Theo dữ liệu từ Benchmark Mineral Intelligence, doanh số xe điện (EV) toàn cầu trong quý I/2026 đạt khoảng 4 triệu xe, giảm 3% so với cùng kỳ năm trước.
Dù vậy, thị trường ghi nhận tín hiệu tích cực trong tháng 3 với 1,75 triệu xe bán ra, tăng 66% so với tháng trước và nhỉnh hơn 3% so với tháng 3/2025.
Tuy nhiên, đà phục hồi này chủ yếu mang tính cục bộ, không phản ánh xu hướng chung khi khoảng cách tăng trưởng giữa các khu vực tiếp tục nới rộng.
Xét theo khu vực, Trung Quốc – thị trường xe điện lớn nhất thế giới – ghi nhận 1,9 triệu xe trong quý I, giảm mạnh 21% so với cùng kỳ. Ngược lại, châu Âu đạt 1,2 triệu xe, tăng trưởng 27% và trở thành động lực chính của thị trường toàn cầu.
Khu vực Bắc Mỹ tiêu thụ khoảng 320.000 xe, giảm 27%, trong khi các thị trường còn lại đạt 600.000 xe, tăng trưởng tới 79%.
Cụ thể hơn, Châu Âu hiện nổi lên là đầu tàu tăng trưởng của ngành xe điện. Riêng trong tháng 3, khu vực này lần đầu tiên vượt mốc 500.000 xe bán ra trong một tháng.
Doanh số tăng 72% so với tháng trước và 37% so với cùng kỳ, hưởng lợi từ các chính sách trợ giá, bên cạnh tác động của giá nhiên liệu tăng cao do ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông.
Tại Anh, doanh số xe điện đã tăng 31% so với cùng kỳ. Các thị trường như Áo, Bỉ, Phần Lan, Pháp, Italy, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha cũng đồng loạt đạt mức tiêu thụ xe thuần điện cao nhất từ trước đến nay.
Giá xăng tăng được xem là yếu tố quan trọng định hình hành vi tiêu dùng. Tại Pháp, đà tăng giá bất chấp các biện pháp bình ổn từ nhà cung cấp đã dẫn đến tình trạng mua tích trữ và gián đoạn nguồn cung tại các trạm xăng. Điều này góp phần đẩy doanh số xe thuần điện tăng 69% so với cùng kỳ, vượt xa mức tăng 36% ghi nhận trong hai tháng đầu năm.
Tại Trung Quốc, doanh số xe điện phục hồi mạnh trong tháng 3 khi gần như tăng gấp đôi so với tháng 2, thời điểm chịu ảnh hưởng của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.
Tuy nhiên, tính chung cả quý I, thị trường này vẫn giảm 21% do tác động từ các thay đổi chính sách. Trước nhu cầu nội địa suy yếu, các hãng xe Trung Quốc đang đẩy mạnh xuất khẩu, dù lượng tồn kho tại thị trường nước ngoài có dấu hiệu gia tăng, cho thấy tốc độ tiêu thụ chưa theo kịp nguồn cung.
Trong khi đó, Bắc Mỹ khởi đầu năm 2026 với nhiều khó khăn khi doanh số xe điện giảm 27%, tại cả Mỹ và Canada. Dù tháng 3 ghi nhận sự cải thiện nhất định với hơn 100.000 xe bán ra tại Mỹ – mức cao nhất kể từ khi ưu đãi thuế liên bang kết thúc vào quý III/2025, xu hướng chung vẫn chưa thực sự tích cực.
Một số hãng xe cũng đang điều chỉnh chiến lược, như Honda dừng phát triển dòng xe Honda 0 Series, trong khi dự án xe điện cao cấp Afeela hợp tác với Sony cũng bị hủy bỏ.
Ngược lại, các thị trường ngoài ba khu vực lớn đang tăng trưởng nhanh chóng. New Zealand ghi nhận doanh số xe thuần điện tăng 263% trong tháng 3, đưa mức tăng trưởng từ đầu năm vượt 100%.
Australia cũng đạt mức tăng 89% trong cùng kỳ, dù thấp hơn so với mức 111% trước đó, nhưng vẫn đủ để lập kỷ lục doanh số tháng mới. Tại khu vực châu Đại Dương, giá nhiên liệu tăng hơn 20% cũng thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện.
Tại Việt Nam, doanh số xe điện chủ yếu đến từ thương hiệu VinFast, đạt gần 54.000 chiếc bán ra trong quý I/2026, tăng 53% so với cùng kỳ năm trước. Mức doanh số trên của VinFast - thương hiệu hiện chỉ bán xe điện, chiếm khoảng 33% thị phần ô tô bán ra trên cả nước.
Doanh số xe điện tăng cao phản ánh thị hiếu người dùng trong nước đang có sự chuyển dịch, ngày càng nghiêng về các dòng xe thân thiện với môi trường, nhất là trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động khó lường gần đây. Với riêng xe điện, loại phương tiện này đang được hưởng chính sách miễn lệ phí trước bạ và ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt, và đang được đề xuất gia hạn đến hết năm 2030 để kích cầu.
Nhìn chung, thị trường xe điện toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng phân hóa rõ rệt, với các yếu tố địa chính trị, chính sách và chi phí năng lượng ngày càng đóng vai trò quyết định trong hành vi tiêu dùng.
Theo LÊ TUẤN (TPO)
