Phát hiện thiên thể "bất khả thi" gần Sao Diêm Vương

07/05/2026 09:46

Một thiên thể thuộc nhóm Plutino, "đàn em" của Sao Diêm Vương, vừa gây sốc cho giới khoa học bởi thứ mà nó sở hữu.

Một nhóm các nhà thiên văn học ở Nhật Bản đã phát hiện ra bầu khí quyển "bất khả thi" của một thiên thể thuộc nhóm Plutino, tức loại vật thể nhỏ hơn Sao Diêm Vương nhưng cùng nằm trong Vành đai Kuiper và cùng có quỹ đạo cộng hưởng 2:3 với Sao Hải Vương.

Plutino có nghĩa là "tiểu Diêm Vương Tinh", nằm trong một nhóm lớn hơn gọi là "vật thể xuyên Sao Hải Vương" (TNO), băng giá, xa xôi và đầy bí ẩn.

2002 XV93, "đàn em" kỳ lạ của Sao Diêm Vương. Ảnh: NAOJ — 2002 XV93, "đàn em" kỳ lạ của Sao Diêm Vương. **Ảnh: NAOJ**

“Người ta đã quan sát thấy bầu khí quyển mỏng xung quanh Sao Diêm Vương, vật thể xuyên sao Hải Vương nổi tiếng nhất, nhưng các nghiên cứu về các vật thể xuyên sao Hải Vương khác lại cho kết quả ngược lại" - tiến sĩ Ko Arimatsu, làm việc tại Đài quan sát Thiên văn Ishigakijima (Nhật Bản), nói với Sci-News.

Lý do chính là các vật thể này đều rất lạnh và nhỏ bé, trọng lực bề mặt rất yếu, không đủ sức để giữ một bầu khí quyển lâu dài.

Nhưng thiên thể (612533) 2002 XV93 là ngoại lệ. Nó chỉ có đường kính khoảng 500 km, nhỏ hơn rất nhiều so với đường kính 2.377 km của Sao Diêm Vương.

Các nhà thiên văn phát hiện 2002 XV93 khi nó đi ngang một ngôi sao theo hướng nhìn từ Trái Đất.

“Khi ngôi sao biến mất sau 2002 XV93, nó mờ dần, cho thấy ánh sáng đang bị suy giảm khi đi qua bầu khí quyển mỏng" - các tác giả giải thích.

Các tính toán của họ cho thấy rằng một bầu khí quyển như vậy sẽ tan biến trong vòng chưa đầy 1.000 năm nếu không được bổ sung bằng cách nào đó.

Điều đó chứng minh nó đã được hình thành - hoặc được bổ sung - trong thời gian tương đối gần đây.

Tuy nhiên, quan sát từ kính viễn vọng không gian James Webb không cho thấy dấu hiệu của khí đóng băng, thứ có thể thăng hoa để tạo nên bầu khí quyển tạm thời.

Như vậy, phải có một sự kiện nào đó đưa khí đóng băng lên bề mặt thiên thể, hoặc giải phóng các chất bay hơi đang ở dạng lỏng sâu bên dưới bề mặt thiên thể.

Một khả năng khác là một sao chổi đã va chạm với 2002 XV93, giải phóng khí tạo thành một bầu khí quyển tạm thời.

Các nhà khoa học sẽ cần quan sát thêm để tìm ra câu trả lời cuối cùng. Tuy nhiên dù câu trả lời là gì, bầu khí quyển "bất khả thi" của thiên thể này đã thách thức các lý thuyết hiện tại, cho thấy thế giới ở khu vực Sao Diêm Vương trú ngụ còn rất nhiều bí ẩn chờ được khám phá.

Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nature Astronomy.

Theo Anh Thư (NLĐO)

Xem link nguồn