Tiếp tục chương trình làm việc của kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, chiều 26-10, các đại biểu thảo luận ở tổ về các dự án: Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Luật Định danh và xác thực điện tử.
Cân nhắc giao thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý hành chính cho cấp xã
Góp ý vào dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Siu Hương cho rằng, dự thảo Luật có nhiều nội dung giao thêm thẩm quyền cho UBND cấp xã, tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.
Qua lấy ý kiến của 135 xã, phường trên địa bàn tỉnh Gia Lai, Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai đã tổng hợp nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.
Đối với quy định tại Điều 90 và Điều 126 về thẩm quyền áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc, đại biểu (ĐB) Siu Hương cho biết đa số đơn vị tham gia góp ý tại địa phương đề nghị giữ thẩm quyền quyết định ở Tòa án nhân dân khu vực như quy định hiện hành.
Theo ĐB Siu Hương, đây là những biện pháp ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do của công dân trong thời gian dài, do đó cần được xem xét theo thủ tục tư pháp. Trong khi đó, UBND cấp xã chưa có bộ phận chuyên môn riêng về tư pháp; các công việc liên quan chủ yếu do Văn phòng HĐND và UBND cấp xã đảm nhiệm cùng nhiều nhiệm vụ khác.
Tại các địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, một bộ phận người dân còn hạn chế khả năng sử dụng tiếng phổ thông. Nếu chuyển thẩm quyền khi chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện thực hiện, nguy cơ sai sót về thủ tục, phát sinh khiếu nại, khiếu kiện có thể gia tăng.
Bên cạnh đó, ĐB Siu Hương cũng lưu ý dự thảo chưa quy định rõ hiệu lực của quyết định trong trường hợp bị khởi kiện. Vì vậy, cần cân nhắc giữ thẩm quyền quyết định tại Tòa án nhân dân khu vực; cấp xã thực hiện việc lập, hoàn thiện hồ sơ, phối hợp thi hành và quản lý sau khi chấp hành theo chức năng, nhiệm vụ.
Trường hợp vẫn chuyển thẩm quyền về cấp xã, cần bảo đảm điều kiện thực hiện và quy định rõ cơ chế bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, trong đó có quyền được trợ giúp pháp lý hoặc có luật sư bảo vệ theo quy định. Đối với người chưa thành niên, cần bảo đảm có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.
Liên quan đến Điều 38 về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND các cấp, ĐB Trường Trung Tuyến đề nghị rà soát để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo đại biểu, cấp xã trực tiếp quản lý nhiều lĩnh vực gắn với đời sống người dân như đất đai, xây dựng, môi trường, trật tự công cộng và hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, việc xác định thẩm quyền xử phạt, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả hoặc chuyển hồ sơ trong một số vụ việc còn mất thời gian, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.
Đại biểu đề nghị quy định đầy đủ thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã tương xứng với nhiệm vụ đã được phân cấp, phân quyền; làm rõ cơ chế phối hợp, chuyển hồ sơ giữa cấp xã với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, nhất là trong các vụ việc phức tạp liên quan đến đất đai, xây dựng và môi trường. Việc mở rộng thẩm quyền cũng cần đi đôi với hướng dẫn nghiệp vụ, bảo đảm nhân lực, kinh phí và cơ sở dữ liệu phục vụ xử lý vi phạm.
Để người dân thực sự hưởng lợi từ chuyển đổi số
Góp ý vào dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử, ĐB Trường Trung Tuyến cho rằng, thực tế tại Gia Lai cho thấy nhiều người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số và người thuộc hộ nghèo còn thiếu thiết bị thông minh, hạn chế kỹ năng số hoặc khả năng sử dụng tiếng Việt trong giao dịch điện tử. Vì vậy, nếu chỉ tập trung đầu tư hạ tầng mà chưa có giải pháp hỗ trợ trực tiếp, người dân vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận các tiện ích số.
Đại biểu đề nghị ưu tiên hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số đăng ký, kích hoạt, sử dụng định danh điện tử. Cần quy định nguyên tắc không để người dân bị hạn chế quyền tiếp cận dịch vụ công chỉ vì không có điện thoại thông minh, không có kết nối Internet hoặc chưa sử dụng thành thạo ứng dụng định danh điện tử.
Đối với khoản 2 Điều 10 về đăng ký định danh điện tử, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tổ chức đăng ký lưu động tại thôn, làng, khu dân cư ở vùng sâu, vùng xa và địa bàn đặc biệt khó khăn; ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật và người không có điều kiện đi lại. Chính phủ cần được giao quy định cụ thể về trách nhiệm tổ chức, điều kiện và phương thức triển khai, bảo đảm thuận tiện nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu an toàn, bảo mật thông tin.
Đại biểu cũng đề nghị làm rõ cơ chế thực hiện nguyên tắc không thu thập lại dữ liệu đã có, không yêu cầu xuất trình giấy tờ đã được định danh, đủ điều kiện xác thực điện tử trong trường hợp hệ thống dữ liệu chưa kết nối hoặc xảy ra sự cố. Trách nhiệm của cơ quan giải quyết thủ tục hành chính cần được quy định cụ thể, tránh để người dân phải nhiều lần bổ sung giấy tờ, thông tin mà cơ quan nhà nước đã quản lý.
Về trách nhiệm quản lý nhà nước tại Điều 40, ĐB Tuyến cho rằng dự thảo cần quy định rõ hơn trách nhiệm của UBND cấp xã. Đây là cấp trực tiếp tiếp xúc, hướng dẫn và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân; đồng thời thường xuyên tiếp nhận các vướng mắc liên quan đến đăng ký, kích hoạt tài khoản, sử dụng ứng dụng VNeID hoặc thông tin định danh không chính xác.
Đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của UBND cấp xã trong tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân đăng ký và sử dụng định danh điện tử; tiếp nhận, hướng dẫn, chuyển xử lý phản ánh, kiến nghị theo thẩm quyền; tổ chức khai thác, sử dụng định danh điện tử trong giải quyết thủ tục hành chính tại địa phương.
“Cùng với đó, cần làm rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong bảo đảm kinh phí, hạ tầng kỹ thuật, đường truyền, trang thiết bị và đào tạo nhân lực cho cấp xã. Việc phân định trách nhiệm giữa UBND cấp xã, Công an cấp xã và cơ quan quản lý dữ liệu phải cụ thể, tránh giao cấp xã xử lý những sai lệch dữ liệu hoặc sự cố kỹ thuật thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý hệ thống cấp trên” - ĐB Tuyến nhấn mạnh.
Theo đại biểu, hiệu quả của Luật không chỉ được đánh giá bằng số lượng tài khoản định danh điện tử mà quan trọng hơn là người dân có thực sự sử dụng thuận lợi, an toàn và được hưởng lợi từ chuyển đổi số hay không.
Bảo đảm an ninh dữ liệu định danh trong lĩnh vực quốc phòng
Cùng tham gia góp ý vào dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử, ĐB Trần Minh Trọng đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Quốc phòng, đồng thời bổ sung cơ chế riêng đối với việc kết nối, chia sẻ dữ liệu định danh thuộc lĩnh vực quân sự, quốc phòng nhằm bảo đảm yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước.
Theo đại biểu, định danh và xác thực điện tử là cấu phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số. Tuy nhiên, việc hoàn thiện dự thảo Luật cần bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, đồng thời tính đến đặc thù của lĩnh vực quốc phòng, an ninh.
Tại Điều 40 về trách nhiệm quản lý nhà nước, dự thảo quy định Bộ Công an là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về định danh và xác thực điện tử; các bộ, ngành khác thực hiện quản lý theo lĩnh vực được phân công.
Đại biểu đề nghị cần đối chiếu với Điều 35 Luật Quốc phòng năm 2018 cùng các luật về dữ liệu, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân để bảo đảm thống nhất pháp luật, phù hợp đặc thù quân sự, quốc phòng; đồng thời xác định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Quốc phòng đối với các nội dung thuộc thẩm quyền.
Theo đại biểu, hoạt động định danh điện tử trong Quân đội có tính đặc thù, liên quan trực tiếp đến quản lý quân nhân, trang bị, vũ khí và phương tiện tác chiến. Vì vậy, cần phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm quản lý để bảo đảm thống nhất trong thực thi pháp luật.
Từ đó, ĐB Trọng đề nghị bổ sung vào khoản 2 Điều 40 quy định: “Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về định danh và xác thực điện tử thuộc phạm vi quản lý”.
Đối với Điều 33 về thu thập, cập nhật, đồng bộ dữ liệu, đại biểu lưu ý dữ liệu định danh trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng như nhân sự đặc thù, phương tiện tác chiến, trạm radar... phần lớn thuộc danh mục bí mật nhà nước.
Vì vậy, cần bổ sung khoản 4 theo hướng không áp dụng quy định đồng bộ dữ liệu đối với lĩnh vực quân sự, quốc phòng, cơ yếu; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu của Bộ Quốc phòng do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định, bảo đảm yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước.
