Là vùng trực tiếp chịu nhiều tác động của thiên tai, những ngày cận Tết, làng hoa Bình Lâm (xã Tuy Phước Đông) vẫn rộn ràng không khí lao động. Dù không ít diện tích hoa bị ảnh hưởng bởi mưa gió, nhưng với sự cần mẫn và điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc kịp thời, nhiều vườn hoa đã dần hồi sinh, kịp cung ứng cho thị trường Tết.
Ngày 5-2, UBND xã Tuy Phước Đông tổ chức phiên chợ hoa xuân Tết Bính Ngọ 2026 tại làng hoa Bình Lâm. Phiên chợ trưng bày nhiều loại hoa, cây cảnh do chính người dân trong làng nghề trồng nên, như cúc đại đóa, cúc pha lê, cúc mâm xôi, hoa hồng, hoa chuông, hướng dương, hải đường… cùng các loại cây cảnh mini thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, mua sắm. Không chỉ là nơi giao thương, phiên chợ còn góp phần lan tỏa hình ảnh làng hoa truyền thống trong những ngày đầu Xuân.
Theo ông Tôn Kỳ Hải - Phó Chủ tịch UBND xã Tuy Phước Đông, những năm qua, nghề trồng hoa, cây cảnh trên địa bàn, đặc biệt là làng nghề hoa Bình Lâm, từng bước phát triển và trở thành hướng chuyển dịch tích cực trong cơ cấu kinh tế nông thôn. Hiện mỗi năm có khoảng 150-200 hộ tham gia trồng hoa, sản lượng 45.000-55.000 chậu hoa, cây cảnh các loại với doanh thu đạt 7-8 tỷ đồng.
“Việc tổ chức chợ hoa xuân không chỉ phục vụ nhu cầu mua bán dịp Tết mà còn là dịp quảng bá hình ảnh quê hương, con người và sản phẩm của làng nghề truyền thống” - ông Hải nhấn mạnh.
Những ngày này, không khí mua bán tại vườn hoa của bà Trần Thị Minh Hùng (thôn Bình Lâm) diễn ra khá nhộn nhịp. Bên cạnh thương lái đến thu mua, nhiều du khách gần xa cũng tìm đến tham quan, trải nghiệm mô hình trồng hoa. Năm nay, các loại cúc mâm xôi, dạ yến thảo, xác pháo… trong vườn đều phát triển tốt, được thương lái đặt mua sớm để phục vụ thị trường Tết.
Không chỉ riêng Bình Lâm, trên địa bàn tỉnh còn nhiều vùng trồng hoa lâu năm như An Phú (phường An Phú), Gia An Nam (phường Hoài Nhơn Bắc), Kiên Long (xã Bình An), Hà Thanh (phường Quy Nhơn), Nhơn An (phường An Nhơn Đông)... Mỗi làng hoa chuyên canh những loại hoa khác nhau, cùng góp phần điểm tô sắc xuân và gìn giữ nét đẹp Tết truyền thống.
Là một trong những hộ trồng hoa quy mô lớn tại khu phố Gia An Nam (phường Hoài Nhơn Bắc), anh Nguyễn Minh Phúc cho biết năm nay gia đình trồng khoảng 1.000 chậu cúc pha lê, 1.500 chậu cúc mâm xôi cùng nhiều loại hoa khác như thạch thảo, thược dược, xác pháo, cẩm chướng, vạn thọ… Dù ban đầu chịu ảnh hưởng của bão số 13, song nhờ áp dụng tiến bộ kỹ thuật và thời tiết dần thuận lợi, hoa sinh trưởng tốt, nụ đều, màu sắc đẹp.
“Đến nay, phần lớn số hoa đã được thương lái đặt mua và lần lượt vận chuyển, gia đình cũng yên tâm hơn sau thời gian đầu nhiều lo lắng” - anh Phúc chia sẻ.
Theo ông Trần Minh Lâm - Phó Chủ tịch UBND phường Hoài Nhơn Bắc, diện tích và sản lượng hoa Tết trên địa bàn năm nay cơ bản ổn định. Nhiều hộ chủ động đa dạng hóa chủng loại hoa, đồng thời địa phương hỗ trợ chỉnh trang các tuyến đường hoa, tạo thêm điểm nhấn cho không khí Tết.
Dù vừa trải qua bão lũ khiến nhiều diện tích mai nở sớm, tại thủ phủ mai vàng Nhơn An, các nhà vườn vẫn kiên trì chăm sóc để mai kịp khoe sắc. Anh Nguyễn Thanh Chúc cho biết: “Năm nay mai bị ảnh hưởng nhiều bởi thiên tai, nhưng bà con vẫn cố gắng giữ vườn, chăm cây để có hoa phục vụ Tết. Hiện thương lái đã bắt đầu đến xem và thu mua, dù chưa được sôi động như mọi năm”.
Qua giông gió, ruộng vườn dần xanh trở lại, hoa vẫn kịp nở theo mùa. Chính sự gắn bó với đất và nghề đã giúp các làng hoa vượt qua một vụ khó khăn, giữ lại sắc xuân cho làng quê mỗi độ Tết về.
Trong bối cảnh thị trường hoa Tết còn nhiều biến động, hoa cúc vẫn giữ được nhịp tiêu thụ ổn định. Sau nhiều tháng chăm sóc, canh nụ, canh thời điểm nở, các vườn cúc bước vào giai đoạn xuất bán với tâm thế tương đối chủ động. Tại nhiều làng hoa, cúc đại đóa, cúc pha lê, cúc mâm xôi được thương lái tìm đến từ sớm, phần lớn đã có đầu ra trước những ngày cận Tết, tạo nên điểm sáng hiếm hoi sau một năm thời tiết nhiều bất lợi.
Đến ngày 20 tháng chạp, vườn hoa Tết hơn 500 chậu cúc của ông Trần Văn Đức (thôn Kiên Long, xã Bình An) đã được thương lái thu mua hết. Dù bão số 13 có gây thiệt hại đôi chút, nhưng nhờ chủ động khắc phục nên hoa của ông nở đẹp.
“Tôi chốt giá với thương lái chậu cúc đường kính 50 cm từ 280-300 nghìn đồng/chậu, chậu đường kính 70 cm từ 400-450 nghìn đồng/chậu. Tưởng năm nay trồng hoa không “ngon” ai ngờ cũng được, bà con ở xã ai cũng trúng, riêng tôi chắc lời hơn 100 triệu đồng” - ông Đức vui vẻ nói.
Theo ông Mai Xuân Hậu - Chủ tịch UBND xã Bình An, hoa cúc tại Bình Thành năm nay tiêu thụ rất thuận lợi, chủ yếu được bà con bán sỉ. Hầu hết hoa cúc tại các nhà vườn đã được thương lái đặt mua và thu gom từ sớm, nhiều vườn gần như bán hết toàn bộ sản lượng. Giá bán bình quân dao động từ 160.000 - 300.000 đồng/chậu, tùy theo kích cỡ và chất lượng cây. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 80.000 - 120.000 đồng/chậu. Nhờ đó, thu nhập bình quân mỗi hộ trồng hoa đạt từ 50 - 60 triệu đồng/vụ, riêng những hộ sản xuất quy mô lớn có thể đạt mức thu nhập lên đến 150 triệu đồng.
Hiện nay, hơn 30 ha hoa lay ơn tại 2 phường An Phú và Pleiku đang bước vào thời điểm thu hoạch rộ. Trên cánh đồng Trà Đa (cũ), không khí thu hoạch diễn ra khẩn trương để kịp cung ứng cho thị trường Tết.
Vừa cắt hoa giao cho thương lái, ông Nguyễn Dũng (tổ 5, phường Pleiku) cho biết, gia đình ông trồng gần 1 ha hoa lay ơn rải rác trong vùng. Riêng 4 sào lay ơn liền thửa đã được thương lái mua trọn đám với giá 250 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí đầu tư và công chăm sóc, gia đình ông còn lãi hơn 100 triệu đồng.
Trái với không khí nhộn nhịp của hoa cúc, thị trường mai vàng năm nay ảm đạm hơn. Dù nhiều vườn mai đã vào dáng, hoa nở đạt yêu cầu, song sức mua chưa thật sự sôi động như những năm trước. Tại các vùng trồng mai truyền thống, thương lái đến xem vườn chủ yếu mang tính thăm dò, việc chốt mua diễn ra thận trọng, khiến không khí giao dịch trầm lắng hơn trong những ngày cận Tết.
Cần siết chặt quy hoạch phát triển cây mai
Cách đây khoảng 10 năm, một số nghệ nhân từng cảnh báo về hệ lụy của việc trồng mai ồ ạt, thiếu quy hoạch và liên kết. Đến nay, những lo ngại đó đã trở thành thực tế, thể hiện rõ qua việc khó khăn về đầu ra của cây mai.
Theo ông Phan Trí Tuấn - chủ vườn mai Tuấn Ngọc (khu phố Thanh Liêm, phường An Nhơn Đông), muốn nghề trồng mai phát triển bền vững cần có quy hoạch rõ ràng. Các nghệ nhân, người trồng mai phải liên kết với nhau, cùng nhau trao đổi kinh nghiệm, kỹ thuật trồng, chăm sóc để tạo ra những chậu mai đẹp dáng, cho hoa đúng dịp và cùng chia sẻ thị trường. Tránh tình trạng như hiện nay - cung vượt cầu, thương lái tha hồ ép giá, còn người trồng thì bán tháo bằng mọi giá để thu hồi vốn.
Theo thống kê của UBND phường An Nhơn Đông, toàn phường có khoảng 96 ha đất trồng mai đã có sản phẩm với hơn 800.640 chậu. Đến ngày 9-2, các hộ dân trên địa bàn phường đã bán được khoảng 26.700 chậu với doanh thu gần 13,4 tỷ đồng, giảm khá nhiều so với cùng kỳ năm trước.
Còn tại phường An Nhơn Bắc, địa phương hiện có khoảng 164 ha đất trồng mai với hơn 3 triệu cây. Tết này, người dân dự kiến đưa ra thị trường khoảng 1,2 triệu cây thương phẩm, song ước tính chỉ tiêu thụ được khoảng 120-130 nghìn cây, giảm 25% so với năm trước.
Trước thực tế đó, nhiều nhà vườn cho biết đang chấp nhận tâm thế chờ đợi thị trường. Ông Ngụy Như Ánh (phường An Nhơn) cho hay, dù giá mai năm nay đã giảm khoảng 20% so với mọi năm nhằm kích cầu, song sức mua vẫn khá chậm.
“Giá buộc phải giảm trong khi bão lũ gây nhiều thiệt hại, chi phí chăm sóc lại tăng cao. Hiện bà con chủ yếu trông chờ vào những ngày cận Tết, hy vọng thị trường khởi sắc hơn để bù đắp phần nào chi phí đã bỏ ra” - ông Ánh chia sẻ.
Không chỉ riêng ông Ánh, nhiều nhà vườn trồng mai khác trên địa bàn cũng chung tâm trạng âu lo khi thị trường chưa thật sự khởi sắc.
Theo ông Phan Văn Sáu - chủ vườn mai Sáu Hồng (phường An Nhơn Đông), với thâm niên nhiều chục năm gắn bó với nghề, ông đã xây dựng được mạng lưới bạn hàng rộng khắp các vùng miền. Tuy nhiên, mùa Tết năm nay, phần lớn các mối quen đều chậm liên hệ, giao dịch diễn ra cầm chừng.
“Chỉ còn khoảng vài ngày nữa là đến Tết nhưng mới có vài bạn hàng tìm đến vườn, mua hơn 100 chậu mai để xuất đi, dù chất lượng hoa năm nay được đánh giá đẹp hơn nhiều so với năm trước. Mai đẹp nhưng bán chậm” - ông Sáu nói.
Lý giải nguyên nhân, ông Sáu cho rằng việc trồng mai phát triển ồ ạt trong thời gian dài, thiếu quy hoạch và không có sự liên kết trong khâu tiêu thụ đã dẫn đến tình trạng cung vượt cầu.
“Muốn nghề trồng mai phát triển bền vững, cần có sự theo dõi sát sao của chính quyền địa phương, từ quy mô diện tích, dự báo thị trường đến thị hiếu người tiêu dùng. Chỉ khi có quy hoạch và liên kết bài bản, người trồng mai mới yên tâm gắn bó lâu dài với nghề” - ông Sáu bày tỏ.
