Sóng gió sau lời xin lỗi
Theo tờ The Nation, Thủ tướng Thái Lan Paetongtarn Shinawatra tới thăm khu vực Tam giác Ngọc lục bảo ở Ubon Ratchathani trong ngày 20/6. Bà Paetongtarn trước đó đã hủy lịch công du Bỉ để tập trung giải quyết vấn đề biên giới với Campuchia.
Tam giác Ngọc lục bảo là khu vực giao nhau giữa biên giới Thái Lan, Lào và Campuchia. Campuchia gọi khu vực này là Mom Bei, trong khi Thái Lan gọi là Chong Bok.
Bà Paetongtarn cũng sẽ có cuộc gặp với Tư lệnh Quân khu 2, Trung tướng Boonsin Padklang, người từng "bị thảo luận" trong cuộc điện đàm bị rò rỉ với Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen. Thủ tướng Thái Lan sau đó có một cuộc họp khác để thảo luận về các biện pháp đảm bảo an toàn cho biên giới.
Trước đó 1 ngày, bà Paetongtarn phát đi lời xin lỗi về tình huống nội dung một cuộc điện đàm giữa bà với ông Hun Sen ( ngày 18/6) bị lộ.
Reuters dẫn lời Thủ tướng Thái Lan Paetongtarn Shinawatra cho biết, cuộc điện thoại với Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen thực hiện bằng điện thoại cá nhân của bà, và bà không hề biết phía ông Hun Sen ghi âm lại toàn bộ và sau đó công khai nội dung.
Sau khi ông Hun Sen ngày 18/6 công bố toàn bộ bản ghi âm cuộc gọi lên trang Facebook cá nhân, chiều cùng ngày, bà Paetongtarn tổ chức họp báo để giải thích về những điều bà đã nói, cũng như cách xưng hô “chú, cháu” với ông Hun Sen.
Trong cuộc nói chuyện, thủ tướng Thái Lan nói với ông Hun Sen rằng bà đang gặp áp lực nội bộ và thuyết phục ông Hun Sen đừng nghe “bên kia”, nghĩa là vị Tư lệnh Quân khu 2 Thái Lan, người chịu trách nhiệm giám sát vùng biên giới.
“Những lời đó được sử dụng nhằm thuyết phục Campuchia cùng phối hợp để hạ nhiệt căng thẳng", tuyên bố của chính phủ Thái Lan trích lời bà Paetongtarn.
Sau vụ rò rỉ thông tin cuộc điện đàm nói trên, hôm 19/6, Bộ Ngoại giao Thái Lan đã triệu Đại sứ Campuchia đến để chuyển công hàm chính thức phản đối Phnom Penh liên quan đến việc phía Campuchia làm rò rỉ bản ghi âm cuộc điện đàm riêng với bà Paetongtarn.
Phát biểu trong buổi họp báo trưa cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Thái Lan Nikorndej Balankura lên án vụ rò rỉ trên là “vi phạm nghi thức ngoại giao nghiêm trọng, phá hoại lòng tin và cách thức ứng xử cần có giữa hai nước láng giềng”.
Ông Nikorndej nhấn mạnh: “Việc làm này không phù hợp với các chuẩn mực quốc tế và tinh thần láng giềng tốt, tác động nghiêm trọng đến lòng tin, sự tôn trọng lẫn nhau giữa lãnh đạo và nhân dân hai nước, cũng như ảnh hưởng nghiêm trọng tới nỗ lực giải quyết vấn đề bằng con đường hòa bình".
Sau khi Thủ tướng Thái Lan lên tiếng xin lỗi, ngày 19/6 hàng trăm người đã tham gia biểu tình, trong đó có nhiều người lớn tuổi mặc áo vàng, màu sắc gắn liền với chế độ quân chủ Thái Lan.
Nhiều người trong đám đông là những người ủng hộ lâu năm của phong trào "Áo vàng", từng phản đối gia đình Shinawatra kể từ những năm 2000.
Thách thức đối với Thủ tướng và chính phủ Thái Lan
Vụ lộ lọt thông tin cuộc điện đàm của Thủ tướng Paetongtarn với Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen đã gây ra làn sóng phản ứng gay gắt, cả trong chính trường lẫn dư luận.
Tối 18/6, đảng Bhumjaithai tuyên bố rút khỏi chính phủ liên minh Thái Lan. Ngày 19/6, lãnh đạo đảng Bhumjaithai – ông Anutin Charnvirakul –thông báo đệ đơn từ chức. Ngoài ông Anutin, nhiều bộ trưởng, thứ trưởng khác (thuộc đảng Bhumjaithai) cũng đệ đơn từ chức, gồm: Songsak Thongsri, Thứ trưởng Nội vụ; Sabida Thaiseth, Thứ trưởng Nội vụ; Phipat Ratchakitprakarn, Bộ trưởng Bộ Lao động; Supamas Isarabhakdi, Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đại học, Khoa học, Nghiên cứu và Đổi mới.
Đảng này cũng kêu gọi Thủ tướng chịu trách nhiệm vì đã “gây tổn hại đến danh dự, phẩm giá quốc gia, nhân dân và quân đội Thái Lan”.
Đảng Dân chủ Thái Lanthì ngày 19/6 tuyên bố tiếp tục tham gia liên minh chính phủ sau cuộc họp kéo dài hơn 3 giờ do lãnh đạo đảng Chalermchai Sri-on, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, chủ trì.
Còn Đảng Thống nhất Quốc gia Thái Lan (UTN) chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc có rút khỏi liên minh cầm quyền hay không, thay vào đó sẽ đối thoại trực tiếp với Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra trước khi có động thái chính thức.
Có khả năng UTN thông báo với Thủ tướng Paetongtarn về việc đảng yêu cầu bà từ chức để nhận trách nhiệm, nhưng vẫn ủng hộ chính phủ nếu có thủ tướng mới được bổ nhiệm. Hoặc, UTN tuyên bố rút khỏi liên minh, kèm yêu cầu Thủ tướng từ chức, bất kể bà có chấp nhận hay không.
Còn Đảng Chartthaipattana tuyên bố ủng hộ Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra, nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là an ninh và toàn vẹn lãnh thổ trong bối cảnh căng thẳng biên giới Thái–Campuchia.
Lo ngại trước tình hình, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Thái Lan Phumtham Wechayachai khẳng định quân đội hoàn toàn ủng hộ chính phủ trong việc giải quyết xung đột với Campuchia, và cảnh báo rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm gây sức ép buộc Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra từ chức đều sẽ có lợi cho Campuchia.
Ông Phumtham đưa ra phát biểu trên sau cuộc họp khẩn cấp giữa các quan chức quân sự cấp cao và Thủ tướng Paetongtarn tại toà nhà Chính phủ sáng 19/6.
Ông Phumtham kiên quyết bác bỏ lời kêu gọi rằng Thủ tướng nên từ chức và giải tán Hạ viện. “Không có lý do gì để giải tán Hạ viện, và không có khả năng xảy ra đảo chính, vì tình hình hiện tại không đủ nghiêm trọng hoặc nguy cấp đến mức phải thực hiện hành động như vậy”, ông Phumtham nói.
Tướng Pana Klaewblaudtuk, Tổng tư lệnh Quân đội Hoàng gia Thái Lan, bày tỏ quan ngại về tình hình chính trị trong nước. Ông Pana kêu gọi người dân Thái Lan tin tưởng vào quân đội – lực lượng kiên định với chế độ dân chủ, với Nhà vua là nguyên thủ quốc gia. Quân đội Thái Lan sẵn sàng bảo vệ chủ quyền quốc gia bằng mọi khả năng, thông qua các cơ chế hiện có.
Hiện tại, tình hình biên giới Campuchia - Thái Lan vẫn bất ổn, vì "quân đội Thái Lan tiếp tục đào chiến hào và huy động pháo hạng nặng hằng ngày", Thủ tướng Campuchia Hun Manet phát biểu ngày 18/6.
Bộ Quốc phòng Campuchia tuyên bố trong khi Campuchia nỗ lực giải quyết tranh chấp kéo dài với Thái Lan một cách hòa bình tại Tòa án Công lý quốc tế (ICJ), Thái Lan phản ứng bằng cách tăng cường các hoạt động quân sự dọc theo khu vực biên giới tranh chấp.
Về phía Thái Lan, lực lượng Vũ trang Hoàng gia Thái Lan (RTAF) bác bỏ cáo buộc của Campuchia rằng quân đội Thái Lan đã vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Campuchia với việc đào chiến hào và xâm nhập lãnh thổ của Campuchia.
Thái Lan đã trải qua nhiều cuộc đảo chính kể từ khi chế độ quân chủ chuyên chế kết thúc vào năm 1932. Cuộc khủng hoảng hiện tại làm dấy lên lo ngại một cuộc đảo chính khác có thể xảy ra.
Cho đến thời điểm này, ngoài thái độ lộ rõ của đảng Bhumjaithai và Đảng Thống nhất Quốc gia Thái Lan, các đảng lớn khác vẫn ủng hộ chính phủ của bà Paetongtarn. Đặc biệt là sự cam kết của quân đội trong việc bảo đảm an ninh chính trị quốc gia và cách chính phủ xử lý xung đột với Campuchia.
Giới phân tích nhận định, ổn định chính trị trong nước, cũng như giải quyết ổn thỏa tranh chấp biên giới với Campuchia, đặt ra không ít thử thách với chính phủ của Thủ tướng Paetongtarn vào lúc này.
