Xung quanh những nỗ lực làm mới các tiết mục biểu diễn võ cổ truyền theo hướng hiện đại nhưng vẫn giữ gìn giá trị truyền thống, phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã có cuộc phỏng vấn võ sư cao cấp Trần Duy Linh - Giám đốc Trung tâm Võ thuật cổ truyền Bình Định.
* Thưa ông, xuất phát từ đâu Trung tâm lại lựa chọn đổi mới cách dàn dựng các tiết mục võ cổ truyền để phục vụ khán giả và du khách?
Trước đây, Trung tâm từng xây dựng nhiều tiết mục biểu diễn, đồng diễn, đối luyện phục vụ các hoạt động ngoại giao, chương trình, lễ hội, sự kiện chính trị của tỉnh, quốc gia. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nếu chỉ dừng ở những bài quyền hay hình thức biểu diễn truyền thống đơn thuần thì sẽ khó tạo được sức lan tỏa rộng rãi.
Từ thực tế đó, chúng tôi bắt đầu tìm hướng làm mới các tiết mục võ cổ truyền thông qua việc kết hợp âm nhạc, hiệu ứng hình ảnh; đồng thời mời các đạo diễn, biên đạo tham gia xây dựng kịch bản theo hướng bài bản, có chủ đề và mạch cảm xúc rõ nét.
Sự đổi mới này nhằm tạo thêm sức hấp dẫn cho các tiết mục, đồng thời giúp công chúng, đặc biệt là giới trẻ và du khách có những cảm nhận gần gũi, sinh động hơn về võ cổ truyền ngay từ lần đầu tiếp cận.
* Vậy điểm khác biệt của các tiết mục này so với biểu diễn võ thuật trước đây là gì, thưa ông?
Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất nằm ở cách dàn dựng và truyền tải cảm xúc. Trước đây, các màn biểu diễn võ thuật chủ yếu được thực hiện trên nhạc không lời, tập trung phô diễn kỹ thuật của từng bài quyền riêng lẻ. Hiện nay, các tiết mục được xây dựng như một tác phẩm sân khấu hoàn chỉnh, với phần âm nhạc được biên tập riêng, tạo sự kết nối hài hòa giữa âm nhạc, ánh sáng và các động tác võ thuật.
Trong mỗi tiết mục hiện nay, chúng tôi lồng ghép các trích đoạn võ thuật, vũ đạo cùng nhiều yếu tố trình diễn hiện đại để tạo nên sự trẻ trung, mới mẻ và gần gũi hơn với khán giả.
* Trong quá trình dàn dựng, Trung tâm gặp những khó khăn gì khi kết hợp giữa võ thuật truyền thống và âm nhạc hiện đại?
Khó khăn lớn nhất đối với chúng tôi là làm mới nhưng vẫn phải giữ được bản sắc của di sản văn hóa. Bởi võ cổ truyền không chỉ là những động tác kỹ thuật mà còn hàm chứa tinh thần thượng võ, khí chất và những chuẩn mực riêng về động tác, thần thái.
Ngoài ra, việc xây dựng kịch bản, biên đạo động tác hay tập luyện đồng bộ giữa các võ sinh cũng đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức. Các vận động viên trong đội hình biểu diễn phải có nền tảng kỹ thuật tốt và khả năng cảm thụ âm nhạc, phối hợp nhịp nhàng với tập thể để tạo nên sự liền mạch, đồng đều cho tiết mục.
* Theo ông, việc đưa võ cổ truyền vào phục vụ du lịch có ý nghĩa như thế nào đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản?
Thời gian qua, nhiều chương trình biểu diễn tại các sự kiện văn hóa, lễ hội và hoạt động phục vụ du lịch đã nhận được sự quan tâm, cổ vũ tích cực từ khán giả. Sau mỗi chương trình, chúng tôi nhận được nhiều phản hồi tích cực, đặc biệt từ giới trẻ và du khách ngoài tỉnh. Điều đó cho thấy võ cổ truyền khi được thể hiện bằng hình thức gần gũi, sinh động hơn sẽ dễ tạo sự kết nối với công chúng.
Theo tôi, đây là hướng đi rất cần thiết và có ý nghĩa lâu dài đối với công tác bảo tồn, phát huy võ cổ truyền Bình Định. Khi trở thành sản phẩm phục vụ du lịch, võ cổ truyền sẽ có thêm không gian để hiện diện và phát triển bền vững hơn, không chỉ gói gọn trong những dịp lễ hội truyền thống.
Quan trọng hơn, các chương trình biểu diễn không đơn thuần mang tính giải trí mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa, khơi dậy niềm tự hào về võ cổ truyền trong cộng đồng, đồng thời tạo thêm sự quan tâm của thế hệ trẻ đối với di sản văn hóa dân tộc.
* Trong thời gian tới, Trung tâm có định hướng gì để tiếp tục phát triển sản phẩm này, thưa ông?
Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng các tiết mục, xây dựng các chương trình biểu diễn chuyên nghiệp hơn; đồng thời đa dạng hóa hình thức thể hiện để phù hợp với nhiều không gian khác nhau, từ sân khấu lễ hội, hoạt động phục vụ du lịch đến các chương trình, sự kiện chính trị, đối ngoại của tỉnh, quốc gia và quốc tế.
Xa hơn, chúng tôi kỳ vọng khi nhắc đến vùng đất võ, du khách không chỉ nhớ đến vùng đất giàu truyền thống, tinh thần thượng võ mà còn ấn tượng với những tiết mục biểu diễn võ thuật đặc sắc và mang hơi thở của đời sống đương đại.
* Trân trọng cảm ơn ông!