Mùa hè, đặc biệt vào mùa thu hoạch lúa hoặc sau những trận mưa giông, các cơ sở y tế thường tiếp nhận nhiều trường hợp viêm da do kiến ba khoang. Nhiều người nhầm tổn thương do kiến ba khoang với zona thần kinh, tự ý điều trị bằng thuốc hoặc các mẹo dân gian, khiến tình trạng viêm da trở nên nghiêm trọng hơn.
Sai lầm khiến độc tố kiến ba khoang lan rộng
Tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng Miễn dịch lâm sàng (Bệnh viện Bạch Mai), cho biết nhiều người đang hiểu sai về cơ chế gây tổn thương của kiến ba khoang nên xử trí không đúng cách ngay từ đầu. Không ít trường hợp xuất hiện các mảng đỏ, phỏng rộp và bỏng rát dù không hề bị côn trùng đốt hay cắn.
Theo chuyên gia, kiến ba khoang thực chất không cắn hay chích người. Tổn thương xuất hiện khi da tiếp xúc với độc tố Pederin có trong cơ thể loài côn trùng này. Vào mùa gặt hoặc sau mưa bão, khi môi trường sống bị xáo trộn, kiến ba khoang thường bay vào nhà theo ánh đèn, bám trên quần áo, khăn mặt hoặc chăn gối.
"Nhiều người có phản xạ dùng tay đập hoặc miết mạnh khi thấy côn trùng bò trên da. Hành động này làm cơ thể kiến bị nghiền nát, giải phóng độc tố tiếp xúc trực tiếp với da. Độc tố cũng có thể dính vào tay rồi lan sang mặt, cổ hoặc mắt khi người bệnh vô tình chạm vào" - bác sĩ Trường cho biết.
Dễ nhầm với zona thần kinh
Theo bác sĩ Trường, một trong những sai lầm phổ biến nhất là nhầm viêm da do kiến ba khoang với zona thần kinh. Dù cùng gây phỏng nước và đau rát ngoài da nhưng hai bệnh có nguyên nhân và cách điều trị khác nhau.
Viêm da do kiến ba khoang là tình trạng viêm da tiếp xúc do độc tố Pederin. Tổn thương thường xuất hiện ở các vùng da hở như mặt, cổ, tay hoặc chân. Mụn nước có thể xếp thành vệt dài hoặc từng đám nhỏ, gây nóng rát và ngứa.
Trong khi đó, zona thần kinh do virus Herpes zoster gây ra. Mụn nước mọc thành từng chùm, khu trú ở một bên cơ thể theo đường đi của dây thần kinh. Người bệnh thường đau nhức sâu, có thể kèm sốt nhẹ, mệt mỏi.
Bác sĩ Trường lưu ý thuốc kháng virus điều trị zona không có tác dụng với viêm da do kiến ba khoang. Nguy hiểm hơn, nhiều người còn đắp lá cây, lá trầu không hoặc các nguyên liệu dân gian lên vùng da tổn thương.
Khi hàng rào bảo vệ da bị phá vỡ, các biện pháp này có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo.
Nếu phát hiện kiến ba khoang đang bò trên cơ thể, người dân nên thổi nhẹ hoặc dùng giấy gạt côn trùng ra ngoài, tránh đập hoặc chà xát.
Ngay sau khi nghi ngờ tiếp xúc, cần rửa kỹ vùng da bằng nước sạch, xà phòng dịu nhẹ hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ độc tố còn bám trên bề mặt da.
Việc rửa nước càng sớm thì nguy cơ tổn thương càng giảm. Khi da mới xuất hiện tình trạng đỏ và bỏng rát, người bệnh có thể sử dụng các sản phẩm phục hồi da theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không tự ý dùng thuốc bôi chứa corticoid mạnh hoặc các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng.
Nếu tổn thương lan rộng, xuất hiện mủ, đau rát kéo dài, sốt hoặc ảnh hưởng đến vùng mắt, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Theo N.Dung (NLĐO)
