.
.

Tục xếp củi của người Jrai: Nét đẹp lưu truyền

Thứ Bảy, 14/03/2020, 05:16 [GMT+7]
.
(GLO)- Cùng với nấu cơm, dệt vải thì xếp củi là một trong những tiêu chí để đánh giá sự khéo léo, ngăn nắp của người phụ nữ Jrai. Gầm ngôi nhà sàn nào càng có nhiều củi xếp gọn gàng thì chứng tỏ những người phụ nữ trong ngôi nhà ấy càng đảm đang.
 
 
Đi từ đầu đến cuối làng Broch (xã Ia Khươl, huyện Chư Pah), ngoài khung cảnh thanh bình thì những gầm nhà sàn chất đầy củi cũng thu hút sự chú ý của người phương xa không kém. Nhìn từ phía ngoài, có cảm tưởng đó là một “công trình” bởi sự đều đặn, ngay ngắn của từng loại củi. Người Jrai ở đây thu trữ củi đủ nấu nướng, sưởi ấm quanh năm, đặc biệt để dùng trong suốt mùa mưa dầm đặc trưng Tây Nguyên. Vì thế, mỗi lần lên nương rẫy trồng trỉa, khi quay trở về, trên gùi của người phụ nữ bao giờ cũng chất đầy củi khô, dù cho gầm sàn đã chật cứng.
 
Chị em phụ nữ làng Broch từ bao đời nay vẫn gìn giữ nét đẹp xếp củi ngăn nắp, gọn gàng. Theo tập quán Jrai, tìm củi, chẻ và xếp củi vào gầm nhà là việc của phụ nữ. Những cây củi sau khi lấy về được phân loại, bóc hết phần vỏ bên ngoài, cây to sẽ được chẻ nhỏ thật đều. Củi dài thì chặt thành từng đoạn khoảng 50-80 cm rồi chất vào bên dưới nhà sàn. Mỗi gian chứa từng loại củi khác nhau. Họ khéo léo, tỉ mỉ, cẩn thận như khi chuốt từng chiếc nan đan gùi, tỉ mẩn dệt từng nét hoa văn thổ cẩm. Không đơn giản là đem củi dồn thành đống mà những người phụ nữ còn dành thời gian sắp xếp từng thanh lớn nhỏ nằm len chặt vào nhau tưởng như không có kẽ hở nhằm tạo sự chắc chắn và tiết kiệm diện tích tối đa. Như vậy mới có thể trữ được thật nhiều củi đủ dùng cho gia đình.
 

 

Xếp củi là một nét đẹp lâu đời của người Jrai. Ảnh: P.V
Xếp củi là một nét đẹp lâu đời của người Jrai. Ảnh: P.V
 
 
Tuy còn nhỏ nhưng ngày ngày cô bé Klanh (12 tuổi, làng Broch) đều cùng mẹ lên rẫy, tìm củi, cuối ngày giúp xếp những cây củi một cách gọn gàng vào gầm sàn. Những “bức tường” củi cứ dần cao lên, tạo cảm giác vững chãi thêm cho ngôi nhà. Klanh nói: “Em làm được là nhờ mẹ chỉ dạy. Mẹ nói là con gái thì phải biết xếp củi cho đẹp. Em thấy cũng không khó lắm. Chỉ cần xếp cho củi ngay ngắn, lèn chặt vào nhau là được”.
 
Từ khi mẹ bị viêm xương chân không thể làm việc nặng, Rơ Châm Bên (24 tuổi, làng Broch) cũng đảm nhiệm việc trữ củi cho gia đình. Cần mẫn sắp xếp từng thanh củi bời lời vào chiếc gùi, Bên tâm sự: “Từ lúc còn nhỏ, mình đã thấy mẹ chặt và xếp củi đều đặn. Lớn lên mẹ dạy mình cách xếp củi sao cho thật đều, ngay ngắn. Xếp củi vào gùi cũng phải khéo léo sao cho xếp được thật nhiều mà khi gùi đi không bị rơi, đổ. Mẹ bảo, con gái dù xấu nhưng biết xếp củi đẹp thì vẫn được yêu mến”.
 
Dù cuộc sống hiện đại đã mang đến những ngôi làng nhiều thay đổi nhưng hình ảnh người phụ nữ cặm cụi, tỉ mẩn xếp củi vẫn vô cùng quen thuộc. Bà A Bdứi bày tỏ: “Xưa kia, phụ nữ biết lấy củi, xếp củi đẹp mới lấy được chồng. Bây giờ không còn suy nghĩ đó nữa nhưng đã là con gái Jrai thì ai cũng biết cất củi, xếp củi gọn gàng, ngăn nắp”. Cứ vậy, những nếp nhà sàn Jrai càng thu hút khi khoác lên mình vẻ đẹp của no đủ, vững vàng.  
 
PHƯƠNG VI
 
.