Thời gian qua, các cấp, ngành, đơn vị, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp nhằm giải quyết hiệu quả các vấn đề liên quan đến rác thải sinh hoạt, trong đó có rác thải nhựa. Qua đó, góp phần giảm thiểu lượng rác thải phải đưa đi xử lý tại các bãi chôn lấp tập trung; tăng cường tái chế, tái sử dụng rác thải nhựa và bảo vệ môi trường.
Nhiều cách giảm rác thải nhựa
Suốt 5 năm qua, Hội LHPN xã Phước Lộc (huyện Tuy Phước) duy trì hoạt động thu gom rác thải nhựa, rác thải có khả năng tái chế bán lấy tiền giúp đỡ hội viên phụ nữ nghèo, khó khăn tại địa phương. 11/11 chi hội phụ nữ trong xã tuyên truyền, vận động hội viên và gia đình hội viên phân loại rác tại nguồn; sau đó gom riêng các loại như giấy, kim loại, chai nhựa, vỏ lon… để bán gây quỹ.
Bà Trần Thị Thanh Tuấn, Chủ tịch Hội LHPN xã Phước Lộc, cho hay: Tiền thu từ bán rác thải nhựa khoảng 3 - 4 triệu đồng/năm, được sử dụng hỗ trợ sinh kế cho hội viên phụ nữ nghèo, khó khăn và trao học bổng cho học sinh nghèo học giỏi tại địa phương. Qua hoạt động này, hội viên phụ nữ và người dân có trách nhiệm hơn trong phân loại rác thải tại nguồn; vừa tận dụng rác thải nhựa, rác tái chế bán gây quỹ, vừa giảm lượng rác nhựa thải ra môi trường.
Tại xã Mỹ Trinh (huyện Phù Mỹ), từ năm 2023 đến nay, địa phương thực hiện hiệu quả mô hình “Ngôi nhà xanh thu gom bao bì nhựa” và “Đổi rác thải nhựa nhận quà”. Theo đó, người dân gom bao bì, chai nhựa, vỏ lon… rồi đem bỏ vào “Ngôi nhà xanh” đặt tại khu vực trung tâm xã hoặc để tại nhà và được tổ công tác Hội LHPN xã tới thu gom 3 lần/tháng.
Trung bình mỗi năm, xã Mỹ Trinh gom khoảng 9.000 kg bao bì, chai nhựa, vỏ lon từ người dân, sau đó bán cho các cơ sở thu mua phế liệu để tái chế; tiền thu được sẽ gây quỹ giúp đỡ các hoàn cảnh khó khăn tại địa phương.
Bên cạnh đó, các địa phương còn lại trên địa bàn tỉnh cũng thực hiện nhiều hoạt động, mô hình hướng đến giảm thiểu rác thải nhựa và đạt kết quả đáng ghi nhận. Đơn cử như mô hình “Vườn sạch, nhà xanh” ở TX An Nhơn; ủ chất thải thực phẩm làm phân bón hữu cơ ở huyện Tây Sơn, Phù Cát; thu gom, phân loại, xử lý rác thải ở chợ theo mô hình khép kín tại huyện Tuy Phước…
Ngoài ra, thời gian qua, nhiều cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh cũng tích cực thực hiện chủ trương giảm rác thải nhựa. Điển hình là mô hình thu gom rác thải sinh hoạt trên tàu cá, thực hiện thí điểm từ 200 tàu cá đánh bắt xa bờ thường xuyên ra vào cảng cá Quy Nhơn (TP Quy Nhơn), Đề Gi (huyện Phù Cát) và Tam Quan (TX Hoài Nhơn). Trong năm 2024, lượng phế liệu thu gom từ 200 tàu cá khoảng 2.300 kg, trong đó có 1.880 kg nhựa và 420 kg nhôm.
 |
| Hội LHPN xã Phước Lộc (huyện Tuy Phước) duy trì hiệu quả hoạt động thu gom rác thải nhựa bán lấy tiền giúp đỡ hoàn cảnh khó khăn tại địa phương. Ảnh: V.L |
Cộng đồng cùng chung tay
Theo Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường), từ năm 2023 đến nay, UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương thực hiện nhiều giải pháp nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến quản lý rác thải sinh hoạt, trong đó có rác thải nhựa. Qua đó, các địa phương tập trung xây dựng và thực hiện hiệu quả mô hình phân loại rác thải tại nguồn, giảm thiểu, tái sử dụng rác thải nhựa.
“Đến nay, chủ trương giảm rác thải nhựa đã được các cấp, ngành và đông đảo người dân hưởng ứng. Các hệ thống trung tâm thương mại, siêu thị trên địa bàn tỉnh đã sử dụng túi nhựa tự phân hủy, túi thân thiện môi trường, thùng carton đựng hàng hóa. Một số cơ sở kinh doanh, dịch vụ đã sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường thay thế túi ny lông và các sản phẩm nhựa dùng một lần”, TS Nguyễn Việt Cường, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường, nhìn nhận.
Tuy nhiên thực tế, công tác quản lý rác thải sinh hoạt nói chung, rác thải nhựa nói riêng còn một số tồn tại, hạn chế nhất định và chưa đáp ứng đầy đủ theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Do đó, chính quyền các cấp, sở, ban, ngành và đoàn thể chính trị - xã hội cần quyết liệt hơn trong thực hiện công tác bảo vệ môi trường, quản lý rác thải sinh hoạt và giảm thiểu rác thải nhựa.
Theo bà Hà Thị Thanh Hương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, để thực hiện nhiệm vụ này, các cơ quan, đơn vị cần thực hiện trách nhiệm nêu gương, không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần tại trụ sở làm việc. Tăng cường tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao ý thức cộng đồng trong giảm thiểu rác thải nhựa, nhất là đối với học sinh, sinh viên.
Bên cạnh đó, các địa phương xây dựng kế hoạch chi tiết, phân bổ kinh phí đảm bảo để thực hiện đồng bộ công tác phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt. Nhân rộng các mô hình hiệu quả về phân loại rác thải; giảm thiểu, tái chế rác thải nhựa và hướng đến không sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần.
“Mỗi người, mỗi gia đình cùng quyết tâm thay đổi hành vi và thói quen để giảm thiểu rác thải nhựa. Mọi người cùng “nói không với sản phẩm nhựa sử dụng một lần” để chung tay xây dựng tỉnh Bình Định ngày càng xanh - sạch - đẹp”, bà Hương nhấn mạnh.
Ngày 5.6 hằng năm được Chương trình Môi trường LHQ chọn là Ngày Môi trường thế giới. Đây là sự kiện môi trường quốc tế quan trọng được Việt Nam hưởng ứng, tổ chức thường niên từ năm 1982. Ngày Môi trường thế giới năm 2025 có chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa”, đây là lần thứ hai trong vòng 3 năm (2023 - 2025) chủ đề này được lựa chọn, cho thấy sự quyết liệt trong công tác chống rác thải nhựa trên toàn cầu.
VĂN LỰC
