TX Hoài Nhơn là địa phương có kho tàng di sản văn hóa đa dạng, phong phú. Kho tàng này được bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp nhiệm kỳ 2020 - 2025, Nghị quyết 33-NQ/TW ngày 9.6.2014 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”.
Hoài Nhơn - vùng đất có bề dày lịch sử, nơi giao thoa và hội tụ của nhiều nền văn hóa, nơi có phong trào cách mạng sớm và mạnh vào bậc nhất của tỉnh Bình Định. Điều này được minh chứng qua 26 di tích lịch sử, văn hóa được xếp hạng (trong đó, có 23 di tích cấp tỉnh và 3 di tích cấp quốc gia), với nhiều loại hình di tích, như: Khảo cổ học, văn hóa tín ngưỡng thờ thần, kiến trúc nghệ thuật, lưu niệm danh nhân, lưu niệm sự kiện và lịch sử cách mạng.
Chung tay bảo tồn giá trị di tích
Trong những năm qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền thị xã đã có nhiều biện pháp tích cực tôn tạo, tu bổ, phục dựng các di tích lịch sử, văn hóa. Ngoài nguồn vốn của Trung ương và tỉnh đầu tư tôn tạo các di tích, thị xã còn huy động vốn xã hội hóa để tu bổ, xây dựng một số di tích lịch sử, văn hóa, điển hình là Đền thờ danh nhân văn hóa Đào Duy Từ, Địa điểm lưu niệm cuộc biểu tình năm 1931 tại cây số 7 Tài Lương, Mộ và Nơi tưởng niệm Cống quận công Trần Đức Hòa (phường Hoài Thanh Tây); Bãi biển Lộ Diêu - nơi cập bến tàu không số chi viện vũ khí vào Khu 5 (xã Hoài Mỹ); Vụ thảm sát Ngã Ba Đình (xã Hoài Sơn)…
 |
| Di tích quốc gia Địa điểm lưu niệm cuộc biểu tình năm 1931 tại cây số 7 Tài Lương. Ảnh: NGỌC NHUẬN |
Ông Nguyễn Văn Dũng, Trưởng phòng VH-TT - kiêm Giám đốc Trung tâm VH-TT&TT TX Hoài Nhơn, cho biết: “Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử, văn hóa ở TX Hoài Nhơn nhận được sự chung tay ủng hộ tích cực của cán bộ, đảng viên, nhân dân địa phương. Tiêu biểu như di tích Nhà lưu niệm Chi bộ Cửu Lợi, ở khu phố Cửu Lợi Tây, phường Tam Quan Nam được tu bổ, tôn tạo, với quy mô diện tích 14.000 m², vừa khánh thành vào ngày 2.2.2025. Công trình có tổng mức đầu tư khoảng 44,7 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Nhà nước; trong đó cán bộ, đảng viên, nhân dân ủng hộ gần 3 tỷ đồng để thực hiện hạng mục trồng cây xanh, tạo cảnh quan tôn nghiêm, tươi đẹp tại di tích”.
Mỗi di tích ở TX Hoài Nhơn là tài sản quý giá của cha ông để lại, trở thành địa chỉ đỏ - những điểm đến sinh động, hấp dẫn của cán bộ, đảng viên, nhân dân, thế hệ trẻ và du khách. Khi đến những di tích, cán bộ và nhân dân xứ Dừa càng thêm tự hào hơn về truyền thống của Đảng bộ và nhân dân thị xã: “Yêu quê hương, đất nước, đoàn kết, sáng tạo, cần cù, trung thực, nhân ái, nghĩa tình”.
Ông Võ Khắc Hoàng, ở khu phố Ngọc An Tây, phường Hoài Thanh Tây, chia sẻ: “Nhân dân Hoài Nhơn luôn tự hào mảnh đất có nhiều trầm tích văn hóa, truyền thống lịch sử cách mạng. Tự hào hơn nữa khi hệ thống di tích được thị xã quan tâm bảo tồn và phát huy giá trị, người dân địa phương cũng luôn ý thức chung tay cùng bảo vệ di tích”.
Khai thác tiềm năng phát triển du lịch văn hóa
UBND TX Hoài Nhơn đã ban hành kế hoạch quản lý, bảo vệ di tích. Trong đó, thị xã quản lý các di tích: Đền thờ danh nhân văn hóa Đào Duy Từ; di tích quốc gia Địa điểm lưu niệm cuộc biểu tình năm 1931 tại cây số 7 Tài Lương; di tích Nhà lưu niệm Chi bộ Cửu Lợi. Các xã, phường quản lý 1 di tích cấp quốc gia (Chiến thắng Đồi 10) và 22 di tích cấp tỉnh.
Theo ông Hồ Khắc Cầu, Phó Giám đốc Trung tâm VH-TT&TT TX Hoài Nhơn, để hệ thống di tích được quản lý hiệu quả, thị xã và các phường xã hợp đồng người bảo vệ di tích; thực hiện công tác khoanh vùng, cắm mốc bảo vệ di tích. Ngoài ra, trong các ngày lễ, tết, sự kiện trọng đại của đất nước, của tỉnh và địa phương, thị xã đều tổ chức lễ kỷ niệm tại các di tích; các phường, xã cũng tổ chức các hoạt động dâng hoa dâng hương và những hoạt động thiết thực khác tại các di tích ở địa phương vào ngày kỷ niệm. Qua đó, góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, tạo điểm nhấn quảng bá hình ảnh du lịch văn hóa của Hoài Nhơn.
 |
| Di tích Lăng Ông Nam Hải vạn Kim Giao là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa tín ngưỡng của cư dân miền biển Hoài Hải. Ảnh: NGỌC NHUẬN |
Ông Bùi Tĩnh, Giám đốc Bảo tàng tỉnh, nhận xét: “TX Hoài Nhơn là địa phương điển hình trong bảo tồn di sản văn hóa. Đây là địa phương không chỉ có nhiều cách thức linh hoạt để huy động nguồn lực xã hội hóa cùng tham gia vào việc xây dựng, tôn tạo, phục hồi các di tích mà còn rất quan tâm trong công tác nâng cao nhận thức của chính quyền địa phương, nhân dân chung tay bảo tồn và phát huy giá trị di tích”.
Để khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa, tạo điểm nhấn phát triển du lịch văn hóa ở xứ Dừa, thị xã tiếp tục đầu tư quy hoạch, xây dựng, bảo vệ, trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử, văn hóa trở thành những địa chỉ về nguồn sinh động hấp dẫn đối với công chúng; tạo điểm nhấn phát triển du lịch theo định hướng chung của thị xã.
 |
| Hệ thống di tích lịch sử cách mạng ở Hoài Nhơn được đầu tư xây dựng, tôn tạo, trở thành địa chỉ về nguồn, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ. Ảnh: NGỌC NHUẬN |
Chủ tịch UBND TX Hoài Nhơn Lê Đăng Tuấn chia sẻ: Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử, văn hóa ở TX Hoài Nhơn được Thị ủy, UBND thị xã quan tâm, chỉ đạo ngành văn hóa thị xã cùng các địa phương thực hiện đã nhận được sự đồng lòng, hưởng ứng của nhân dân và đạt được nhiều thành tựu khả quan, góp phần khai thác tốt tài nguyên di sản văn hóa phục vụ du lịch, bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống, gìn giữ cho muôn đời sau, góp phần phát triển kinh tế - xã hội xây dưng quê hương giàu đẹp, văn minh…
NGỌC NHUẬN
