Về định hướng khai thác hiệu quả tiềm năng, thu hút đầu tư gắn với bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai có cuộc phỏng vấn Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế.
▪ Ông đánh giá thế nào về tiềm năng và vai trò của năng lượng tái tạo (NLTT) đối với sự phát triển KT-XH của tỉnh hiện nay?
- Với diện tích hơn 21.576 km² (lớn thứ 2 cả nước) cùng đường bờ biển dài 134 km và nhiều lợi thế nổi trội về vị trí địa lý, khí hậu, tài nguyên thiên nhiên, Gia Lai được đánh giá có tiềm năng rất lớn để phát triển đa dạng các loại hình NLTT như điện gió (ven bờ, ngoài khơi), điện mặt trời, thủy điện, điện sinh khối, điện rác, điện địa nhiệt…
Tỉnh đang từng bước khai thác tiềm năng, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm NLTT, đóng vai trò động lực cho tăng trưởng xanh của khu vực miền Trung - Tây Nguyên.
Phát triển năng lượng sạch không chỉ là nền tảng cho tăng trưởng xanh mà còn tạo cơ hội tái cấu trúc kinh tế - đô thị - công nghiệp theo hướng bền vững, hiệu quả và công bằng cho các thế hệ tương lai.
Đồng thời, góp phần chuyển dịch sang nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn dựa trên cách mạng công nghiệp 4.0 gắn với chuyển đổi số; hình thành các mô hình nông nghiệp sinh thái hiện đại, thông minh… góp phần vào mục tiêu tăng trưởng xanh và giảm phát thải trên cả nước.
Theo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch Điện VIII) và điều chỉnh Quy hoạch Điện VIII được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tổng công suất các dự án NLTT trên địa bàn tỉnh đến năm 2035 khoảng 9.657 MW. Ngoài ra, tỉnh còn nhiều dự án tiềm năng với tổng quy mô công suất trên 23.000 MW.
Đến nay, toàn tỉnh có 85 dự án NLTT đã vận hành thương mại, với tổng công suất 4.179 MW. Các dự án NLTT đã đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, phát triển hạ tầng điện lực, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương; qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH và tạo nền tảng để tỉnh phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026-2030.
▪ Thưa ông, trong quá trình triển khai các dự án NLTT, tỉnh ưu tiên những giải pháp nào để bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và ổn định đời sống người dân?
- Tỉnh luôn xác định phát triển NLTT phải bảo đảm hài hòa lợi ích kinh tế, môi trường và xã hội. Trong quá trình triển khai dự án, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương kiểm soát chặt chẽ công nghệ, thiết bị; kiên quyết không cho phép đưa vào vận hành thiết bị cũ, lạc hậu, tiêu hao nhiều năng lượng, gây tác động xấu đến môi trường.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các cam kết về môi trường, quy mô công suất và suất tiêu hao năng lượng của các nhà đầu tư.
Tỉnh ưu tiên phát triển các dự án tại những vùng đất khô cằn, bạc màu, đất sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả hoặc rừng sản xuất không hiệu quả nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất; không phát triển dự án mới tại các khu vực ảnh hưởng đến rừng đặc dụng, rừng phòng hộ.
Các dự án được lựa chọn phải hạn chế tối đa việc di dân, tái định cư; đồng thời khuyến khích nhà đầu tư ưu tiên tuyển dụng lao động tại chỗ.
Bên cạnh đó, tỉnh huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho chuyển đổi năng lượng trên nguyên tắc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân; đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong ứng phó với biến đổi khí hậu, chia sẻ kinh nghiệm và chuyển giao công nghệ xanh.
Gia Lai cũng chú trọng phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực NLTT.
Khuyến khích sự liên kết giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp; lồng ghép nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành năng lượng của tỉnh, xem đây là giải pháp then chốt để phát triển NLTT bền vững.
▪ Ông có thể cho biết định hướng, lĩnh vực ưu tiên và các chính sách trọng tâm của tỉnh trong thu hút đầu tư phát triển NLTT thời gian tới?
- Tỉnh định hướng tích hợp năng lượng sạch với các lĩnh vực kinh tế khác như công nghiệp xanh, nông nghiệp công nghệ cao, logistics và chuyển đổi số, góp phần thực hiện các mục tiêu của kế hoạch hành động quốc gia về kinh tế tuần hoàn đến năm 2035.
Trên cơ sở Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, tỉnh xác định một số định hướng trọng tâm để thu hút đầu tư NLTT trong thời gian tới, cụ thể:
Thứ nhất, tích hợp phát triển NLTT với các lĩnh vực kinh tế tuần hoàn, trọng điểm như công nghiệp xanh, nông nghiệp công nghệ cao, logistics hiện đại và chuyển đổi số, hình thành chuỗi giá trị xanh, bền vững. Đây là định hướng ưu tiên của tỉnh.
Thứ hai, hình thành các khu công nghiệp trung hòa carbon, khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp thông minh, khu dân cư sinh thái, mạng lưới điện thông minh, góp phần đưa Gia Lai trở thành trung tâm năng lượng xanh và đô thị sinh thái của khu vực, gắn với nền kinh tế tuần hoàn. Đây là định hướng quan trọng, có tính dẫn dắt đối với phát triển kinh tế của tỉnh.
Thứ ba, tạo môi trường đầu tư thuận lợi, minh bạch; công khai quy hoạch, danh mục các dự án đầu tư năng lượng nhằm thu hút, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia đầu tư, phát triển các dự án năng lượng.
Thứ tư, thu hút đầu tư có chọn lọc vào các ngành sử dụng điện xanh như: chế biến nông sản khử carbon, sản xuất vật liệu mới, công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và các ngành công nghệ cao khác.
Đồng thời, thúc đẩy phát triển KHCN, ưu tiên chuyển giao và ứng dụng các công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, thân thiện với môi trường trong lĩnh vực năng lượng.
Thứ năm, phát triển chuỗi cung ứng dịch vụ - kỹ thuật - bảo trì cho ngành NLTT; hình thành Trung tâm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực NLTT của tỉnh, qua đó tạo việc làm kỹ thuật chất lượng cao, nâng cao thu nhập và cải thiện cơ cấu lao động.
Để hiện thực hóa các định hướng trên, tỉnh tiếp tục kiến nghị Trung ương sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách cho phép tư nhân tham gia đầu tư lưới điện truyền tải; điều chỉnh, bổ sung quy mô công suất NLTT phù hợp với tiềm năng của tỉnh trong quy hoạch điện lực quốc gia; tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương trong quản lý và lựa chọn danh mục dự án.
Đồng thời, tỉnh sẽ ban hành các cơ chế, chính sách thu hút đầu tư theo hướng công nghệ cao, thân thiện môi trường, gắn với mô hình kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh; luôn đồng hành cùng doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm các dự án triển khai đúng tiến độ, góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH của tỉnh.
▪ Xin cảm ơn ông!