Với người dân Hoài Nhơn Bắc, cây cói không chỉ là nguồn nguyên liệu làm nên những tấm chiếu. Nó còn gắn với tuổi thơ, với những mùa thu hoạch nối tiếp nhau và với tiếng khung dệt vang lên từ nhiều ngôi nhà.
Có người đi xa, có người đổi nghề, nhưng những cánh đồng cói vẫn ở đó, xanh lên vào mùa nắng và trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của người dân địa phương.
Ông Nguyễn Ngộ (phường Hoài Nhơn Bắc) cho biết, nghề này đã theo gia đình từ đời ông bà, cha mẹ. Có những giai đoạn khó khăn, ông từng đi làm nghề khác để mưu sinh, nhưng rồi cuối cùng vẫn quay về với đồng cói quê nhà. Bởi với ông, đây không chỉ là kế sinh nhai mà còn là nghề của tổ tiên để lại.
Những ngày nắng đẹp là thời điểm người dân tất bật nhất. Để tạo nên một tấm chiếu hoàn chỉnh, cây cói phải trải qua nhiều công đoạn: Thu hoạch, phơi khô, nhuộm màu rồi mới đưa vào dệt.
Tại HTX Chiếu cói Hoài Châu Bắc, trong tiếng máy dệt đều đặn, những sợi cói nhuộm màu được người thợ khéo léo đưa vào khung. Từng đường dệt nối tiếp nhau tạo nên những hoa văn quen thuộc trên mặt chiếu.
Có máy móc hỗ trợ, việc dệt chiếu trở nên nhẹ nhàng hơn, năng suất cũng cao hơn. Tuy nhiên, sự khéo léo và kinh nghiệm của người thợ vẫn là yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm.
Bà Huỳnh Thị Kim Hành - Phó Giám đốc HTX Chiếu cói Hoài Châu Bắc - cho biết, nghề dệt chiếu hiện vẫn tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.
Tuy nhiên, giống nhiều làng nghề truyền thống khác, nghề dệt chiếu cũng đối mặt không ít thách thức. Sự cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp, sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng và việc thiếu lao động trẻ nối nghề khiến nhiều người không khỏi trăn trở.
Để giữ nghề, giữ những cánh đồng cói, HTX Chiếu cói Hoài Châu Bắc đang tìm hướng đi mới bằng việc đa dạng hóa sản phẩm từ cói như túi xách, nón, đồ lưu niệm phục vụ du lịch. Đó là cách mở rộng thị trường, đồng thời mở ra cơ hội để nghề truyền thống thích nghi với cuộc sống hiện đại.
Chiều xuống, nắng vàng phủ lên những bó cói còn dựng trên đồng. Từ cây cói xanh ngoài đồng đến những tấm chiếu hoàn chỉnh là câu chuyện của những người dân đang lặng lẽ gắn bó với nghề. Và đến mùa nắng, những cánh đồng cói lại kể câu chuyện về một làng nghề vẫn đang được gìn giữ giữa nhịp sống hôm nay.
