Tổng thống Donald Trump công bố đề xuất tại đại hội của đảng Cộng hòa ở Dallas (Texas), diễn ra hôm 9-9.
Theo đó, mỗi công dân Mỹ trưởng thành sẽ được nhận 5.000 USD nếu đảng Cộng hòa tiếp tục kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện sau cuộc bầu cử giữa kỳ, dự kiến diễn ra vào ngày 3-11. Ông cũng đặt điều kiện số tiền này phải được chi tiêu tại Mỹ.
Hiện, Mỹ có khoảng 240 triệu công dân trưởng thành thuộc nhóm được đề cập. Nếu tất cả đều nhận đủ 5.000 USD, tổng kinh phí ước tính khoảng 1.200 tỷ USD.
Nguồn tiền là trở ngại lớn đối với kế hoạch. Phó Tổng thống JD Vance từng đề cập khả năng sử dụng nguồn thu từ thuế quan, trong khi ông Trump cho rằng tăng trưởng kinh tế có thể bảo đảm khoản chi.
Tuy nhiên, nguồn thu thuế quan hiện thấp hơn nhiều so với số tiền cần thiết và Nhà Trắng chưa công bố phương án tài chính cụ thể cho toàn bộ chương trình.
Kế hoạch cũng không thể được triển khai chỉ bằng quyết định của Tổng thống. Theo quy định, Quốc hội có thẩm quyền phê chuẩn chi tiêu ngân sách liên bang, vì vậy khoản tiền này phải trải qua quy trình lập pháp trước khi có thể được giải ngân.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh tình hình tài khóa Mỹ chịu nhiều sức ép. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ước tính thâm hụt ngân sách liên bang trong năm tài khóa 2026 có thể lên tới khoảng 2.100 tỷ USD.
Mỹ từng thực hiện các chương trình hỗ trợ tiền mặt quy mô lớn trong đại dịch Covid-19. Theo Sở Thuế vụ Mỹ, hơn 476 triệu khoản thanh toán đã được thực hiện qua 3 đợt trong các năm 2020-2021, với tổng giá trị hơn 814 tỷ USD.
Do đó, việc phát 5.000 USD cho mỗi công dân Mỹ trưởng thành về mặt cơ chế có thể thực hiện nếu được Quốc hội thông qua và bố trí đủ nguồn lực.
Tuy nhiên, với kinh phí ước tính khoảng 1.200 tỷ USD và nguồn tài chính chưa được xác định, kế hoạch hiện vẫn mới dừng ở mức đề xuất.