Chỉnh trang di tích, không gian lễ hội
Tại vùng Tây Sơn hạ đạo, Bảo tàng Quang Trung (xã Tây Sơn) là điểm nhấn trung tâm của lễ hội. Những ngày này, đơn vị đang tích cực chỉnh trang cảnh quan khuôn viên bảo tàng và khu di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Tây Sơn tam kiệt (nằm trong khuôn viên Bảo tàng Quang Trung), cùng nhiều di tích gắn với phong trào nông dân Tây Sơn như: Đài Kính Thiên, Đền thờ song thân Tây Sơn tam kiệt, Đền thờ Đô đốc Bùi Thị Xuân, Đền thờ Đại tư đồ Võ Văn Dũng, Lăng mộ Hiển tổ khảo Tây Sơn tam kiệt.
Các khu vực dâng hoa, dâng hương tại các điểm trên được chăm chút kỹ lưỡng, bảo đảm cho các nghi lễ tưởng niệm diễn ra trang nghiêm. Theo ông Nguyễn Văn Tấn, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Quang Trung, phần nghi lễ đã chuẩn bị từ đội nhạc lễ, lễ vật đến đội hình vào vai tiêu binh nghĩa quân Tây Sơn, nhằm tạo nên không khí linh thiêng, giàu tính giáo dục lịch sử. Thời điểm này, đơn vị tiếp tục chỉnh trang khuôn viên bảo tàng - nơi diễn ra các hoạt động chính của lễ hội.
Ở vùng Tây Sơn thượng đạo, phường An Khê - nơi gắn với quần thể di tích quốc gia đặc biệt Tây Sơn thượng đạo - tổ chức các hoạt động lễ hội trong không gian An Khê Trường, Đền thờ Tây Sơn tam kiệt và các điểm di tích liên quan. Đây được xem là vùng đất khởi nguồn, nơi tích tụ lực lượng và tinh thần cho phong trào nông dân Tây Sơn trong buổi đầu dựng nghiệp.
Những ngày cận Tết, khu vực di tích An Khê Trường được chỉnh trang cảnh quan, sắp xếp lại không gian tổ chức nghi lễ, sẵn sàng cho lễ dâng hoa, dâng hương tri ân công đức Tây Sơn tam kiệt và các tướng lĩnh, nghĩa quân Tây Sơn. Không gian đền thờ, quảng trường lễ hội được rà soát lại để đảm bảo không gian tổ chức trang trọng, giữ gìn nét truyền thống của vùng đất thượng đạo.
Theo ông Trần Ngọc Hỷ - Trưởng Ban Quản lý di tích An Khê Trường, đơn vị đã họp bàn, phân công cụ thể người thủ lễ, chuẩn bị văn tế để bảo đảm các nghi lễ cổ truyền diễn ra trang nghiêm tại đình An Khê Trường, đình An Khê và Đền thờ Tây Sơn tam kiệt; đồng thời phối hợp phục vụ lễ dâng hoa, dâng hương do phường chủ trì tổ chức.
Ông Nguyễn Thanh Điệp - Phó Chủ tịch UBND phường An Khê - chia sẻ: “Việc tổ chức lễ hội không chỉ mang ý nghĩa kỷ niệm, mà còn là dịp quảng bá hình ảnh vùng đất Tây Sơn thượng đạo trong lịch sử dân tộc. Do vậy, phường chú trọng giữ gìn không gian di tích, tổ chức các hoạt động phù hợp để người dân, du khách vui xuân, trẩy hội và cảm nhận được chiều sâu lịch sử, văn hóa địa phương”.
Gắn kết văn hóa, đa dạng sắc màu vui xuân
Một điểm nhấn trong chuỗi hoạt động tại Tây Sơn thượng đạo là việc gắn phần lễ với phần hội, đưa lịch sử hòa vào sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Phiên chợ Kinh - Thượng được tái hiện trong Hội cầu huê của người Việt vùng An Khê là lát cắt sinh động, gợi nhớ sự giao thoa văn hóa giữa người Kinh và các dân tộc bản địa trong quá trình hình thành phong trào nông dân Tây Sơn.
Ông Trần Ngọc Hỷ cho biết: “Hội cầu huê từng là sinh hoạt văn hóa truyền thống của người dân địa phương, nhưng theo thời gian dần mai một. Việc phục dựng, tổ chức lại hoạt động này, dù chủ yếu là phần hội, vẫn góp phần kể lại câu chuyện về đất và người Tây Sơn thượng đạo một cách sinh động, trong tổng thể không gian văn hóa, tín ngưỡng và cộng đồng”.
Bên cạnh đó, nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ được tổ chức như: Hội đánh bài chòi dân gian, biểu diễn nghệ thuật truyền thống, đêm hội cồng chiêng; trưng bày tranh, ảnh, hiện vật khảo cổ sơ kỳ đá cũ… góp phần làm phong phú không gian lễ hội trong nhịp xuân mới.
Cùng với phần nghi lễ trang trọng, Bảo tàng Quang Trung còn tổ chức nhiều hoạt động tạo không khí vui tươi, phấn khởi để nhân dân, du khách vui hội ngày xuân. Ông Nguyễn Văn Tấn cho biết: “Từ mùng 4 đến mùng 5 Tết Bính Ngọ 2026, tại Bảo tàng Quang Trung và quảng trường đối diện Bảo tàng sẽ có chương trình biểu diễn cồng chiêng, nhạc võ Tây Sơn, võ cổ truyền Bình Định, hát bội, ca kịch bài chòi, Hội đánh bài chòi dân gian… được chuẩn bị chu đáo để phục vụ người dân, du khách về trẩy hội đầu xuân”.
Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng ở cả Tây Sơn thượng đạo và Tây Sơn hạ đạo, Lễ hội kỷ niệm 255 năm khởi nghĩa nông dân Tây Sơn (1771 - 2026) và 237 năm Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa (1789 - 2026) không chỉ là dịp tưởng niệm, tri ân công đức tiền nhân, mà còn là hành trình trở về cội nguồn, góp phần lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa tỉnh Gia Lai trong đời sống đương đại.