Tiếp tục chương trình làm việc của kỳ họp thứ 2, chiều 9-11, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế (BHYT).
Chính sách phải đến được với người cao tuổi
Từ thực tiễn công tác tại địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu (ĐB) Trường Trung Tuyến cho rằng, việc giảm độ tuổi được ưu tiên khám bệnh, chữa bệnh từ đủ 80 tuổi xuống còn đủ 75 tuổi là chính sách nhân văn, phù hợp với nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Tuy nhiên, chính sách ưu tiên không nên chỉ dừng lại ở thứ tự khám bệnh mà cần gắn với khả năng tiếp cận dịch vụ y tế trên thực tế.
“Tại các xã miền núi, nhiều người cao tuổi sống xa cơ sở y tế, sức khỏe yếu, đi lại khó khăn; một bộ phận không biết sử dụng điện thoại thông minh hoặc các ứng dụng đăng ký khám bệnh. Vì vậy, nếu chỉ quy định ưu tiên tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thì những người có hoàn cảnh khó khăn nhất vẫn có nguy cơ chưa được thụ hưởng đầy đủ chính sách” - ĐB Tuyến phân tích.
Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định hỗ trợ người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, người sống cô đơn, không có khả năng tự đi lại tiếp cận dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đối với hoạt động và quản lý cơ sở chăm sóc người cao tuổi, ĐB Tuyến thống nhất giao Chính phủ quy định chi tiết nhưng cho rằng, cần xác định rõ hơn trong luật các nguyên tắc cơ bản nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được chăm sóc.
Thực tế, nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng tăng, trong khi nhiều gia đình có con cháu đi làm ăn xa, người cao tuổi phải sống một mình hoặc không có người thường xuyên chăm sóc. Do đó, phát triển các cơ sở chăm sóc người cao tuổi là cần thiết nhưng phải đi đôi với bảo đảm chất lượng dịch vụ, an toàn sức khỏe, tôn trọng nhân phẩm.
Đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của các cơ sở trong việc công khai điều kiện chăm sóc, chi phí dịch vụ; bảo đảm an toàn, dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe; thiết lập cơ chế tiếp nhận, giải quyết phản ánh của người cao tuổi và gia đình. Cùng với đó, cần quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan chuyên môn cấp tỉnh và chính quyền cấp xã trong theo dõi, phát hiện, xử lý những trường hợp cơ sở chăm sóc người cao tuổi có dấu hiệu vi phạm.
Làm rõ trách nhiệm, bảo đảm nguồn lực cho cấp xã
Một trong những nội dung được ĐB Trường Trung Tuyến nhấn mạnh là trách nhiệm quản lý nhà nước về công tác người cao tuổi của chính quyền cấp xã.
Theo đại biểu, việc giao UBND các cấp thực hiện quản lý nhà nước, bố trí kinh phí, nguồn lực và tổ chức thực hiện công tác người cao tuổi tại địa phương là phù hợp. Tuy nhiên, cần quy định cụ thể hơn trách nhiệm của UBND cấp xã, bởi đây là cấp chính quyền gần dân nhất, trực tiếp nắm bắt hoàn cảnh, nhu cầu và giải quyết những vấn đề phát sinh liên quan đến người cao tuổi.
Thực tiễn cho thấy, từ rà soát đối tượng hưởng chính sách, hướng dẫn thủ tục trợ cấp, phối hợp chăm sóc sức khỏe đến tổ chức mừng thọ, hỗ trợ người cao tuổi cô đơn, không nơi nương tựa đều gắn trực tiếp với cấp xã.
Trong khi đó, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, địa bàn quản lý của nhiều xã rộng hơn, khối lượng công việc tăng nhưng đội ngũ cán bộ chuyên môn và điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ còn hạn chế.
Vì vậy, ĐB Tuyến đề nghị bổ sung quy định theo hướng UBND cấp xã có trách nhiệm rà soát, quản lý thông tin người cao tuổi trên địa bàn; tổ chức thực hiện kịp thời, đầy đủ các chính sách; phối hợp với cơ sở y tế, Hội Người cao tuổi và các tổ chức liên quan chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người cao tuổi; kịp thời phát hiện, hỗ trợ những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của cấp tỉnh trong bảo đảm kinh phí, hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ nhân lực và các điều kiện cần thiết để cấp xã hoàn thành nhiệm vụ. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm tránh tình trạng giao nhiệm vụ nhưng thiếu nguồn lực, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi chính sách ở cơ sở.
Không để chuyển đổi số thành rào cản tiếp cận BHYT
Góp ý về quyền lợi BHYT, ĐB Trường Trung Tuyến thống nhất với quy định bảo đảm mức hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh ban đầu và các phòng khám thuộc địa bàn được quy định. Đây là chính sách thiết thực đối với người dân nông thôn, miền núi, nhất là người cao tuổi và người có hoàn cảnh khó khăn.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị rà soát kỹ các quy định chuyển tiếp đối với cơ sở y tế sau khi sắp xếp, tổ chức lại theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm quyền lợi BHYT của người dân không bị gián đoạn do thay đổi tên gọi, mô hình tổ chức hoặc thủ tục cấp phép của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Cùng với đó, cần có hướng dẫn thống nhất để người cao tuổi được khám, chữa bệnh thuận lợi, không phải thực hiện lại những thủ tục không cần thiết khi thông tin cá nhân và dữ liệu BHYT đã được cập nhật trên hệ thống.
Đặc biệt, đối với người cao tuổi không sử dụng được các phương tiện điện tử, cần tiếp tục duy trì hình thức hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở y tế, không để quá trình chuyển đổi số trở thành rào cản trong tiếp cận dịch vụ.
Từ những kiến nghị trên, ĐB Trường Trung Tuyến đề nghị Quốc hội và Chính phủ quan tâm hoàn thiện chính sách theo hướng người cao tuổi không chỉ được ghi nhận quyền lợi trong luật mà phải thực sự được thụ hưởng; làm rõ trách nhiệm của chính quyền cấp xã, đồng thời bảo đảm nguồn lực, nhân lực và cơ chế phối hợp để tổ chức thực hiện hiệu quả.
Đặc biệt, cần có chính sách ưu tiên phù hợp đối với người cao tuổi ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; chú trọng những người sống cô đơn, thuộc hộ nghèo, sức khỏe yếu và không có điều kiện tự tiếp cận dịch vụ.
“Thước đo quan trọng nhất của chính sách đối với người cao tuổi không chỉ là số lượng quy định được ban hành mà phải thể hiện ở việc người cao tuổi được chăm sóc tốt hơn, tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn, có cuộc sống an toàn và được tôn trọng hơn” - ĐB Tuyến nhấn mạnh.
