Làng... trâu

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Đến xã biên giới Ia Chía (huyện Ia Grai, tỉnh Gia Lai) không khó để bắt gặp hình ảnh đàn trâu đang nhẩn nha gặm cỏ trên những bãi đất trống hoặc trong vườn cao su tít tắp. Bởi từ lâu, người dân ở các ngôi làng dọc biên này đã có truyền thống nuôi trâu.
“Của để dành”
Trước đây, người Jrai ở xã biên giới Ia Chía quan niệm con trâu là vật dùng để hiến tế thần linh trong các lễ hội của làng hoặc trong những dịp trọng đại của gia đình, dòng họ. Hầu hết người dân đều tin rằng, trong gia đình, nếu chẳng may có người đau bệnh hoặc gặp tai ương, chỉ cần dùng con trâu đực làm vật hiến tế thần linh thì mọi xui rủi sẽ qua. Vậy nên, mỗi gia đình dù giàu hay nghèo đều sở hữu cho được 1 con trâu và có lúc đàn trâu trên địa bàn xã lên đến gần 1.000 con.
Ông Puih Ngic (làng Beng) kể: “Ngày trước, ông nội mình phải đổi rất nhiều lúa mới có được 1 con trâu sừng chỉ bằng 1 gang tay. Lúa không tính bằng gùi, bằng bao mà tính bằng sải tay (từ khuỷu đến ngón tay) và 1 con trâu phải đổi mất 5 sải lúa, mỗi sải như vậy lúa đổ cao ngang cổ người”.
Để sở hữu 1 con nghé, bà Ksor Hra (làng Pó) phải đổi 1 con bò đực to kèm theo 5 gùi lúa. Gia đình bà đang sở hữu đàn trâu nhiều nhất làng Pó với 11 con. Chỉ tay về con trâu có 2 chiếc sừng cong và dài nhất đàn, bà Hra bộc bạch: “Nó ở với mình hơn 15 năm rồi, nay đã già, đi chậm, da nhăn nheo hết. Lúc trước cũng có vài người đến hỏi mua nhưng mình không bán, vì nó là con trâu cả chỉ dùng để cúng Yàng thôi”.
Đàn trâu của gia đình bà Ksor Hra (làng Pó, xã Ia Chía, huyện Ia Grai). Ảnh: Phương Dung
Đàn trâu của gia đình bà Ksor Hra (làng Pó, xã Ia Chía, huyện Ia Grai). Ảnh: Phương Dung
Không chỉ là con vật để cúng tế thần linh, trâu còn được người dân bản địa coi như tài sản quý dùng để trao đổi với những thứ có giá trị khác như: ruộng đất, chiêng, ghè. Con trâu còn được xem như “sính lễ” để nhà gái “bắt chồng” cho con và là “của hồi môn” cha mẹ chia cho con cái khi chúng ra ở riêng...
Những năm sau này, trước sự giao thoa văn hóa mạnh mẽ, nhiều tập tục lạc hậu, nghi lễ rườm rà, tốn kém được bà con xóa bỏ. Vì vậy, phong trào nuôi trâu cũng không còn duy trì như trước. Tuy nhiên, nghi thức cúng con trâu cả hay còn gọi là trâu đầu đàn và trâu trắng vẫn được các gia đình gìn giữ.
Ông Ksor Thế-Trưởng thôn Beng-thông tin: “Nếu muốn bán con trâu đầu đàn thì phải làm lễ cúng xin Yàng. Gia đình nào nuôi trâu trắng, chẳng may để trâu chết hoặc mất trộm cũng phải làm lễ tạ tội và tìm mua 1 con trâu trắng khác thay thế nếu không muốn bị Yàng trách phạt”.
Cũng theo ông Thế, nếu như trước đây, con trâu cả sau khi cúng Yàng sẽ xẻ thịt mời người làng cùng đến chung vui, rồi chia cho từng người mang về thì nay tập tục này đã thay đổi. Sau khi cúng, gia đình chỉ cần giữ lại 1 phần thịt trâu để mời làng, số thịt còn lại có thể đem bán lấy tiền.
Thay đổi nếp nghĩ trong chăn nuôi    
...8 giờ sáng, ông Kpuih Pốc (làng Beng) lùa đàn trâu ra khỏi chuồng để bắt đầu hành trình chăn thả. Ông chia sẻ: “Mình già rồi cũng chỉ chăn được đàn trâu thôi, vì con trâu nó hiền chứ không phá như con dê, cũng không nghịch như con bò. Mùa này cỏ nhiều nên trâu lúc nào cũng no căng”.
Gia đình ông Pốc cũng là một trong số ít hộ dân từ nhiều năm trước đã biết dùng sức trâu để cày đất, phục vụ sản xuất. Ông Pốc nói: “Con trai mình làm công nhân khai thác mủ cao su rồi học theo người Kinh cho trâu đi cày ruộng. Nhờ có sức trâu, 5 sào ruộng trước mình tốn nhiều công mới cuốc xong bây giờ trâu cày thoắt một cái đã xong”.
Nhận thấy giá trị kinh tế từ loại gia súc này mang lại, gia đình ông cũng đã đầu tư chuồng nuôi kiên cố, rộng rãi, thoáng mát. Nhờ chăm sóc cẩn thận, đàn trâu của gia đình ông được xem là đẹp nhất làng, cả 8 con đều to, khỏe, mập mạp. Năm rồi, ông bán bớt 2 con trâu đực được 50 triệu đồng để sửa sang lại nhà cửa.
Ông Kpuih Pốc (làng Beng, xã Ia Chía, huyện Ia Grai) lùa đàn trâu ra khỏi chuồng để bắt đầu hành trình chăn thả. Ảnh: Phương Dung
Ông Kpuih Pốc (làng Beng, xã Ia Chía, huyện Ia Grai) lùa đàn trâu ra khỏi chuồng để bắt đầu hành trình chăn thả. Ảnh: Phương Dung
Còn ông Ngic thì cho hay, nuôi trâu ít rủi ro hơn nuôi các con vật khác, thức ăn lại dễ tìm. Hơn thế, nuôi trâu mang lại hiệu quả kinh tế cao, bình quân 1 con trâu cái 3 năm sẽ đẻ 2 con nghé và chỉ cần chăm sóc thêm thời gian có thể bán với giá 15-20 triệu đồng/con. Ông chia sẻ: “Thời gian gần đây, cũng có vài người từ các tỉnh phía Bắc tìm mua những con trâu đực to, chân chắc, sừng cong, nhọn. Có con họ mua với giá 40 triệu đồng để về làm trâu chọi”.
Trao đổi với chúng tôi, ông Rơ Lan Thích-Phó Chủ tịch UBND xã Ia Chía-cho biết: “Số lượng gia súc nói chung, đàn trâu nói riêng trên địa bàn khá lớn. Hàng năm, UBND xã chỉ đạo cán bộ nông nghiệp, cán bộ thú y xuống từng làng để hướng dẫn người dân cách làm chuồng nuôi nhốt, cách chăm sóc, phòng bệnh cho gia súc. Đồng thời, vận động người dân tận dụng những diện tích đất trống để trồng cỏ, đảm bảo nguồn thức ăn thường xuyên cho đàn gia súc”.
PHƯƠNG DUNG

Có thể bạn quan tâm

Gia Lai: Áp lực giữ rừng ngày càng gia tăng.

Gia Lai: Áp lực giữ rừng ngày càng gia tăng

(GLO)- Trong bối cảnh áp lực phát triển kinh tế, nhu cầu đất sản xuất gia tăng cùng địa bàn quản lý rộng lớn, công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng tại các địa phương trong tỉnh Gia Lai vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Gia Lai hướng tới “thủ phủ chăn nuôi”

Gia Lai hướng tới “thủ phủ chăn nuôi”

(GLO)- Sở hữu hơn 1,9 triệu ha đất nông nghiệp, khí hậu thuận lợi và nguồn lao động dồi dào, với nhiều dư địa, tiềm năng lợi thế, tỉnh Gia Lai đang đẩy mạnh chăn nuôi ứng dụng công nghệ cao, hướng tới trở thành “thủ phủ chăn nuôi” vào năm 2030.

Kết nối cung cầu đưa nông sản vào chuỗi cung ứng hiện đại

Kết nối cung cầu đưa nông sản vào chuỗi cung ứng hiện đại

(GLO)- Nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường, Gia Lai đang đẩy mạnh chuẩn hóa vùng trồng, phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, an toàn. Đồng thời, tỉnh tăng cường xúc tiến thương mại nhằm đưa nông sản tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng hiện đại và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ngành nuôi trồng thủy sản phục hồi tích cực

Ngành nuôi trồng thủy sản phục hồi tích cực

(GLO)- Sau các đợt mưa bão cuối năm 2025, nhờ sự hỗ trợ của chính quyền, ngành chức năng và các tổ chức tín dụng, nhiều hộ nuôi thủy sản trên địa bàn tỉnh đã khắc phục khó khăn để tái sản xuất và bắt đầu có thu hoạch.

Diêm dân Gia Lai chật vật ngay từ đầu vụ muối

Diêm dân Gia Lai chật vật ngay từ đầu vụ muối

(GLO)- Đầu vụ muối 2026, thời tiết tại xã Đề Gi và An Lương (tỉnh Gia Lai) diễn biến thất thường. Mưa trái mùa và nguồn nước có độ mặn thấp làm gián đoạn quá trình kết tinh, khiến năng suất sụt giảm. Cùng với đó, việc muối tiêu thụ chậm cũng tạo áp lực lớn lên diêm dân ngay từ những ngày đầu vụ.

Canh tác thông minh, thu lợi tiền tỷ

Canh tác thông minh, thu lợi tiền tỷ

(GLO)- Giữa cái nắng gay gắt của mùa khô Tây Nguyên, vườn cà phê rộng 20 ha của gia đình ông Nguyễn Ngọc Nghĩa ở thôn 1 (xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai) vẫn phủ một màu xanh mướt. Những hàng cây thẳng tắp được chăm sóc kỹ lưỡng nhờ hệ thống tưới tự động vận hành liên tục, đưa nguồn nước đến tận gốc.

Bấp bênh giá nông sản

Bấp bênh giá nông sản

(GLO)- Vụ Đông Xuân 2025-2026, thời tiết thuận lợi giúp nhiều loại cây trồng trên địa bàn tỉnh Gia Lai đạt năng suất cao. Tuy nhiên, bên cạnh các loại nông sản được giá thì vẫn còn nhiều loại rớt giá mạnh khiến người trồng khó khăn, chật vật.

Thời tiết thất thường, người trồng sầu riêng lo lắng

Thời tiết thất thường, người trồng sầu riêng lo lắng

(GLO)- Những cơn mưa trái mùa liên tiếp đúng thời điểm sầu riêng ra hoa, cùng hiện tượng sương muối vào sáng sớm khiến nhiều nhà vườn đứng ngồi không yên. Mới vừa bị ảnh hưởng trong giai đoạn xổ nhụy, nay nhà vườn lại tiếp tục đối mặt nguy cơ rụng trái non, kéo theo nỗi lo giảm năng suất cả vụ.

gia-lai-hop-nhat-ban-quan-ly-rung-phong-ho

Hợp nhất 29 ban quản lý rừng phòng hộ ở Gia Lai

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành Quyết định số 2144/QĐ-UBND về việc thành lập Ban Quản lý rừng phòng hộ trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường trên cơ sở hợp nhất 29 ban quản lý rừng phòng hộ hiện có trên địa bàn tỉnh.

Thu hút đầu tư vào chăn nuôi gắn với bảo vệ môi trường

Thu hút đầu tư vào chăn nuôi gắn với bảo vệ môi trường

(GLO)- Những năm gần đây, Gia Lai trở thành điểm đến của nhiều dự án chăn nuôi quy mô lớn, chủ yếu tập trung ở khu vực phía Tây. Kết quả này góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý môi trường và phát triển bền vững.

Chế biến để nâng cao giá trị khoai lang

Chế biến để nâng cao giá trị khoai lang

(GLO)- Nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh đang lựa chọn khoai lang làm nguyên liệu chế biến các sản phẩm như bún, miến, bánh, rượu vang… Hướng đi này kỳ vọng giảm áp lực đầu ra, hạn chế tình trạng được mùa mất giá ở các vùng trồng khoai lang của tỉnh.

null