4 quan điểm đối với vấn đề xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo
Thông tin tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên cho biết: Hệ thống cơ sở giáo dục ngoài công lập đã có sự phát triển vượt bậc về quy mô và loại hình, góp phần giảm áp lực cho hệ thống công lập. Về số lượng cơ sở ngoài công lập, giáo dục mầm non có 3.256 trường; giáo dục phổ thông có 871 trường (tiểu học: 167 trường; trung học cơ sở: 120 trường; trung học phổ thông: 584 trường); giáo dục đại học có 67 trường; giáo dục nghề nghiệp có 325 trường.
Năm 2025, 28/34 tỉnh, thành phố báo cáo 348 dự án xã hội hóa giáo dục, tổng vốn đầu tư trên 10.000 tỷ đồng.
Nguồn vốn xã hội hóa đã hỗ trợ xây dựng khoảng 36.000 phòng học và 1.300 phòng công vụ cho giáo viên, với tổng kinh phí quy đổi ước tính khoảng 33.000 tỷ đồng. Đánh giá chung, nguồn lực xã hội đã trở thành kênh bổ sung quan trọng cho giáo dục, góp phần đa dạng hóa loại hình cơ sở giáo dục, giảm áp lực cho hệ thống công lập và từng bước gắn chính sách hỗ trợ với người học.
Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng kết quả chưa tương xứng tiềm năng; mức độ xã hội hóa chênh lệch lớn giữa cấp học, địa bàn; nguồn lực tập trung ở đô thị và phân khúc thuận lợi; chưa hình thành đầy đủ cơ chế để nguồn lực, công nghệ, năng lực quản trị và nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình hiện đại hóa giáo dục.
Chia sẻ các vướng mắc cũng như kiến nghị, đại diện các doanh nghiệp đã nêu một số điểm nghẽn cần được tháo gỡ về khung pháp lý; đề xuất hỗ trợ, đầu tư và đặt hàng để đưa công nghệ lõi thành sản phẩm Việt Nam; góp ý về chính sách ưu đãi, tiêu chuẩn giáo viên, thành lập quỹ đầu tư phục vụ nghiên cứu,...
Sau khi nghe Bộ Giáo dục và Đào tạo báo cáo, ý kiến của các bộ, cơ quan, địa phương và các doanh nghiệp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ghi nhận, đánh giá cao Bộ Giáo dục và Đào tạo, Văn phòng Chính phủ đã chủ động chuẩn bị nội dung, tổ chức cuộc họp; các bộ, cơ quan đã nghiêm túc nghiên cứu, trả lời các kiến nghị. Đặc biệt, Phó Thủ tướng cảm ơn các doanh nghiệp đã trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm, nêu nhiều vấn đề cụ thể từ thực tiễn đầu tư trong lĩnh vực giáo dục.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh một số quan điểm của lãnh đạo Chính phủ đối với vấn đề xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
Thứ nhất, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nhất quán khuyến khích xã hội hóa giáo dục, huy động thêm nguồn lực, trí tuệ, công nghệ và năng lực quản trị của xã hội để cùng Nhà nước phát triển giáo dục. Nhà nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, giáo dục công lập là trụ cột; giáo dục ngoài công lập là thành phần quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân.
“Chính phủ trân trọng, bảo vệ và tạo điều kiện cho những doanh nghiệp có tâm, có tầm, đầu tư nghiêm túc, lâu dài vào giáo dục; đồng thời, mọi chính sách hỗ trợ, ưu đãi phải gắn với chất lượng, trách nhiệm giải trình và lợi ích của người học”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Thứ hai, Chính phủ tập trung chỉ đạo, tháo gỡ đồng bộ các vướng mắc về đất đai, đầu tư, xây dựng, thuế, vốn và thủ tục hành chính; chính sách phải minh bạch, ổn định, dễ dự báo; rõ đầu mối, rõ trách nhiệm và rõ thời hạn giải quyết.
Thứ ba, Chính phủ sẽ nghiên cứu đổi mới chính sách huy động và sử dụng nguồn lực đầu tư cho giáo dục.
Thứ tư, đối với các doanh nghiệp, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đề nghị các doanh nghiệp tiếp tục đồng hành, chủ động phản ánh, kiến nghị với Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình đầu tư, hoạt động trong lĩnh vực giáo dục.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần xác định lộ trình và tầm nhìn dài hạn; mạnh dạn chuyển dịch từ các phân khúc dễ sinh lời sang đầu tư vào giáo dục đại học tinh hoa và giáo dục phổ thông theo chuẩn quốc tế.
Chính phủ khuyến khích nhân rộng mô hình “Đại học trong doanh nghiệp”, đào tạo gắn liền với chuỗi cung ứng công nghiệp và công nghệ cao, như cách mà một số tập đoàn đang triển khai thành công.
Ngoài ra, các cơ sở giáo dục tư thục phải thực hiện nghiêm túc việc công khai, minh bạch mức học phí, cam kết mạnh mẽ về chất lượng đầu ra, chứng minh năng lực giải trình trước xã hội và phụ huynh.
Tháo gỡ điểm nghẽn đất đai và tài sản công
Để tháo gỡ những điểm nghẽn và rào cản về xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung vào các nhóm nhiệm vụ.
Về việc rà soát và hoàn thiện đồng bộ khung khổ pháp lý, các bộ, ngành liên quan phối hợp rà soát, sửa đổi các quy định về xã hội hóa giáo dục, đặc biệt là các lĩnh vực đất đai, quy hoạch, xây dựng, thuế, đầu tư và tín dụng để bảo đảm tính đồng bộ và khả thi. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng Nghị định về xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục; hoàn thành trong quý I - 2027.
Về tháo gỡ điểm nghẽn đất đai và tài sản công, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ trình Dự án Luật Đất đai (sửa đổi); tiếp tục rà soát pháp luật đất đai để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đồng thời, cụ thể hóa các chính sách ưu tiên dành quỹ đất sạch; nghiên cứu, tham mưu ban hành quy định về trình tự, thủ tục rút gọn chuyển mục đích sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất đối với dự án giáo dục theo Khoản 1 Điều 6 Nghị quyết số 248/2025/QH15.
Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan ban hành quy trình liên thông hướng dẫn các địa phương xử lý, đơn giản hóa thủ tục chuyển đổi công năng, mục đích sử dụng đối với cơ sở nhà, đất công dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã năm 2025. Ưu tiên bàn giao hạ tầng này cho các dự án xã hội hóa giáo dục khi hệ thống công lập không còn nhu cầu sử dụng; nghiên cứu mức hỗ trợ tối thiểu áp dụng thống nhất toàn quốc...
UBND các tỉnh, thành phố tập trung rà soát, bố trí quỹ đất sạch, tích hợp nhu cầu mạng lưới cơ sở giáo dục vào quy hoạch sử dụng đất; rà soát nhu cầu trường, lớp trên địa bàn; quỹ đất giáo dục, danh mục các dự án cần thu hút đầu tư, công khai thông tin để doanh nghiệp có cơ sở nghiên cứu, quyết định đầu tư.
Cùng với đó là tiếp tục chỉ đạo cải thiện môi trường đầu tư, bảo đảm bình đẳng, minh bạch giữa cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập; chủ động tháo gỡ các rào cản liên ngành, giải quyết dứt điểm các vướng mắc về thủ tục hành chính cho nhà đầu tư.
Về bảo đảm nguồn lực tài chính và định vị chiến lược đầu tư, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tài chính giám sát chặt chẽ việc bố trí ngân sách chi đầu tư phát triển đạt ít nhất 5%.
Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì nghiên cứu cơ chế đặt hàng dịch vụ giáo dục, hỗ trợ theo người học và khả năng tham gia của cơ sở ngoài công lập đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng; báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ những nội dung vượt thẩm quyền.
Các bộ, ngành theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, các cơ quan liên quan, các địa phương nghiên cứu, xây dựng chiến lược xúc tiến đầu tư quốc gia đồng bộ trong lĩnh vực giáo dục; rà soát, ban hành cơ chế, chính sách ưu đãi, chính sách linh hoạt thu hút chuyên gia, nhà khoa học quốc tế và kiều bào về nước giảng dạy, nghiên cứu khoa học dài hạn...
