Khảo sát của Thanh Niên cho thấy bên cạnh lo lắng về việc không biết sử dụng công nghệ, máy móc hay tuân thủ xuất hóa đơn điện tử sẽ khiến chi phí tăng thì rào cản lớn nhất đến từ thói quen của nhiều cá nhân, hộ kinh doanh. Không ít người mang tâm lý "bán phở, bán bánh mì thôi, có phải sản xuất đâu mà xuất hóa đơn, mở doanh nghiệp". Đây cũng chính là nguyên nhân rất nhiều hộ kinh doanh thu nhập "khủng" nhưng vẫn đóng thuế khoán, khiến ngân sách thất thu, môi trường kinh doanh thiếu công bằng bao năm qua. Quan trọng hơn, trong thời đại kinh tế số hiện nay, thuế khoán đã không còn phù hợp.
Ở chiều ngược lại, chuyển từ thuế khoán sang tính thuế theo doanh thu mở ra nhiều cơ hội cho hộ kinh doanh. Chẳng hạn như cơ hội tiếp cận vốn tín dụng từ hệ thống ngân hàng. Chúng ta đều biết trước đây hộ kinh doanh rất khó vay vốn tín dụng do tù mù dữ liệu thu chi nên khi cần, đa số họ chỉ có thể vay nóng, vay chợ đen với lãi suất cao. Đã có nhiều trường hợp tiền lãi trả cao hơn cả tiền gốc nhưng món nợ vẫn còn nguyên. Lãi mẹ đẻ lãi con đeo bám, ăn mòn vào vốn, vào cuộc đời của không ít người, bất chấp kinh doanh vẫn đắt hàng. Cũng chính vì thế, họ không còn nghĩ đến nâng cấp hay mở rộng hoạt động dù gây dựng được uy tín với khách hàng.
Với việc xuất hóa đơn điện tử, dữ liệu bán hàng minh bạch sẽ giúp hộ kinh doanh dễ dàng hơn trong vay vốn tín dụng thuộc hệ thống ngân hàng. Khi đó, bà bán phở, ông bán bánh mì... ngon, nổi tiếng, doanh thu tiền tỉ hiện tại hoàn toàn có thể phát triển theo chuỗi để trở thành chủ doanh nghiệp. Mà khi "lên" doanh nghiệp rồi, hoạt động có lời thì đóng thuế, không có lời thì thôi. Chưa kể doanh nghiệp còn được khấu trừ nhiều chi phí hợp lệ, được tiếp cận các gói ưu đãi thuế, lãi suất... trong khi thuế khoán thì lỗ lãi như nhau, đều phải đóng cả. Cũng phải nhắc thêm, không phải tất cả hộ kinh doanh đều phải "lên đời" thành doanh nghiệp. Những hộ có doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm vẫn áp dụng thuế khoán. Nên những quán "chỉ bán ngày vài tô đủ tiền chợ", người cao tuổi khó sử dụng công nghệ... cũng đã được chính sách bao quát.
Dẫn một vài ví dụ để thấy việc xuất hóa đơn điện tử khi bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng là bắt buộc nhưng cũng có nhiều cái lợi cho cá nhân, hộ kinh doanh chứ không phải chỉ toàn khó khăn, vướng mắc. Chưa kể ngành thuế đã và đang hỗ trợ rất thiết thực, cụ thể từ tuyên truyền, hướng dẫn, giới thiệu phần mềm, cầm tay chỉ việc... tới từng hộ.
Tuy nhiên, để cá nhân, hộ kinh doanh thuộc diện xuất hóa đơn điện tử lần này thực hiện nghiêm túc, cần có giải pháp mạnh mẽ hơn để khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn. Chứ xuất hóa đơn bắt buộc nhưng lấy hóa đơn tùy ý sẽ tạo ra lỗ hổng giấu doanh thu. Việc này đã nói nhiều lần nhưng các giải pháp chưa hiệu quả. Bởi chỉ lấy hóa đơn để thỉnh thoảng quay số trúng thưởng thôi mà không cho khấu trừ chi phí hợp lý khi tính thuế thu nhập cá nhân thì chưa đủ. Thế nên, các giải pháp muốn hiệu quả phải đồng bộ. Thuế thu nhập cá nhân hiện nay cũng đã lỗi thời, sắp tới cũng nên tính tới sửa đổi luật thuế này.
Về cơ bản, chuyển đổi một thói quen đã ăn sâu nhiều năm ban đầu chắc chắn sẽ có nhiều vướng mắc, cả về tâm lý cũng như thực hiện. Tuy nhiên, đây là xu hướng tất yếu nên cần có sự hỗ trợ kịp thời, lộ trình chuyển tiếp phù hợp để hình thành thói quen sử dụng hóa đơn cho cả người bán lẫn người mua.
Theo Nguyên Minh (TNO)
