Bi kịch của đàn voi Tây Nguyên

Hàng độc: Lông đuôi voi  

Đến Buôn Đôn, Đak Lak mua lông đuôi voi ai cũng sợ lông đuôi giả. Trong thực tế không có nhiều lông đuôi voi thật để bán cho khách du lịch hết năm này qua năm kia. Bởi lông đuôi voi nhổ rồi sẽ không mọc trở lại, trong khi đó đàn voi còn lông đuôi ở Tây Nguyên không có bao nhiêu. Những chú voi phục vụ du lịch ở Đak Lak hầu như đã trơ trụi lông đuôi. Có những chú voi thì bị chặt đứt mất đuôi. Các quản tượng ở đây cho biết, họ không cho ai nhổ lông đuôi voi và bán cho ai, nhưng không hiểu sao tại các quày hàng bán thì nhiều đến vậy?

Theo giải thích của một số người buôn bán lông đuôi voi có 2 loại giả và thật. Lông đuôi voi giả bán từ 100 ngàn đồng đến 200 ngàn đồng/sợi (tùy dài và ngắn) nhưng lông đuôi voi thật giá đến 500 ngàn đồng/sợi cũng rất khó tìm. Để đánh lừa du khách, những người kinh doanh có thể đưa ra khoe cả khúc đuôi voi thật còn lông. Để kiếm được cả khúc đuôi voi này chủ hàng phải mua hàng chục triệu đồng về làm vốn. Khách có thể được xem khúc đuôi đó khi mua hàng nhưng khi bán ra thì họ lại đưa một loại lông đuôi voi khác rất khó phân biệt thật giả.

Voi phục vụ du lịch ở Buôn Đôn bị nhổ trụi lông đuôi. Ảnh: N.N

Theo luật tục, nếu phát hiện người nhổ trộm lông đuôi voi phải bị phạt trâu, heo và tiền rất nặng. Dẫu vậy, nhưng trước sự “kỳ diệu” của những chiếc lông đuôi voi đã khiến cho tình trạng trộm cắp trở thành nóng bỏng. Đặc biệt giá trị của khúc đuôi voi quá hiếm nên gần đây bọn “đạo chích” đã chặt trộm cả đuôi voi. Mới đây nhất là vụ chặt trộm đuôi 2 con voi đang phục vụ khách du lịch ở Khu Du lịch thác Prenn (TP. Đà Lạt, Lâm Đồng) gây bức xúc dư luận. Sự việc được phát hiện vào ngày 31-8-2010, khi anh Phan Đắc Mậu Đại (thôn Hiệp An, xã Hiệp An, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng) ngủ dậy thấy 2 con voi cái của mình thuê đã bị chặt mất phần đuôi khoảng 30 cm. Đây là hai trong số 3 con voi anh Đại thuê từ Đak Lak đem về phục vụ du khách tại Khu Du lịch thác Prenn, TP. Đà Lạt.

Thường ngày khi hết giờ phục vụ khách, đàn voi được đưa về nhà nhưng hôm đó anh Đại xích voi tại khu đền thờ Âu Lạc thuộc Khu Du lịch thác Prenn nên đã bị mất đuôi. Cách đây chưa lâu, một vụ giết voi bằng cách chích điện và chém voi để lấy đuôi và ngà cũng đã xảy ra ở Lâm Đồng. Trước đó con voi nhà của Ka Tứk, ở xã Krông Na, huyện Buôn Đôn (tỉnh Đak Lak) cũng bị kẻ gian chặt mất một phần đuôi để lấy lông. Ngày 23-7-2010, Công an huyện Lak (Đak Lak) đã bắt tạm giam 4 đối tượng chuyên trộm cắp lông đuôi voi gồm: Phạm Văn Huy (31 tuổi), Lê Viết Dũng, Đàm Văn Nội (24 tuổi) và Y Bra H’Wing (16 tuổi). Theo khai nhận ban đầu, khoảng tháng 3-2010, Phạm Văn Huy và Đàm Văn Nội tìm đến một con voi nhà ở xã Đak Liêng, huyện Lak (Đak Lak) rồi dùng dao chặt đứt một đoạn đuôi dài khoảng 10 cm đem bán cho một tiệm vàng với giá 20 triệu đồng. Đến đầu tháng 7-2010, bốn đối tượng trên lại đến xã Đak Liêng nhổ trộm khoảng 200 sợi lông đuôi của một số con voi nhà, đem bán cho một tiệm vàng khác với giá 6 triệu đồng.

Nước mắt của những chú voi cuối cùng ở Tây Nguyên

Buôn Đôn, nơi được coi là điểm du lịch voi đặc sắc nhất của Đak Lak nói riêng và Tây Nguyên nói chung nhưng bây giờ đàn voi cũng đã mai một dần. Thực ra, việc kinh doanh du lịch về voi ở Đak Lak phần lớn là tự phát, mạnh ai nấy làm nên dễ dẫn đến sự mai một dần đàn voi. Các gia đình đưa voi về thả rừng cho nó tự kiếm ăn chứ không đủ sức để nuôi.

Đặc biệt thời gian gần đây, nhiều chú voi đã bị bọn săn bắn lấy ngà và chặt trộm đuôi voi để lấy lông. Trước đây ở Ea Súp (Đak Lak) có một chú voi bị kẻ gian sát hại để lấy ngà, rồi sau đó đau buồn trước cái chết oan thương của voi mà thân chủ của nó đã ngã bệnh theo voi. Gần đây, voi ở Tây Nguyên liên tục bị chết, bị giết vì nhiều lý do khác nhau. Đặc biệt là cái chết của voi H’Tum ở Trung tâm Du lịch Sinh thái và Spa Bản Đôn mới bước vào tuổi 25 đã làm cho nhiều người nghi ngờ có thể nó bị kiệt sức do phục vụ du lịch. Trước đó, trong dịp Tết Nguyên đán Canh Dần, một con voi nhà cũng đã chết tại trung tâm du lịch này.

Ngày 16-5-2009, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 773/2006/QĐ-TTg về việc phê duyệt kế hoạch hành động khẩn trương đến 2010 để bảo tồn voi tại một số địa phương, trong đó có Đak Lak. Theo đó, sẽ thành lập trung tâm bảo tồn voi rộng 200 ha tại Vườn Quốc gia Yok Đôn, xây dựng một bệnh viện dành riêng cho voi, có chính sách hỗ trợ người nuôi voi, giúp voi sinh sản, đề xuất các biện pháp nhằm giảm thiểu tối đa sự xung đột giữa con người với đàn voi rừng…

Cùng thời điểm đó, xác một con voi rừng đang thối rữa cũng được người dân phát hiện tại tiểu khu 200 thuộc xã Ia R’Vê, huyện Ea Súp, Đak Lak. Từ đầu năm đến nay đã có gần chục con voi ở Tây Nguyên bị chết vì nhiều lý do khác nhau. Tuy nhiên những vụ án về voi từ trước đến giờ phần lớn vẫn chưa được khám phá. Đàn voi nhà của tỉnh Đak Lak đã giảm từ 502 con năm 1980 xuống còn 166 con năm 1998 và hiện chỉ còn lại hơn 50 con. Riêng voi rừng thì di chuyển trong vùng rừng giáp ranh giữa Đak Lak với Gia Lai không còn đáng kể. Hiện tại có một đàn voi rừng khoảng 30 con thường xuyên “oanh tạc” ở khu vực rừng Ea Súp và về nương rẫy của người dân vào thời kỳ đầu mùa mưa Tây Nguyên…

Những ai chứng kiến nỗi đau của voi mỗi khi bị sát hại hay chết do bệnh tật mới thấu hiểu và xót xa. Điều ấy cũng có nghĩa là cách thả nổi, “bỏ mặc” voi cho các gia đình tự quản như hiện nay thì chỉ trong một thời gian ngắn Tây Nguyên sẽ không còn voi nữa.