Làm rõ thẩm quyền, tăng cường kiểm soát
Đại biểu (ĐB) Bùi Quang Huy cho rằng, việc trao quyền cho chủ tịch UBND cấp xã quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản trong các tình huống thiên tai, dịch bệnh, cứu nạn, cứu hộ khi cấp trên chưa thể tiếp cận là cần thiết. Tuy nhiên, quy định cần xác định rõ điều kiện áp dụng, tránh cách hiểu khác nhau và nguy cơ lạm quyền.
Theo đại biểu, quyết định trưng mua, trưng dụng có thể tác động trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản và hoạt động của người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, cần bổ sung yêu cầu chủ tịch UBND cấp xã báo cáo bằng văn bản hoặc phương thức điện tử với cấp trên chậm nhất 24 giờ kể từ khi ban hành quyết định, làm cơ sở kiểm tra, giám sát.
ĐB Huy cũng đề nghị làm rõ khái niệm “cấp trung ương, cấp tỉnh không tiếp cận được hoặc chưa tiếp cận được”, phân biệt giữa việc không thể tiếp cận thông tin và không thể tiếp cận địa bàn thực tế. Trường hợp địa bàn bị chia cắt nhưng cấp trên vẫn có thể tiếp nhận thông tin, chỉ đạo từ xa thì cần quy định cụ thể điều kiện để cấp xã được quyết định trưng mua, trưng dụng.
Về thời hạn hợp thức hóa quyết định trưng dụng bằng lời nói, đại biểu chỉ ra sự chưa thống nhất giữa dự thảo luật quy định thời hạn 2 ngày và nghị định hướng dẫn quy định chậm nhất 3 ngày. Đại biểu đề nghị rà soát, điều chỉnh nghị định phù hợp với luật, xác định rõ thời hạn 48 giờ.
Cùng quan tâm đến tính chặt chẽ trong thực thi, ĐB Đinh Ngọc Quý đề nghị rà soát sự thống nhất giữa quy định về các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 13 dự thảo luật với trình tự, thủ tục được giao Chính phủ quy định chi tiết. Theo đại biểu, một số quy định về lập hồ sơ, ban hành quyết định trong văn bản hướng dẫn chưa thật rõ ràng, có thể gây khó khăn khi xác định hành vi vi phạm trình tự.
Do đó, cần làm rõ các bước thực hiện và trách nhiệm của người có thẩm quyền, bảo đảm những hành vi bị nghiêm cấm có căn cứ cụ thể để áp dụng.
Bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, người lao động
Ở một khía cạnh khác, ĐB Bùi Quang Huy đề nghị dự thảo luật làm rõ quyền và nghĩa vụ của các bên đối với tài sản đang thế chấp ngân hàng khi bị trưng mua, trưng dụng.
Đại biểu nêu tình huống doanh nghiệp vận tải có toàn bộ phương tiện đang thế chấp ngân hàng nhưng bị trưng dụng trong 30 ngày. Khi đó, cần xác định rõ việc tính lãi phạt quá hạn, phân loại nợ và trách nhiệm của các bên trong thời gian tài sản được huy động phục vụ nhiệm vụ cấp bách. Nếu thiếu quy định cụ thể, doanh nghiệp có thể chịu thiệt hại, ảnh hưởng đến khả năng duy trì hoạt động.
Đối với người lao động tự do được huy động để vận hành tài sản, ĐB Huy đề nghị nghiên cứu phương thức xác định tiền công phù hợp với tính chất công việc và thu nhập thực tế trên thị trường.
Theo dự thảo, người không hưởng lương từ ngân sách được chi trả theo mức lương trung bình của 3 tháng liền kề trước đó; trường hợp không xác định được mức lương thì áp dụng mức lương tối thiểu vùng.
Tuy nhiên, ĐB Bùi Quang Huy cho rằng, cách tính này có thể chưa tương xứng với thu nhập của lao động có chuyên môn như người lái tàu, hoặc vận hành máy xúc được huy động tham gia ứng phó thiên tai, cứu nạn, cứu hộ.
“Đây là những công việc cấp bách, tiềm ẩn nguy hiểm, do đó chính sách chi trả cần được cân nhắc để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động”, ĐB Huy kiến nghị.
Đối với nội dung công khai thông tin về tài sản trưng mua, trưng dụng tại khoản 2 Điều 14, ĐB Đinh Ngọc Quý đề nghị làm rõ yêu cầu về loại tài sản và số lượng tài sản. Theo đại biểu, cần xác định cụ thể thông tin nào phải công khai, tránh quy định chung chung, gây khó khăn khi triển khai.
