Tạo điều kiện đẩy nhanh bố trí vốn, giải ngân vốn đầu tư công
Góp ý về yêu cầu, thời hạn phân bổ và giao dự toán ngân sách nhà nước tại Điều 60 dự thảo Luật Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi), Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Châu Ngọc Tuấn đề nghị bổ sung nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư vào nhóm trường hợp ngoại lệ không bắt buộc phải có trong danh mục đầu tư công 5 năm mới được giao dự toán chi đầu tư công hằng năm.
Theo điểm a khoản 2 Điều 60, các chương trình, dự án, nhiệm vụ phải có trong danh mục đầu tư công 5 năm, trừ dự án đầu tư công khẩn cấp, dự án đầu tư công đặc biệt và dự án sử dụng vốn ODA không hoàn lại.
Đại biểu cho rằng, việc bố trí vốn chuẩn bị đầu tư đối với các dự án khởi công mới cần được thực hiện kịp thời. Nếu phải chờ bổ sung vào kế hoạch đầu tư công trung hạn, quá trình bố trí vốn có thể bị chậm trễ, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án.
Vì vậy, đại biểu (ĐB) Châu Ngọc Tuấn đề nghị sửa đổi điểm a khoản 2 Điều 60 theo hướng bổ sung nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư vào nhóm trường hợp ngoại lệ, cụ thể: “Các chương trình, dự án, nhiệm vụ và đối tượng đầu tư công khác phải có trong danh mục đầu tư công 5 năm, trừ nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư, dự án đầu tư công khẩn cấp, dự án đầu tư công đặc biệt, dự án đầu tư sử dụng vốn ODA không hoàn lại”.
Cùng quan tâm đến việc tháo gỡ khó khăn trong triển khai dự án, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Lý Tiết Hạnh đề nghị bổ sung quy định cho phép tách riêng công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập.
Theo đại biểu, dự thảo Luật chưa quy định rõ trình tự, thủ tục đối với nội dung này. Việc bổ sung quy định sẽ tạo cơ sở để địa phương sớm bố trí kế hoạch vốn đầu tư công cho công tác giải phóng mặt bằng, qua đó đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án và giải ngân vốn.
Thống nhất cơ chế điều tiết nguồn thu giữa ngân sách trung ương và địa phương
Liên quan đến nguồn thu ngân sách trung ương tại Điều 36 dự thảo Luật, ĐB Lý Tiết Hạnh đề nghị xem xét điều chỉnh tỷ lệ phân chia nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.
Theo điểm g khoản 2 Điều 36, đối với các địa phương nhận bổ sung cân đối, ngân sách trung ương hưởng 15% nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; ngân sách địa phương hưởng 85%.
Tuy nhiên, để tạo lập nguồn thu này, địa phương phải đầu tư đáng kể cho hạ tầng, bồi thường, giải phóng mặt bằng, san lấp mặt bằng và xây dựng các công trình thiết yếu như hệ thống cấp, thoát nước, giao thông, điện chiếu sáng. Theo ước tính chung được đại biểu nêu, các khoản chi phí này chiếm trên 40% tổng số thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.
Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị giảm tỷ lệ điều tiết nguồn thu của ngân sách trung ương từ 15% xuống còn 10%, nhằm tăng nguồn lực cho địa phương thực hiện các nhiệm vụ đầu tư hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với nguồn thu từ khai thác quỹ đất khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) đối với đường sắt quốc gia, điểm h khoản 2 Điều 36 quy định sau khi trừ chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và các chi phí liên quan, ngân sách trung ương và ngân sách địa phương mỗi cấp hưởng 50%.
ĐB Lý Tiết Hạnh đề nghị nghiên cứu điều chỉnh tỷ lệ điều tiết theo hướng ngân sách trung ương hưởng 10%, tương tự đề xuất đối với nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Theo đại biểu, việc thống nhất tỷ lệ sẽ thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện, nhất là khi việc phân loại, áp dụng tỷ lệ thu đối với tiền sử dụng đất của các hộ dân thuộc diện tái định cư có thể gặp khó khăn.
Gỡ vướng trong tạm cấp ngân sách, quyết toán ngân sách địa phương
Về quy định tạm cấp ngân sách tại Điều 61 dự thảo Luật, ĐB Châu Ngọc Tuấn đề nghị nghiên cứu cho phép tạm cấp đối với các khoản mua sắm trang thiết bị, sửa chữa trong trường hợp thực sự cần thiết, cấp bách.
Theo dự thảo, cơ quan tài chính, Kho bạc Nhà nước thực hiện tạm cấp ngân sách cho những nhiệm vụ chi không thể trì hoãn như chi lương và các khoản có tính chất tiền lương, chi nghiệp vụ phí, công vụ phí, bổ sung cân đối cho ngân sách cấp dưới. Tuy nhiên, các khoản mua sắm trang thiết bị, sửa chữa bị loại trừ khỏi phạm vi được tạm cấp.
Đại biểu cho rằng: Trên thực tế, nhu cầu sửa chữa, thay thế trang thiết bị có thể phát sinh đột xuất và cần được xử lý ngay. Chẳng hạn, tại cơ sở y tế, thiết bị cấp cứu hoặc máy thở bị hỏng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động chuyên môn và an toàn người bệnh. Nếu không được tạm cấp ngân sách, đơn vị sẽ thiếu cơ sở pháp lý để xử lý kịp thời tình huống cấp thiết.
Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định cho phép tạm cấp ngân sách đối với các khoản mua sắm trang thiết bị, sửa chữa trong trường hợp cần thiết, đồng thời bảo đảm chặt chẽ trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước.
Đối với thời hạn và trình tự quyết toán ngân sách địa phương tại Điều 91, ĐB Châu Ngọc Tuấn đề nghị điều chỉnh các mốc thời gian để phù hợp với thực tiễn tổ chức kỳ họp HĐND các cấp.
Theo dự thảo, HĐND cấp xã phải phê chuẩn quyết toán ngân sách trước ngày 31-3 năm sau; UBND cấp tỉnh gửi quyết toán ngân sách địa phương đến Bộ Tài chính và Kiểm toán nhà nước trước ngày 1-5, đồng thời trình HĐND cấp tỉnh phê chuẩn trước ngày 10-7 năm sau.
Tuy nhiên, việc báo cáo HĐND cùng cấp về sử dụng dự phòng ngân sách, phân bổ chi tiết các khoản dự toán chưa phân bổ và kinh phí ngân sách cấp trên bổ sung có mục tiêu thường được thực hiện sau khi kết thúc quý. Riêng quý I, thời điểm báo cáo thường sau ngày 31-3. Trong khi đó, kỳ họp thường lệ giữa năm của HĐND tỉnh thường tổ chức vào khoảng giữa tháng 7.
Nếu giữ nguyên thời hạn tại dự thảo, địa phương có thể phải tổ chức thêm kỳ họp chuyên đề ngay trước kỳ họp thường lệ để phê chuẩn quyết toán. Vì vậy, đại biểu đề nghị điều chỉnh thời hạn theo hướng HĐND cấp xã phê chuẩn quyết toán trước ngày 15-4 năm sau; UBND cấp tỉnh gửi quyết toán đến Bộ Tài chính và Kiểm toán nhà nước trước ngày 1-6, trình HĐND cấp tỉnh phê chuẩn trước ngày 1-8 năm sau.
Việc điều chỉnh sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong tổng hợp, hoàn thiện hồ sơ quyết toán và tổ chức kỳ họp HĐND, bảo đảm phù hợp với quy trình thực tế.
Hoàn thiện quy định về giám sát đầu tư công
Đối với hoạt động giám sát đầu tư công của cộng đồng tại Điều 98 dự thảo Luật, ĐB Châu Ngọc Tuấn cho rằng quy định về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã được đề cập nhưng chưa làm rõ trình tự, thủ tục, quy trình thực hiện và thời hạn giám sát.
Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung, hoàn thiện các quy định theo hướng cụ thể, chặt chẽ, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện, tránh tình trạng áp dụng tùy tiện về thời gian giám sát đầu tư công của cộng đồng và MTTQ Việt Nam.
Trong khi đó, góp ý về quy định áp dụng pháp luật tại Điều 3 dự thảo Luật, ĐB Lý Tiết Hạnh đề nghị bổ sung cụm từ “về cùng một vấn đề” vào khoản 2 để bảo đảm thống nhất với Luật Điều ước quốc tế.
Cụ thể, dự thảo quy định trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác với Luật Ngân sách nhà nước thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó. Trong khi đó, khoản 1 Điều 6 Luật Điều ước quốc tế quy định trường hợp văn bản quy phạm pháp luật và điều ước quốc tế có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế, trừ Hiến pháp.
Do đó, đại biểu đề nghị sửa đổi khoản 2 Điều 3 theo hướng: “Trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với quy định của Luật này về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó, trừ Hiến pháp”. Việc bổ sung cụm từ này sẽ góp phần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi) với quy định hiện hành về điều ước quốc tế.
