Theo dự kiến, kỳ họp lần này tập trung vào công tác nhân sự, chương trình lập pháp đầu nhiệm kỳ, các quyết sách quan trọng về kinh tế - xã hội, ngân sách, giám sát…
Trong bối cảnh Đại hội XIV của Đảng thành công tốt đẹp, cả nước đang triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp - đặt ra yêu cầu mạnh mẽ hơn về hiệu lực quản trị, kỳ họp này không chỉ là điểm mở đầu về tổ chức mà còn là nơi cử tri kỳ vọng về những chuyển động mới bắt đầu từ nghị trường để đi vào đời sống.
Kỳ họp lần này mang ý nghĩa đặc biệt, diễn ra sau Đại hội XIV của Đảng, khi cả hệ thống chính trị đang bước vào giai đoạn chuyển mạnh từ tinh thần nghị quyết sang yêu cầu tổ chức thực hiện. Nghị quyết Đại hội XIV với phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển" đặt ra yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, phát triển nhanh nhưng bền vững trong giai đoạn mới. Điều đó có nghĩa bên cạnh những mục tiêu lớn, đất nước còn cần một bộ máy đủ năng lực để biến các mục tiêu ấy thành kết quả cụ thể.
Bên cạnh sự quan tâm về công tác nhân sự, lập pháp tại Kỳ họp thứ nhất QH khóa XVI, có lẽ điều mà cử tri kỳ vọng sau kỳ họp này là một bộ máy vận hành thông suốt hơn, dịch vụ công thuận tiện hơn, trách nhiệm của từng cấp chính quyền rõ ràng hơn, chính sách phát triển tạo thêm việc làm ổn định hơn... Khi cả nước đang triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, điều người dân chờ đợi là bộ máy gần dân hơn, bớt tầng nấc hơn, giải quyết công việc nhanh hơn.
Kỳ họp thứ nhất QH khóa XVI còn được kỳ vọng tạo nên một tinh thần hành động mới. Một QH mạnh không chỉ là QH ban hành nhiều bộ luật hay nghị quyết, mà còn chọn đúng vấn đề cấp bách của cuộc sống, sửa trúng điểm nghẽn của thể chế, giám sát hiệu quả các quyết sách đã ban hành. Trong bối cảnh đời sống xã hội thay đổi rất nhanh, yêu cầu phát triển ngày càng cao, QH càng phải thể hiện rõ vai trò của một thiết chế kiến tạo, giám sát và thúc đẩy hành động.
Một nội dung đáng chú ý khác là kỳ họp sẽ xem xét các báo cáo về ngân sách nhà nước; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; lắng nghe kiến nghị cử tri; thông qua chương trình giám sát thời gian tới. Đây là phần việc nhiều khi không tạo cảm giác sôi động bằng nhân sự hay lập pháp, nhưng lại rất quan trọng với niềm tin xã hội. Người dân không chỉ quan tâm QH quyết định điều gì, mà còn theo dõi QH giám sát việc thực hiện ra sao. Một chính sách đúng nhưng thực hiện chậm thì niềm tin có thể bị bào mòn. Một nghị quyết hay nhưng không tới cơ sở thì khó cảm nhận được giá trị thực tế.
Kỳ họp thứ nhất khai mạc để mở đầu một nhiệm kỳ QH mới - nhiệm kỳ hành động. Đây là lúc chuyển tinh thần Đại hội XIV của Đảng thành bộ máy, thành luật pháp, thành kế hoạch hành động, thành hiệu quả phục vụ người dân. Cử tri cả nước kỳ vọng kỳ họp này không chỉ là điểm khởi đầu, mà còn mở ra một nhiệm kỳ hành động quyết liệt để bộ máy tinh gọn hơn, thể chế thông thoáng hơn, QH gần gũi đời sống hơn và để các quyết sách thật sự đi vào cuộc sống bằng những chuyển biến cụ thể.
Theo PGS-TS BÙI HOÀI SƠN, đại biểu Quốc hội (NLĐO)