Khi người bán có thể hoạt động qua nhiều tài khoản, nền tảng và khâu giao nhận, yêu cầu đặt ra là xác định đúng chủ thể, kết nối dữ liệu và nhận diện nguy cơ vi phạm.
Truy vết từ những dấu vết số
Theo ông Đinh Văn Hà - Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường (Sở Công Thương): Việc kiểm soát gian lận thương mại trên môi trường số đòi hỏi cách tiếp cận khác so với thị trường truyền thống. Thông tin phục vụ xác minh có thể nằm ở nhiều khâu giao dịch, từ tài khoản bán hàng, đơn hàng, thanh toán đến vận chuyển. Hiệu quả truy vết phụ thuộc vào khả năng thu thập, đối chiếu dữ liệu và phối hợp giữa các bên.
Còn ông Huỳnh Trọng Khiêm - Giám đốc Bến xe Đức Long Gia Lai (phường Hội Phú) cho rằng: Việc ghi nhận đầy đủ thông tin người gửi, người nhận, đơn vị vận chuyển và chứng từ giao nhận tạo cơ sở truy xuất nguồn hàng khi phát sinh dấu hiệu vi phạm. Sự phối hợp giữa bến xe, nhà xe và lực lượng chức năng góp phần xác minh hành trình hàng hóa, hỗ trợ phát hiện, ngăn chặn việc vận chuyển hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.
Trong 9 tháng năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh đã kiểm tra 29 trường hợp, phát hiện và xử lý 24 vụ vi phạm, phạt tiền 631 triệu đồng. Hàng hóa vi phạm chủ yếu thuộc nhóm thời trang, mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm chức năng… Thực tế việc xử lý cho thấy, phạm vi vi phạm trên môi trường internet khá đa dạng như kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ; hàng hóa thuộc diện phải ghi nhãn nhưng không có nhãn; buôn bán hàng giả mạo nhãn hiệu.
Một số trường hợp còn vi phạm quy định về hoạt động kinh doanh trực tuyến, như không thông báo website thương mại điện tử bán hàng với cơ quan có thẩm quyền, sử dụng biểu tượng thông báo khi chưa được xác nhận hoặc không đăng ký thành lập hộ kinh doanh trong trường hợp pháp luật yêu cầu.
Từ xử lý vi phạm đến quản lý theo rủi ro
Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 quy định trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử, tạo cơ sở pháp lý cho việc tăng cường quản lý và phối hợp xử lý vi phạm. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả thực thi, cần xác định người bán, truy xuất nguồn hàng và đối chiếu thông tin xuyên suốt các khâu giao dịch.
Ông Đinh Văn Hà cho rằng, khi hoạt động mua bán dịch chuyển lên môi trường số, việc xác định người bán và truy xuất nguồn hàng cần được thực hiện xuyên suốt các khâu. Một người bán hàng ở địa phương này có thể tiếp cận khách hàng ở địa phương khác, trong khi hàng hóa được vận chuyển qua mạng lưới giao nhận trên phạm vi toàn quốc. Vì vậy, quản lý không thể chỉ dừng ở xử lý từng vụ việc mà cần tăng khả năng nhận diện rủi ro, kiểm tra theo chuỗi.
Với DN và người kinh doanh chân chính, kiểm soát tốt thị trường số còn góp phần bảo vệ thương hiệu và quyền lợi người tiêu dùng. Bà Trần Thị Lợi, Tổng Giám đốc Công ty CP Phát triển Yến Xuân Cao Nguyên (phường Hội Phú) cho rằng: DN đầu tư nghiêm túc vào chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tuân thủ pháp luật cần được bảo vệ trước tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc. Quản lý chặt hoạt động kinh doanh trên môi trường số không chỉ giúp ngăn chặn vi phạm mà còn củng cố niềm tin của người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn.
Trong khi đó, bà Nguyễn Thụy Thúy Vy - Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Dịch vụ nông ngư nghiệp Mỹ An (xã Phù Mỹ Đông) cho biết: HTX đang từng bước đưa các sản phẩm chủ lực như tinh dầu gió, tinh dầu lăn thảo dược và cao xoa thảo dược lên các nền tảng số. Theo bà Vy, thông tin quảng cáo, giới thiệu sản phẩm phải trung thực, phản ánh đúng công dụng thực tế, tránh gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.
Để tăng cường chia sẻ thông tin giữa các lực lượng và địa phương, Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tỉnh (Ban Chỉ đạo 389 tỉnh) đang vận hành thử nghiệm phần mềm dùng chung cho các thành viên Ban Chỉ đạo và 135 xã, phường. Phần mềm cho phép cập nhật thông tin vụ việc, đồng thời tích hợp bản đồ nhiệt với các mức cảnh báo theo loại hình và khu vực vi phạm.
Đây là công cụ hỗ trợ trực quan, giúp Ban Chỉ đạo 389 tỉnh nhận diện những địa bàn, lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao, từ đó tổng hợp thông tin, xây dựng phương án giám sát và tổ chức kiểm tra có trọng tâm.
Theo ông Đinh Văn Hà, khi dữ liệu từ các đơn vị được cập nhật, đối chiếu phù hợp, cơ quan chức năng có thêm cơ sở nhận diện mối liên hệ giữa người bán, hàng hóa, nguồn hàng, vận chuyển và nghĩa vụ thuế. Đây là cơ sở để từng bước chuyển từ xử lý từng vụ việc sang quản lý theo dấu hiệu rủi ro.
