Ở Việt Nam, rau diếp cá được trồng nhiều ở vườn nhà để sử dụng làm thực phẩm cũng như vị thuốc dân gian.
Rau diếp cá là một loại cỏ nhỏ, ưa chỗ ẩm ướt, thân rễ mọc ngầm dưới đất. Thân cây diếp cá mọc đứng, có lông hoặc ít lông; lá hình tim, đầu lá hơi nhỏ; hoa diếp cá nhỏ, mọc thành bông và toàn cây vò có mùi tanh như mùi cá.
Rau diếp cá là loại quen thuộc đối với mọi người, đây là loại cây không chỉ được dùng làm rau ăn mà còn được dùng để làm thuốc. Bộ phận để làm thuốc của rau diếp cá là lá và thân.
Theo các nghiên cứu của y học hiện nay thì cây diếp cá có chất decanoyl-acetaldehyd, chất mang tính kháng sinh. Do vậy, nó có tác dụng kháng khuẩn (ức chế tụ cầu, liên cầu, phế cầu, bạch hầu, e.coli...); diệt ký sinh trùng và nấm.
Bên cạnh đó, trong rau diếp cá còn có chứa nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe như:vitamin A, vitamin B, protein, canxi, sắt, kali, chất xơ,... tốt cho cơ thể.
Rau diếp cá có thể là loại rau khó ăn đối với nhiều người, thậm chí còn gây khó chịu vì mùi tanh của rau.
Mặc dù vậy, rau diếp cá vẫn được các chuyên gia sức khỏe khuyên dùng vì có nhiều lợi ích cho sức khỏe và sắc đẹp.
Các hợp chất thực vật được phân lập từ diếp cá bao gồm flavonoid, axit phenolic, tinh dầu dễ bay hơi và alkaloid. Trong số, flavonoid, một nhóm hợp chất polyphenol có trong thực vật, là các hoạt chất sinh học quan trọng có thể được tìm thấy trong diếp cá, bao gồm Quercetin, Quercitrin, Hyperoside, Rutin, Afzelin và Apigenin. Đây đều là những chất chống ôxy hóa mạnh, có khả năng trung hòa các gốc tự do và mang lại hiệu quả chống viêm.
Ngoài ra, diếp cá còn chứa polysaccharide, các phân tử đường lớn như axit galacturonic, galactose, arabinose và axit glucuronic. Trong mỹ phẩm, polysaccharide đóng vai trò như chất giữ ẩm, giúp hút nước và giữ nước trong da, từ đó duy trì độ ẩm, độ đàn hồi và sự mềm mại. Đồng thời, các hợp chất này cũng có tác dụng chống ôxy hóa và hỗ trợ loại bỏ gốc tự do.
Da mặt là vùng thường xuyên tiếp xúc với tia UV nhất trên cơ thể. Tia UVB có thể gây tổn thương ôxy hóa cho da, dẫn đến lão hóa sớm, cháy nắng, viêm, tăng sắc tố, mất nước và thậm chí ung thư da. UVB kích thích sản sinh các gốc oxy hóa phản ứng (ROS), gây hại cho tế bào da. Hoạt chất Quercitrin trong diếp cá được cho là có khả năng bảo vệ da trước các ROS sinh ra do tia UVB. Đồng thời, các chất chống ôxy hóa cũng giúp làm giảm sự xuất hiện của nếp nhăn và đường nhăn.
Đối với làn da dễ bị mụn, chiết xuất diếp cá đặc biệt hữu ích nhờ đặc tính kháng khuẩn. Nó có khả năng ức chế vi khuẩn P. acnes và Staphylococcus epidermidis, những tác nhân phổ biến gây mụn. Các vi khuẩn này kích thích sản sinh cytokine gây viêm, dẫn đến hình thành các tổn thương trên da (mụn).
Một số nghiên cứu cho thấy diếp cá có thể làm giảm sự gia tăng của các cytokine gây viêm. Một nghiên cứu năm 2019 cũng kết luận rằng việc sử dụng diếp cá trong khoảng 2 tháng có thể cải thiện tình trạng mụn viêm từ nhẹ đến trung bình.
Bên cạnh đó, diếp cá cũng được nghiên cứu trong điều trị viêm da cơ địa. Vi khuẩn Staphylococcus aureus được cho là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng này, và diếp cá có khả năng ức chế phản ứng viêm, từ đó giúp giảm nhẹ các triệu chứng viêm da cơ địa.
Trong việc điều hòa sản xuất melanin và cải thiện tình trạng da bị tổn thương do ánh nắng hoặc tăng sắc tố, hàm lượng phenolic cao cùng khả năng chống ôxy hóa của diếp cá giúp làm giảm hoạt động của enzyme tyrosinase, enzyme tham gia vào quá trình tổng hợp melanin. Nhờ đó, nó có thể hỗ trợ làm sáng và đều màu da.
Dưới đây là một số phương pháp chăm sóc da với rau diếp cá:
Dưỡng da mềm mịn
Lấy 10 lá diếp cá rửa sạch, nghiền nát, lấy bông mềm thấm phần nước cốt lau nhẹ lên da mặt và cổ. Sau đó, dùng các đầu ngón tay vỗ nhẹ khắp mặt khoảng 1 phút để nước cốt diếp cá thấm sâu vào da và rửa mặt sau 15 phút.
Với mặt nạ này, có thể để qua đêm, vì khi bôi nước cốt diếp cá lên da, nó sẽ thẩm thấu nhanh, nhìn da mặt như có một lớp màng mỏng tự nhiên. Khi thức dậy vào ngày hôm sau, chỉ cần rửa mặt nhẹ nhàng.
Giúp da săn chắc, giảm nhờn
Giã nát diếp cá với một chút muối hột được một hỗn hợp sền sệt và bôi lên mặt. Muối giúp da săn chắc hơn, điều tiết chất nhờn, đặc biệt là vùng chữ T.
Ngoài ra, nó còn có tính sát khuẩn cao, giúp da thải độc, ngăn ngừa và chống lại mụn trứng cá.
Trị mụn, làm mờ vết thâm
Diếp cá kết hợp cùng với nha đam sẽ tạo ra mặt nạ phù hợp cho làn da nhờn và có mụn trứng cá.
Diếp cá có tính kháng khuẩn cao sẽ làm các nốt mụn xẹp xuống và giảm tấy đỏ, trong khi tinh chất có trong nha đam sẽ giúp các lỗ chân lông se lại, làm giảm đáng kể các vết thâm do mụn để lại và làm mát da rõ rệt.
Làm trắng da
Sử dụng mật ong nguyên chất một thìa trộn với một thìa nước cốt diếp cá. Mật ong giúp da dưỡng ẩm, kháng khuẩn, chống lão hóa, làm giảm vết mụn sưng tấy, giúp da sáng và mịn màng hơn. Khi dùng chung với diếp cá giúp da tươi mát và căng mịn.
Để mặt nạ lá diếp cá phát huy hiệu quả nên dùng trước khi đi ngủ vì lúc đó làn da đã được nghỉ ngơi và có thể hấp thụ dưỡng chất nhiều nhất. Sử dụng 2-3 lần/tuần, trong khoảng 15-20 phút.
Theo Vietnam+