ thống vận hành khoảng bảy hoặc tám lần mỗi năm.
Theo các báo cáo, thiệt hại do lũ lụt trong lưu vực - được đo lường dựa trên số lượng nhà cửa và diện tích bị ngập - đã giảm khoảng hai phần ba kể từ khi hệ thống đi vào hoạt động. Nó không ngăn chặn được mọi trận lũ, nhưng giúp giảm bớt đỉnh lũ - nguyên nhân chính gây ra phần lớn thiệt hại.
Tại sao Nhật Bản lại xây dựng nó dưới lòng đất?
Vì không còn đủ không gian trên mặt đất.
Các biện pháp thông thường để ngăn sông tràn bờ bao gồm mở rộng lòng sông, đắp đê cao hơn hoặc đào hồ điều tiết lớn để chứa nước lũ. Cả ba phương án này đều cần quỹ đất. Tuy nhiên, khu vực quanh Tokyo đã bị bao phủ bởi nhà cửa, đường sá và hệ thống đường sắt. Thu hồi đất sẽ đồng nghĩa với việc phải di dời hàng ngàn người dân và tốn kém hàng thập kỷ thực hiện.
Công trình tiêu tốn khoảng 230 tỉ yen (hơn 37.000 tỉ đồng) và 13 năm thi công, kéo dài từ năm 1993 đến năm 2006, theo EngineeringUncle.
Công trình lớn tiếp theo đang được triển khai sẽ chạy bên dưới Đường vành đai số 7 (Loop Road 7) - tuyến đường bao quanh các quận phía tây thành phố. Bể điều tiết ngầm Kanda River/Loop Road 7 đang được kết nối vào một hệ thống đường hầm dài 13,1 km với sức chứa khoảng 1,43 triệu mét khối, lớn hơn gấp đôi so với hệ thống G-Cans. Công trình được thiết kế để giúp trung tâm Tokyo ứng phó với lượng mưa 75 mm mỗi giờ, đồng thời các nhà quy hoạch đang nghiên cứu phương án xả nước ra vịnh Tokyo.
Đơn vị vận hành thường xuyên tổ chức các chuyến tham quan công khai bể điều áp khi bể đang khô ráo; đây là một trong những công trình cơ sở hạ tầng thu hút khách tham quan nhất tại Nhật Bản. Nơi này cũng từng xuất hiện trong các bộ phim điện ảnh, phim truyền hình và video âm nhạc. Tất nhiên, các chuyến tham quan sẽ không được tổ chức khi có bão.
Theo Vi Nguyễn (TNO)
