Việc đổi tên được thực hiện sau khi Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV thống nhất chủ trương tại Hội nghị lần thứ tư. Theo thông báo của Hội nghị, Trung ương giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư quyết định theo thẩm quyền và chỉ đạo triển khai thống nhất, đồng bộ trong hệ thống chính trị.
Cùng ngày 16-10, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký Quyết định số 493-QĐ/TW quy định chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương. Quyết định mới thay thế Quyết định số 171-QĐ/TW ngày 20-5-2026 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương.
Theo quy định mới, Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương là cấp ủy trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng, chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện của Ban Chấp hành Trung ương, trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Một trong những chức năng trọng tâm của Đảng ủy là nghiên cứu, tham mưu, đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về đường lối, chủ trương và giải pháp lớn trong công tác dân vận. Đồng thời, cơ quan này là đầu mối chuyên môn, nghiệp vụ về công tác dân vận của Đảng; chủ trì hoặc phối hợp hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng trong lĩnh vực này theo phân công, phân cấp.
Bên cạnh nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận, Đảng ủy có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo MTTQ Việt Nam và các tổ chức đảng trực thuộc theo Điều lệ Đảng cùng các quy định, hướng dẫn của Trung ương; lãnh đạo Đảng bộ thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nghị quyết Đại hội Đảng bộ.
Đảng ủy đồng thời nghiên cứu, đề xuất, kiến nghị với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư những vấn đề liên quan đến sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương đối với MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội và các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Đảng ủy phối hợp với các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng ở Trung ương, các đảng ủy trực thuộc Trung ương, tỉnh ủy, thành ủy và cơ quan liên quan để nghiên cứu, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện chủ trương, nghị quyết về công tác dân vận, dân tộc, tôn giáo và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Việc nắm tình hình Nhân dân cũng được xác định là một nội dung quan trọng, nhằm cung cấp thông tin phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước.
Theo Quyết định số 493-QĐ/TW, Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ Đảng ủy, Bí thư và các Phó Bí thư Đảng ủy do Bộ Chính trị chỉ định. Số lượng, cơ cấu cấp ủy và các chức danh lãnh đạo do Bộ Chính trị xem xét, quyết định.
Định hướng cơ cấu Ban Thường vụ gồm Bí thư Đảng ủy là Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; một Phó Chủ tịch là Ủy viên Trung ương Đảng giữ chức Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký, các Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương và 2-3 Phó Bí thư Đảng ủy chuyên trách.
Quyết định có hiệu lực từ ngày 16-10-2026. Các cơ quan, đơn vị liên quan có trách nhiệm rà soát, điều chỉnh quy định, quy chế và phối hợp triển khai nhiệm vụ, bảo đảm hoạt động của Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương thống nhất, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ mới.
