Đại biểu (ĐB) Rơ Châm H’Phik (thành viên đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) cho rằng: Theo tờ trình và các báo cáo của Chính phủ, việc triển khai thực hiện 3 chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2021-2025 đạt những kết quả hết sức đáng mừng. Đến hết tháng 6-2025, nhiều chỉ tiêu đạt và vượt.
Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện 3 chương trình, hệ thống cơ chế, chính sách, hướng dẫn còn phức tạp, chậm ban hành, thiếu cụ thể. Thậm chí còn chồng chéo về nội dung, đối tượng đầu tư, phân tán nguồn lực, trùng lắp nhiệm vụ, dẫn đến nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện.
Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, bất cập, nhưng quá trình triển khai vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, tiến độ được giao.
Do đó, ĐB H’Phik thống nhất với việc hợp nhất 3 chương trình để hiện thực hóa mục tiêu của Đảng và Nhà nước làm cho dân giàu, nước mạnh, người dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Việc tích hợp thành một chương trình không làm giảm đi các chính sách mà giúp tập trung hơn, nhất là đối với vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Để góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình MTQG về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi đến năm 2035, ĐB Rơ Châm H’Phik nêu 3 kiến nghị cụ thể.
Thứ nhất, cùng với 3 chương trình MTQG đã được hợp nhất, kỳ họp thứ 10 này, Quốc hội cũng xem xét 2 chương trình MTQG khác về chăm sóc sức khỏe, dân số và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
Tại các phiên thảo luận trước đó, các ĐBQH cũng đã đề nghị Chính phủ và các cơ quan tham mưu cần rà soát, đảm bảo tránh việc chồng chéo, trùng lắp giữa các chương trình MTQG. Đồng thời, đề nghị Chính phủ cần quan tâm rà soát, nếu đủ điều kiện có thể gom chung cả 5 chương trình MTQG thành một để bảo đảm nguồn lực được tập trung.
Thứ hai, chương trình đưa ra mục tiêu tổng quát và 6 nhóm mục tiêu cụ thể đến năm 2030, 4 nhóm mục tiêu cụ thể đến năm 2035.
Trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Chính phủ lại chưa ban hành tiêu chí và điều tra đầu kỳ về thực trạng nghèo đa chiều giai đoạn 2026-2030; chưa ban hành tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 và xác định hiện trạng nông thôn mới sau khi sáp nhập đơn vị hành chính.
Do đó, ĐB H’Phik đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát các chỉ tiêu, mục tiêu chung với các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể trong các nội dung của Chương trình để bảo đảm đồng bộ, thống nhất, rõ ràng và logic.
Mặt khác, 6 nhóm mục tiêu cụ thể đến năm 2030 khá chi tiết, nhất là các mục tiêu đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, đến năm 2035, chỉ còn 4 nhóm mục tiêu, chưa có sự tiếp nối đối với một số chỉ tiêu thuộc nhóm mục tiêu 5 của giai đoạn 2026-2030, chẳng hạn như “Hằng năm thu hút 3% lao động nông thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi sang làm các ngành, nghề: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch, dịch vụ”. Đây là vấn đề cần quan tâm để có hướng điều chỉnh phù hợp.
Ngoài ra, ĐB H'Phik cũng quan tâm đến chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030 là “Bảo đảm đủ hạ tầng thiết yếu, đặc biệt là cơ sở vật chất của hệ thống cơ sở giáo dục và đào tạo đạt chuẩn để đáp ứng mục tiêu dạy và học” và “100% người dân tộc thiểu số, người nghèo có bảo hiểm y tế và được tiếp cận dịch vụ y tế cơ bản miễn phí”. Đại biểu đề nghị rà soát lại để bảo đảm không trùng lặp với 2 chương trình MTQG Quốc hội đang xem xét tại kỳ họp lần này.
Thứ ba, về hợp phần và các chính sách của chương trình, một trong những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra ở các giai đoạn trước trong thực hiện các chương trình MTQG là các nhóm nội dung và nội dung cụ thể do Trung ương quy định quá chi tiết, nhiều khi không phù hợp với tình hình thực tiễn các địa phương, từ đó không khả thi trong triển khai thực hiện.
Do đó, ĐB H’Phik đề nghị chỉ nên quy định khung, giao chỉ tiêu; còn các hoạt động cụ thể, chi tiết nên giao cho địa phương lựa chọn, quyết định.
