Không còn bó buộc trong lớp học hay thư viện, nhiều học sinh, sinh viên ở Pleiku chọn quán cà phê làm "lớp học thứ hai". Không gian yên tĩnh, nhạc nhẹ, wifi ổn định và có nhiều ổ cắm điện cho laptop đang trở thành tiêu chí chọn quán thay vì chỉ là đồ uống ngon.
Hidden study cà phê-mô hình học tập trong quán cà phê-không mới ở những đô thị lớn nhưng với phố núi Pleiku, đây là mô hình còn khá ít người biết đến, cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận tri thức của thế hệ trẻ hiện nay.
Tiệm cà phê Xán Lạn (34 Nguyễn Trãi, phường Yên Đỗ) là một trong những nơi tiên phong "định hình" mô hình này. Với không gian nhỏ gọn, bàn ghế đơn giản, mỗi góc bàn đều trang bị đèn học, ổ cắm điện riêng. Với một combo nước uống giá 25.000 đồng, các bạn học sinh học tập trong 3 giờ liền dưới điều hòa mát lạnh, đồng thời được đảm bảo học trong môi trường yên tĩnh, không có trẻ em nghịch ngợm hay những vị khách ồn ào.
Chị Trần Thị Thanh Huê-chủ quán Xán Lạn-chia sẻ: "Tôi muốn Xán Lạn là chỗ để các bạn trẻ nghiêm túc học hành. Không ồn ào, không xao nhãng, chỉ có tri thức và sự tập trung. Dù mới hoạt động được thời gian ngắn nhưng gần đây nhu cầu các bạn trẻ đến học bài ở quán đã tăng đáng kể".
Là khách quen của các quán cà phê nhưng lần đầu tiên trải nghiệm quán cà phê theo phong cách “hidden study cà phê”, bạn Hồ Y Bảo Hân (trú tại tổ 5, phường Hoa Lư), chia sẻ: "Em đang học lớp 11 và cũng đang chuẩn bị vào kỳ thi cuối kỳ. Em thường cùng bạn bè ra quán cà phê học khoảng 1 tuần trước khi thi. Mỗi ngày sẽ ngồi học từ 2-3 tiếng. Ở nhà em rất dễ bị xao nhãng: ba mẹ gọi, điện thoại nhấp nháy tin nhắn, tiếng ti vi... Vào một quán, thấy bạn bè học nghiêm túc thì mình cũng tập trung hơn. Đồng thời ngồi học với bạn có thể trao đổi bài trực tiếp dễ dàng hơn".
Tuy nhiên, Hân cũng thừa nhận: "Có hôm em mất gần 1 ngày ngồi ngoài quán nhưng chỉ ngồi học tập trung được 1-2 tiếng. Nếu mình không tự điều chỉnh thái độ học tập thì ngồi quán cũng không hiệu quả, chỉ phí thời gian".
Ngồi cùng bàn với Hân, bạn Bùi Phạm Trúc Quyên (tổ 3, phường Yên Đỗ), nói thêm: "Điều em thích nhất ở quán có phong cách “hidden study cà phê” là khu vực ngồi học tách biệt riêng với khu pha chế hay cửa ra vào gần đường. Nó gần giống như phòng ở nhà nhưng lại được ngồi cùng nhiều người mà ai đến đây cũng chỉ để học, giúp chúng em tập trung cao. Đặc biệt, ngồi quán có điều hòa nhiệt độ, tạo không gian mát mẻ vào ngày nắng sẽ giúp chúng thấy thoải mái và tăng năng suất tiếp thu kiến thức".
Khác với trải nghiệm của Hân và Quyên, ở chiều ngược lại, bạn Phan Như Nguyệt (thôn 2, xã Diên Phú) chật vật trong việc tìm quán phù hợp cho việc học. Nguyệt chia sẻ: “Quán có bàn ghế cao, đủ độ sáng thì đông người, nhạc mạnh; quán có không gian yên tĩnh, nhẹ nhàng thì bàn ghế thường thấp, không thoải mái chỉ phù hợp với ngồi trò chuyện”.
Như Nguyệt cũng tâm sự thêm: “Thường em ra ngoài quán để học nhóm, trao đổi và giải đề cùng bạn, do đó cần không gian đủ rộng, bàn ghế chắc chắn, tránh ngồi lâu bị đau lưng, mỏi cổ. Nhưng để tìm được một quán đáp ứng đủ các tiêu chí đó ở Pleiku hiện nay không nhiều. Em nhiều lần phải đổi quán giữa chừng, đeo tai nghe riêng bật nhạc khác vì ngồi học được một lúc thì nhạc của quán mở to gây ồn hoặc khách đông làm mất tập trung”.
Theo Nguyệt, việc học ở quán cà phê chỉ thực sự hiệu quả nếu chọn được địa điểm phù hợp. Bằng không, nó dễ biến thành một buổi tụ họp tốn thời gian nhiều hơn là học tập nghiêm túc.
Mô hình hidden study cà phê đang đáp ứng một nhu cầu tìm kiếm không gian học tập linh hoạt, riêng tư, phù hợp với thói quen của gen Z. Trong bối cảnh nhịp sống đô thị ngày càng nhanh, nhộn nhịp thì việc có những góc nhỏ như Xán Lạn là tín hiệu đáng mừng để các bạn trẻ có thêm nhiều môi trường tiếp cận thông tin, tri thức.
Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận không gian chỉ đóng góp một phần trong việc học. Nghiên cứu của Pew Research Center (năm 2023) chỉ ra rằng gen Z là thế hệ dễ bị phân tâm nhất bởi thiết bị công nghệ. Một không gian yên tĩnh cũng không thể thay thế cho ý thức tự học, kỷ luật bản thân và khả năng quản lý thời gian. Chị Huê-chủ quán Xán Lạn, cũng nhấn mạnh: "Không gian chỉ là phương tiện hỗ trợ. Cuối cùng, việc học hiệu quả hay không vẫn tùy vào ý chí và cách tổ chức thời gian của mỗi bạn trẻ".
