Sau kỳ nghỉ Tết, các em học sinh lớp 12 sẽ bước vào một cuộc đua đầy cam go, đưa ra những quyết định quan trọng về việc chọn nghề, chọn trường. Và, câu hỏi quen thuộc được đặt ra là: Làm thế nào để có thể chọn được một ngành học phù hợp hay nói cách khác là làm sao để không chọn nhầm nghề?
Hiểu một cách đơn giản thì chọn nhầm nghề là chọn phải nghề không hợp với tính cách và năng lực của bản thân. Hậu quả của việc chọn nhầm nghề là người học sẽ không có động lực để học tập, không theo đuổi ngành học hiệu quả, dễ bỏ dở giữa chừng, không theo kịp được lượng kiến thức của ngành học. Nhiều bạn trẻ cố gắng học cho qua môn, học “tàng tàng” để đủ điểm ra trường rồi “vật vờ” tìm việc. Nhiều trường hợp đi làm rồi mới thấy mình học sai ngành, làm nhầm nghề.
Vì vậy, việc chọn đúng nghề ngay từ đầu là vô cùng quan trọng. Vậy, làm thế nào để học sinh có thể có những lựa chọn đúng đắn về nghề nghiệp?
Đối với người học, cần xác định rõ được bản thân và mong muốn của mình trong việc chọn nghề. Trước hết là trả lời cho các câu hỏi: Bạn là ai, bạn muốn gì, bạn cần có những gì để đạt được mong muốn đó và bạn sẽ thực hiện nó như thế nào?
Tiến sĩ Tâm lý Huỳnh Anh Bình-Giám đốc Trung tâm Hướng nghiệp TP. Hồ Chí Minh-cho rằng: “Để học sinh có những định hướng đúng trong chọn nghề, các em cần xác định được sở thích, đam mê của bản thân. Điều tiếp theo là phải xác định được năng lực bản thân. Sau đó, hãy chọn những thứ nằm trong khả năng, chúng sẽ giúp bạn cảm thấy thật sự tự tin và thoải mái. Các bạn cũng cần xem xét nhu cầu nhân lực xã hội và cân nhắc về điều kiện, hoàn cảnh gia đình”.
Hiện nay có hơn 2.000 ngành nghề khác nhau. Nhưng bạn yêu thích nghề gì, mong muốn được làm công việc gì để phát huy được hết năng lực của bạn? Chọn nghề nghiệp đúng với sở thích, đam mê sẽ giúp bạn không bị nản chí, bỏ cuộc, dù gặp khó khăn, thử thách hay áp lực và từ đó bạn mới có thể phát triển tài năng trọn vẹn hơn. Do vậy, hãy đi theo con đường mà mình đam mê và nỗ lực làm việc chăm chỉ để hiện thực hóa những ước mơ.
Nhu cầu của xã hội cũng là một yếu tố quan trọng trong việc học sinh cân nhắc về ngành học của mình. Một công việc được cho là dễ kiếm khi xã hội đang cần, nhu cầu tuyển dụng cao hơn nguồn lao động hiện có. Nếu trong những năm tiếp theo, ngành nào được đánh giá là có nhu cầu tuyển dụng cao thì học nghề đó được xem là dễ xin việc.
Một điều quan trọng có sự ảnh hưởng đến quyết định chọn lựa ngành nghề theo học là vấn đề tài chính. Bởi lẽ, chi phí cho việc học đại học không hề nhỏ. Vì vậy, việc chọn ngành nghề và trường học sao cho phù hợp với khả năng tài chính là tiêu chí cần được lưu ý trước tiên.
Nếu bạn không xác định được đam mê hay sở trường cụ thể thì hãy thử tìm đến những bài khảo sát đáng tin cậy về tính cách và năng lực bản thân để hiểu hơn về chính mình. Hiện nay, trắc nghiệm tính cách John Holland đang được ứng dụng rất phổ biến trong công tác hướng nghiệp bởi sự đơn giản, dễ làm, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện giáo dục tại Việt Nam.
Đây cũng là bài test được Edutas (một tổ chức hướng nghiệp quốc tế) sử dụng chính thức trong quá trình tư vấn hướng nghiệp cho học sinh, sinh viên. Và nếu các bài trắc nghiệm cũng không cho bạn câu trả lời thỏa mãn, tham vấn trực tiếp với các chuyên gia tư vấn định hướng nghề nghiệp sẽ giúp bạn khai thác sâu hơn các tiềm năng của bản thân, đồng thời giúp bạn có một lộ trình rõ ràng hơn để tiến tới công việc lý tưởng.
Hãy mạnh dạn đương đầu với thử thách để có cơ hội trải nghiệm và hoàn thiện bản thân. Sau khi đã có kiến thức và kinh nghiệm cần thiết ở mức vừa đủ, hãy nhìn lại những gì mình có và tìm ra đáp án cho 3 chữ: G (gifts-tài năng), P (passion-đam mê) và V (values-giá trị của bản thân). Đây là công thức đáng tin cậy để bạn có thể tìm ra công việc thích hợp cho bản thân. Đây cũng là điểm cần có trong quá trình tư vấn hướng nghiệp.
Nói tóm lại, nếu mua nhầm một món hàng không hợp, bạn có thể đổi, trả hoặc tặng cho người khác cần. Nhưng nếu chọn nhầm nghề, bạn sẽ không thể vui vẻ mỗi sáng khi thức dậy và nghĩ đến công việc bạn sắp phải đối mặt. Lúc này, việc chọn lựa một ngành học hay đổi nghề không chỉ mất nhiều thời gian, chi phí mà còn ảnh hưởng về tinh thần và không phải ai cũng có đủ bản lĩnh để “chọn lại nghề”.
