Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã có cuộc phỏng vấn ông Cao Thanh Thương - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường về các giải pháp bảo vệ nguồn lợi thủy sản gắn với mục tiêu phát triển kinh tế biển xanh, bền vững.
* Thưa ông, kế hoạch bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản năm 2026 của tỉnh tập trung vào những nhóm giải pháp trọng tâm nào?
- Kế hoạch bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản năm 2026 được xây dựng theo hướng tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa bảo tồn hệ sinh thái biển, phục hồi nguồn lợi tự nhiên và nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động khai thác.
Trọng tâm trước hết là tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước đối với nghề cá.
Ngành sẽ rà soát các nghề và ngư cụ khai thác, tham mưu điều chỉnh danh mục các nghề cấm hoặc hạn chế; nghiên cứu xác định các khu vực cần cấm khai thác theo mùa vụ nhằm tạo điều kiện cho nguồn lợi thủy sản tái tạo tự nhiên. Đồng thời, từng bước hình thành và quản lý hiệu quả hệ thống các khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Cùng với đó, các chương trình phục hồi và tái tạo nguồn lợi sẽ được đẩy mạnh thông qua hoạt động thả giống thủy sản bản địa đúng mùa vụ, phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng biển.
Một nội dung quan trọng khác là tăng cường bảo vệ các loài thủy sản nguy cấp, quý hiếm và các loài động vật biển có giá trị sinh thái. Trong bối cảnh các quy định quốc tế ngày càng chú trọng đến bảo tồn đa dạng sinh học biển, ngành sẽ tham mưu tăng cường phối hợp liên ngành trong công tác giám sát, cứu hộ và kiểm soát các hoạt động khai thác có nguy cơ gây tổn hại đến hệ sinh thái biển.
Bên cạnh đó, tiếp tục phát huy vai trò của cộng đồng ngư dân thông qua các mô hình đồng quản lý nguồn lợi thủy sản. Việc huy động sự tham gia của cộng đồng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả bảo vệ nguồn lợi mà còn góp phần hình thành ý thức khai thác có trách nhiệm, hướng tới phát triển nghề cá bền vững.
* Công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản năm 2026 sẽ được đổi mới như thế nào để nâng cao hiệu lực quản lý và ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân, thưa ông?
- Công tác tuần tra, kiểm tra và kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, không chỉ nhằm phát hiện và xử lý vi phạm mà còn hướng tới xây dựng môi trường khai thác minh bạch, có trách nhiệm, phù hợp với quy định của pháp luật và các cam kết quốc tế.
Điểm đổi mới là chuyển từ phương thức kiểm tra mang tính thời điểm sang cơ chế giám sát thường xuyên, liên tục, có trọng tâm, trọng điểm.
Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng như Bộ đội Biên phòng, Công an và chính quyền địa phương tổ chức tuần tra, kiểm soát đồng bộ tại các vùng biển, cửa sông, cảng cá và các cơ sở thu mua, chế biến thủy sản.
Thông qua hoạt động kiểm tra, các hành vi khai thác mang tính tận diệt như sử dụng xung điện, chất nổ, hóa chất hoặc các loại ngư cụ bị cấm sẽ được phát hiện và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật; từng bước giảm dần các nghề không thân thiện với môi trường, đồng thời thực hiện chuyển đổi nghề theo Đề án phát triển thủy sản đã được UBND tỉnh phê duyệt. Đây là những hành vi gây tổn hại trực tiếp đến hệ sinh thái biển và làm suy giảm nghiêm trọng nguồn lợi thủy sản.
Quan điểm của tỉnh là phát triển nghề cá có trách nhiệm, không chỉ dừng lại ở xử lý vi phạm mà còn gắn với nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng ngư dân.
Vì vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và hướng dẫn ngư dân thực hiện khai thác bền vững sẽ được triển khai thường xuyên thông qua các chương trình tập huấn, truyền thông tại các cảng cá và địa phương ven biển. Bên cạnh đó, tỉnh cũng có các chính sách hỗ trợ phù hợp để ngư dân chuyển đổi nghề, ổn định sinh kế.
* Theo ông, mối quan hệ giữa bảo vệ nguồn lợi thủy sản với mục tiêu xây dựng nền kinh tế biển xanh, hiện đại được nhìn nhận như thế nào?
- Có thể khẳng định, bảo vệ nguồn lợi thủy sản chính là nền tảng của kinh tế biển xanh. Nếu nguồn lợi suy giảm và hệ sinh thái biển bị tổn thương thì mọi mục tiêu tăng trưởng của ngành thủy sản đều khó có thể duy trì lâu dài. Vì vậy, trong chiến lược phát triển kinh tế biển của địa phương, bảo tồn và phục hồi nguồn lợi thủy sản luôn được xem là điều kiện tiên quyết.
Trong bối cảnh hiện nay, ngành xác định cần thực hiện đồng thời 2 mục tiêu: Khai thác hợp lý tiềm năng biển và bảo đảm khả năng tái tạo, phục hồi nguồn lợi.
Một trong những giải pháp căn cơ là tái cơ cấu hoạt động khai thác thủy sản theo hướng giảm áp lực khai thác ven bờ, từng bước phát triển khai thác xa bờ có tổ chức, gắn với quản lý chặt chẽ sản lượng và ngư trường.
Cùng với đó, tỉnh chú trọng bảo vệ và phục hồi các hệ sinh thái biển quan trọng như rạn san hô, thảm cỏ biển và các bãi sinh sản tự nhiên của nhiều loài thủy sản. Đây được xem là những “vườn ươm tự nhiên” của đại dương, đóng vai trò quan trọng trong quá trình tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản.
* Xin cảm ơn ông!