Dạy học là một nghề sáng tạo

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News

Dạy học là một nghề sáng tạo. Thầy cô giáo không thay đổi mình thì không thể tạo ra sự thay đổi tương lai của mọi thế hệ học trò.

Ai cũng biết dạy học trong kỷ nguyên 4.0 khác hẳn với việc dạy học ở thế kỷ 20 hoặc những thế kỷ trước. Thực tế, thầy giáo trước đây biết rất nhiều, thậm chí đám trẻ con thế hệ 5X như chúng tôi còn nghĩ thầy giáo là người “biết tuốt”, biết tất tần tật những điều mà người thường không biết.

Thật sự cũng không sai là bao bởi những kiến thức thuộc về khoa học cơ bản cũng như những kinh nghiệm thực tế ở những thế kỷ trước không quá nhiều và ít thay đổi nên một người thầy uyên bác có thể “biết tuốt”.

Ngày nay, khối lượng kiến thức và kinh nghiệm của loài người thay đổi vô cùng nhanh chóng. Nhiều người cho rằng, khối lượng tri thức ngày nay tăng gấp đôi chỉ trong vòng bốn đến sáu năm. Nếu điều này đúng thì chỉ cần học hết tiểu học, các bạn học sinh lớp 6 đã có thể không biết những kiến thức mà các bạn học sinh lớp một học sau họ 5 năm.

Như vậy, trong cuộc đời đi học của một người, chỉ nói ở bậc phổ thông thì số lượng kiến thức học sinh nhận được sau 5 năm với thế hệ trước có thể đã tăng gấp hai đến ba lần so với thế hệ đàn anh.

Dạy học trong kỷ nguyên mới không thể theo kiểu biết gì nói nấy hoặc thậm chí biết mười nói một, bởi ngay cả khi biết mười nói một thì ông thầy cũng khó có khả năng biết được tất cả những thay đổi về mặt khoa học, kinh nghiệm trong nghề nghiệp của mình, trong lĩnh vực chuyên môn của mình.

Vì thế, dạy học trong kỷ nguyên 4.0 sẽ khác nhiều so với việc dạy học truyền thống trước kia. Nhà trường ngày nay không phải chỉ là nơi duy nhất truyền đạt kiến thức cho học sinh. Kiến thức mà người học có được không hẳn chỉ ở trong khuôn viên nhà trường, trong lớp học. Người học có thể nhận được nhiều hơn thế từ ngoài nhà trường.

Thế nên, việc dạy học ngày nay không giống xưa: học trò không phải là cái “bình rỗng” để người thầy rót vào đó mọi kiến thức mà người thầy hoặc ngành học đó có được. Không thể mở rộng mãi thời gian học trong nhà trường phổ thông và đại học vì lý do khối lượng kiến thức ngày càng nhiều, nhà trường trong xã hội ngày nay cần phải thay đổi cách tiếp cận việc học của người học.

Người học trở thành người chủ động trong việc tiếp nhận kiến thức cho chính mình và người thầy giờ lại chỉ là người hướng dẫn người học tự tìm kiếm kiến thức, thực hành các kiến thức học được để hình thành năng lực cho mình là xu hướng của giáo dục hiện đại.

Chính vì thế, vai trò của giáo dục, của người thầy trong xã hội hiện đại khác xa với người thầy của những thế kỷ trước. Việc lựa chọn kiến thức cần thiết để giảng dạy trong nhà trường, nhất là nhà trường phổ thông là điều mà nhiều phụ huynh và xã hội quan tâm. Giáo dục hiện đại không phải là việc cung cấp cho người học những kiến thức, kinh nghiệm mà nhân loại đã đúc kết.

Cao hơn cả, giáo dục ngày nay còn phải làm một chức năng đặc biệt: làm cho người học thích ứng với cuộc sống tương lai - đoán định và làm chủ tương lai của họ. Người thầy giáo trong xã hội hiện đại được coi là thành công nếu họ giúp cho người học tự tin, biết nhìn nhận và phản biện, biết sáng tạo, có khả năng làm chủ cuộc sống của mình cả hiện tại và tương lai.

Đợt dịch Covid-19 vừa qua ở nước ta đã cho chúng ta thấy rõ điều đó. Sẽ không thể là cuộc trốn chạy của nhiều người lao động từ TPHCM về các tỉnh thành, nơi mà chỉ ngay trước đó họ đã phải rời xa để kiếm công ăn việc làm.

Bỗng chốc họ bỏ lại tất cả để tiếp tục chịu những sự rủi ro khác cho chính họ và cho cả cộng đồng nơi họ rời bỏ, để trở lại quê hương: không có công ăn việc làm ở quê trong khi TPHCM lại đang rất cần những người lao động như họ. Nếu được dạy để chung sống, đoán định và làm chủ được cuộc đời mình, tôi chắc rằng những học sinh kỷ nguyên 4.0 sẽ không ứng xử như cha, anh họ mấy ngày qua...

Dạy học là một nghề sáng tạo. Thầy cô giáo không thay đổi mình thì không thể tạo ra sự thay đổi tương lai của mọi thế hệ học trò.

 

Nhà giáo ưu tú, PGS-TS NGUYỄN KIM HỒNG
(Dẫn nguồn SGGPO)

Có thể bạn quan tâm

Xử lý trụ sở dôi dư

Xử lý trụ sở dôi dư

(GLO)- Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều cơ quan, đơn vị được bố trí lại trụ sở làm việc. Tuy nhiên, quá trình này cũng phát sinh bài toán xử lý số trụ sở, nhà, đất công dôi dư. Nếu chậm được sắp xếp, xử lý, nguồn lực công này có nguy cơ bị bỏ không, gây lãng phí.

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Sau một số sự cố liên quan thiết bị bay không người lái (UAV, drone) xảy ra tại các sân bay, hoạt động của loại phương tiện này đang được siết chặt ở VN. Vừa qua, lực lượng an ninh Cảng hàng không Thọ Xuân (Thanh Hóa) vận động người dân tự giác giao nộp flycam.

Tỏa sáng cùng châu Á

Tỏa sáng cùng châu Á

Tối nay 19-9, ngọn lửa Á vận hội - ASIAD 20 được thắp sáng tại Aichi - Nagoya. Đây là lần đầu tiên sau 32 năm, kể từ Hiroshima 1994, Đại hội Thể thao châu Á trở lại Nhật Bản.

Xây dựng kỹ năng dùng AI

Xây dựng kỹ năng dùng AI

Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng rộng rãi vào đời sống, việc xây dựng kỹ năng về sử dụng, tránh lạm dụng hay tạo “sức đề kháng” để nhận diện thông tin giả từ AI là cần thiết.

Bánh mì an toàn

Bánh mì an toàn

(GLO)- Bánh mì là món ăn quen thuộc, tiện lợi và có mặt gần như ở mọi nơi. Nhưng cũng chính vì phổ biến, được chế biến và bán ở rất nhiều cơ sở lớn nhỏ khác nhau, bánh mì luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP) nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Ứng biến với nông sản

Ứng biến với nông sản

Trong khi giá lương thực thế giới đang tăng cao vì nhiều nước tăng nhập khẩu để ứng phó với siêu El Nino, thì VN với vị thế là quốc gia đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo nhưng giá gạo VN lại bất động, thậm chí có xu hướng giảm.

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Nhìn vào các vụ xâm phạm quyền tác giả bị xử lý hình sự, lĩnh vực phần mềm và âm nhạc thường được nhắc đến nhiều hơn các lĩnh vực sáng tạo khác. Điều đó không có nghĩa hội họa, nhiếp ảnh, văn học, thiết kế ít bị xâm phạm. Trên thực tế, hành vi xâm phạm quyền tác giả trong các lĩnh vực này rất nhiều.

Năm của hành động và kiểm chứng

Năm của hành động và kiểm chứng

Năm học 2026-2027 đã bắt đầu. Một năm học được kỳ vọng mở ra những bước chuyển mới của giáo dục Việt Nam khi Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT được triển khai, cùng những chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và những động thái mới từ ngành giáo dục.

Thời cơ bứt phá

Thời cơ bứt phá

Theo tờ Nikkei Asia dẫn một số nguồn tin, Google (Mỹ) dự định từ năm 2027 sẽ chuyển toàn bộ mảng sản xuất điện thoại di động thông minh (smartphone), đồng hồ thông minh (smartwatch) và tai nghe không dây mang thương hiệu Pixel của Google ra khỏi Trung Quốc.

Viết tiếp trang sử mới

Viết tiếp trang sử mới

(GLO)- Mùa thu, khi cả nước hân hoan cờ hoa chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công, mỗi người Việt Nam chúng ta lại càng cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của độc lập dân tộc.

Quản lý thịt nhập thế nào?

Quản lý thịt nhập thế nào?

Mỗi năm VN nhập tới khoảng 2 tỉ USD, tương đương hơn 52.000 tỉ đồng thịt các loại gồm trâu, heo, gà, phụ phẩm... Thế nhưng nếu hỏi những loại thực phẩm này tiêu thụ ở đâu, không dễ có câu trả lời.

Niềm vui trước năm học mới

Niềm vui trước năm học mới

(GLO)- Năm học 2026-2027 đang đến gần. Trong nhiều khoản chi phải lo cho con em trước ngày khai giảng, sách giáo khoa có thể không phải khoản lớn nhất. Thế nhưng, với những gia đình thu nhập thấp, đông con đi học hoặc có hoàn cảnh khó khăn, đây vẫn là 1 khoản chi đáng kể.

Bản quyền và cái tâm của người nghệ sĩ

Bản quyền và cái tâm của người nghệ sĩ

Thời gian gần đây, tôi nhận được rất nhiều email và tin nhắn xin phép sử dụng ca khúc do tôi sáng tác. Đây thực sự là một tín hiệu rất đáng mừng về ý thức bản quyền trong cộng đồng. Tâm lý mặc nhiên “nhạc trên mạng cứ dùng miễn phí” đang dần được thay thế bằng ý thức tôn trọng công sức sáng tạo.

null