Bảo tồn - Xin đừng "đắp chiếu"!

Sự việc thất lạc sách cổ ở Viện Nghiên cứu Hán Nôm khiến người trong giới lẫn dư luận xôn xao bởi những giá trị quý báu của số sách này.
Nhưng chính qua sự việc này, sách cổ, sách quý hay rộng hơn là di sản bắt đầu được nhiều người biết đến bởi xưa nay lĩnh vực này gần như trầm mặc, chỉ những ai đang làm công tác liên quan hay cần tài liệu nghiên cứu mới quan tâm.
Vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị di sản một lần nữa đặt ra bài toán buộc giới chuyên môn và quản lý phải tìm giải pháp, để làm sao vừa giữ được tính nguyên bản lại vừa phát huy giá trị của di sản trong nhịp sống đương thời.
Đây cũng không phải là lần đầu di sản hay cổ vật bị xâm phạm, câu chuyện buồn từng xảy ra ở một bảo tàng khi bức tranh được công nhận là bảo vật quốc gia không được bảo quản đúng cách dẫn đến bị hư hại, ảnh hưởng đến thẩm mỹ, giá trị… Hay gần nhất là vào tháng 3-2022, di tích tháp Bánh Ít ở huyện Tuy Phước, là một cụm tháp Chăm cổ có niên đại hơn 1.000 năm, được xem là “báu vật” không chỉ của riêng tỉnh Bình Định. Tuy nhiên, khi thực hiện dự án trùng tu, tôn tạo tại di tích này, các đơn vị thi công đã đưa xe múc vào di tích để thi công, đổ đất đá sát di tích gây hư hại, phá hỏng cảnh quan...
Những sự việc kể trên cho thấy công tác bảo tồn di sản không phải dễ và phát huy giá trị di sản trong nhịp sống đương thời càng khó hơn. Theo thời gian, ngày càng có nhiều di tích lịch sử, di sản, bảo vật của đất nước ở các địa phương được UNESCO công nhận. Thế nhưng, sau khi được xếp hạng, rầm rộ thời gian đầu, nhiều di tích, di sản, bảo vật rơi vào tình trạng “đắp chiếu”, công tác bảo tồn chỉ đơn giản là lau chùi lại một số hiện vật, gắn bảng tên… rồi sau đó là cửa đóng then cài, một năm đón khách “xuân thu nhị kỳ”, chuyện khai thác du lịch như một giấc mơ xa vời.
Theo chia sẻ từ các thành viên Hội Di sản văn hóa TPHCM, hiện trên địa bàn thành phố có 185 di tích được xếp hạng (2 di tích quốc gia đặc biệt, 58 di tích quốc gia và 125 di tích cấp thành phố) nhưng chỉ có hơn 10% trong số đó có khách đến tham quan. Bên cạnh các di tích, TPHCM cũng là một trong những địa phương có nhiều bảo tàng nhất nhì trong cả nước, nhưng thói quen tham quan bảo tàng của người dân vẫn chưa cao. Nhiều bảo tàng sở hữu bảo vật quốc gia, những cổ vật quý giá nhưng phát huy giá trị để gần với công chúng vẫn còn trăn trở. Những triển lãm lưu động từ các bảo tàng phần nhiều vẫn chỉ dưới dạng trưng bày qua các poster khổ lớn, nhiều hiện vật quý nhưng do điều kiện bảo quản nên chưa thể mở kho giới thiệu rộng rãi đến công chúng…
Công tác bảo tồn buộc phải giữ đúng tinh thần nguyên bản của di sản, và bảo tồn không có nghĩa là “đắp chiếu” để giữ lấy sự an toàn, để di tích, di sản hay bảo vật không bị xâm phạm. Di tích, di sản hay bảo vật đều xuất phát từ đời sống nhân dân mà hình thành. Vì thế việc bảo tồn phải là bảo tồn sống, di sản phải sống được giá trị nguyên bản và sống cùng hơi thở của nhịp sống đương thời và gắn bó được với người dân, từ đó tự khắc những giá trị văn hóa, lịch sử sẽ được phát huy hơn là những khẩu hiệu hô hào bảo tồn và phát huy giá trị di sản trên bàn giấy.
Cùng với đó là xu hướng local tour (được hiểu là du lịch tại địa phương) được đẩy mạnh sau những tác động của dịch bệnh, việc “bảo tồn sống” các di sản, di tích chính là tài nguyên để ngành du lịch khai thác và phát triển kinh tế. Và khi mỗi người ý thức và hiểu được giá trị của di sản thì tự khắc sẽ biết cách bảo vệ và phát huy những giá trị ngàn đời, làm nền tảng và bản sắc để tự hào về văn hóa quê hương, xứ sở.
Theo KIM LOAN (SGGPO)

https://www.sggp.org.vn/bao-ton-xin-dung-dap-chieu!-post673363.html

Có thể bạn quan tâm

Gìn giữ nét đẹp văn hóa ngày Tết

Gìn giữ nét đẹp văn hóa ngày Tết

Tết Nguyên đán là ngày lễ truyền thống lớn nhất, lâu đời nhất của dân tộc Việt Nam. Đây là dịp đoàn viên của những người con xa quê, là cơ hội để gia đình sum họp, người thân, bạn bè gặp mặt, cùng chúc nhau những điều tốt đẹp trong năm mới. Tuy nhiên, trong khi nhiều người háo hức, mong đợi được đón Tết, thì cũng có không ít người “sợ Tết”. Làm thế nào để đón một cái Tết đầm ấm, văn minh, vừa thích ứng với thời đại mới, vừa giữ được nét đẹp truyền thống là vấn đề được đặt ra khi năm mới đang đến gần.
Phát huy tinh thần tiến công Xuân 1968 trong sự nghiệp cách mạng hôm nay

Phát huy tinh thần tiến công Xuân 1968 trong sự nghiệp cách mạng hôm nay

(GLO)- Cách đây 55 năm, đúng vào dịp Tết Mậu Thân 1968, hưởng ứng lời hiệu triệu của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn quân và toàn dân ta ở miền Nam đã mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đồng loạt đánh vào đầu não địch ở hầu hết các tỉnh, thành phố, đặc biệt là Sài Gòn, Huế, Đà Nẵng, các thị xã, thị trấn, chi khu, quận lỵ, sân bay, căn cứ của Mỹ và quân đội Sài Gòn trên toàn chiến trường miền Nam.
Tết là sum họp, xuân là vận khí nước non

Tết là sum họp, xuân là vận khí nước non

(GLO)- Chỉ còn vài ngày nữa là hết năm Nhâm Dần. Một năm với bao vất vả lo toan thường nhật của mỗi người sẽ qua đi để chúng ta được cùng nhau ăn bữa cơm sum vầy với gia đình, người thân. Tết là gia đình; xuân là vận khí nước non, là tương lai đất nước. Đón Tết vui xuân xin đừng làm đình trệ sản xuất, trì níu phát triển. Hãy cùng nhau nhân lên niềm tin và hy vọng để cuộc sống ngày càng tươi đẹp hơn, đất nước ngày càng rực rỡ hơn.
Xây dựng môi trường văn hóa lễ hội lành mạnh

Xây dựng môi trường văn hóa lễ hội lành mạnh

Mỗi năm trên cả nước diễn ra hàng nghìn lễ hội. Việc xây dựng một môi trường văn hóa lễ hội lành mạnh, văn minh là hết sức cần thiết giúp người dân tiếp thu, gìn giữ và phát huy những giá trị đẹp của truyền thống dân tộc, từ đó nâng cao chất lượng môi trường văn hóa xã hội nói chung.
Bảo vệ môi trường từ việc làm nhỏ nhất

Bảo vệ môi trường từ việc làm nhỏ nhất

(GLO)- Đối diện nhà tôi đang sống là một mảnh vườn nhỏ. Chủ nhân mảnh vườn ấy là đôi vợ chồng già. Con cái học hành làm ăn ở xa nên nhà chỉ có 2 ông bà. Khu vườn nhỏ nhưng họ trồng đủ các loại rau xanh và cây trái. Lúc sáng sớm hay chiều muộn, ông bà thường cặm cụi cắt tỉa, nhổ cỏ, quét dọn khu vườn.
Khống chế mối nguy tiềm ẩn

Khống chế mối nguy tiềm ẩn

Những ngày gần đây, tại các công sở hay khu vực công cộng, đâu đâu cũng nghe thấy tiếng húng hắng ho; thậm chí nhiều người có dấu hiệu cảm, sốt, ngạt mũi… nhưng tuyệt nhiên, không còn ai nghĩ đến xét nghiệm, test nhanh và bàng quan với dịch Covid-19.
Chuyện tiệc tất niên  

Chuyện tiệc tất niên  

Bữa tiệc tất niên là bữa tiệc diễn ra lúc sắp hết năm cũ, chuẩn bị đón năm mới. Bữa tiệc này ngoài những ý nghĩa về mặt ăn uống, còn là một nét đẹp văn hóa truyền thống góp phần gắn kết cộng đồng.
Tiếp tục phòng dịch linh hoạt   

Tiếp tục phòng dịch linh hoạt  

Trung Quốc mở cửa biên giới và bỏ cách ly kiểm dịch từ ngày 8-1. Như vậy, Trung Quốc sẽ không còn áp dụng biện pháp cách ly bắt buộc đối với người nhập cảnh, đồng thời người dân nước này sẽ được tự do ra nước ngoài.
Tuân thủ chuẩn mực  

Tuân thủ chuẩn mực  

Khi mà 'vũ khí hạng nặng' về truyền thông được trao vào tay những cá nhân Facebooker, TikToker thì chuyện xã hội phải đối mặt với những thách thức về đạo đức truyền thông là điều khó tránh khỏi.