Theo BGR, trí tuệ nhân tạo (AI) đang thể hiện những khả năng đáng kinh ngạc, từ việc mô phỏng ngôn ngữ đến giải quyết vấn đề phức tạp. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới công bố trên Transactions on Machine Learning Research đã gióng lên hồi chuông cảnh báo rằng dù thông minh đến đâu, AI vẫn thiếu một yếu tố cốt lõi của nhận thức - khả năng suy nghĩ thực sự như con người.
Nghiên cứu đã tập trung vào khả năng 'lập luận loại suy' của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hàng đầu như GPT-4. Kết quả cho thấy một sự khác biệt rõ rệt, trong khi con người dễ dàng áp dụng các quy tắc chung vào tình huống mới (như nhận diện và loại bỏ ký tự lặp lại trong chuỗi), các hệ thống AI lại liên tục thất bại nếu tình huống đó khác biệt so với dữ liệu đã được huấn luyện.
Theo các nhà nghiên cứu, vấn đề không phải AI thiếu dữ liệu, mà là nó không thể khái quát hóa các quy tắc hay mẫu hình vượt ra ngoài những gì đã được huấn luyện. Con người có khả năng lập luận trừu tượng phi thường khi chúng ta hiểu sắc thái, áp dụng kiến thức cũ vào bối cảnh mới lạ, xây dựng mô hình tư duy linh hoạt về cách thế giới vận hành. Ngược lại, AI chủ yếu dựa vào việc ghi nhớ và nhận diện mẫu từ kho dữ liệu khổng lồ, giúp nó dự đoán 'cái gì' tiếp theo, chứ không phải 'tại sao'.
Sự khác biệt nền tảng này mang đến những hệ lụy nghiêm trọng, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về ngữ cảnh và khả năng loại suy như luật pháp, y tế hay giáo dục. Một AI có thể bỏ lỡ sự tương đồng giữa một vụ án mới và một tiền lệ cũ chỉ vì cách diễn đạt khác biệt, dẫn đến những sai sót pháp lý khôn lường.
Việc AI có thể mô phỏng phản ứng của con người không đồng nghĩa với việc nó có tư duy giống con người. Đây là ranh giới cơ bản khiến AI khó có thể đạt đến trình độ sáng tạo như con người và cũng là lý do chúng ta cần cẩn trọng hơn khi ngày càng phụ thuộc vào công nghệ này, nhất là khi có những lo ngại về sự suy giảm kỹ năng tư duy phản biện.
Ngay cả những mô hình AI tiên tiến nhất, như o1-pro của OpenAI, cũng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người nếu chúng không thể thực sự 'suy nghĩ'. Độ chính xác đơn thuần là chưa đủ. Câu hỏi cấp thiết đặt ra là: AI thực sự mạnh mẽ và đáng tin cậy đến đâu khi đối mặt với những quy tắc không được lập trình sẵn và liệu chúng ta đã chuẩn bị cho những hậu quả khi chúng mắc sai lầm?
Theo Phong Đỗ (TNO)
