.

(GLO)- Nói đến âm nhạc Tây Nguyên, ngoài âm thanh cồng chiêng đã trở thành thương hiệu thì không thể không nhắc tới kho tàng nhạc khí hết sức phong phú với nhiều loại, nhóm và chất liệu khác nhau. Hầu hết các nhạc khí cổ thường dùng chất liệu sẵn có trong thiên nhiên như sáo, tiêu, goong rel, tù và, klông pút và t'rưng. Trong đó, ấn tượng và gần gũi nhất hiện nay phải kể đến đàn t'rưng.

  Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Đàn t'rưng được xếp vào loại nhạc cụ thân vang, là loại đàn do rất nhiều ống đàn hợp thành. Đàn t'rưng là một nhạc khí khá “thô” nếu nhìn ở bề ngoài, tất cả chỉ có những khúc gỗ phơi khô, những ống nứa dài ngắn khác nhau được treo trên một chiếc giá đỡ và thế là thành cây đàn “gõ phím”. Đàn t'rưng có thể có một hoặc hai người cùng chơi bằng cách dùng một chiếc dùi bằng tre gõ lên các phím. Với cộng đồng các dân tộc Bahnar, Jrai, Ê Đê thì đàn t'rưng không thể thiếu trong những dịp lễ hội truyền thống.

Cuộc hành trình từ buôn làng ra thế giới bên ngoài của cây đàn t'rưng là cả một chặng đường dài. Tại Phố núi Pleiku, hầu như ai cũng biết đến tài năng của nghệ sĩ Ksor Bla (công tác tại Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) với những phím đàn t'rưng làm say đắm, thổn thức bao con tim yêu nhạc. Tình yêu và niềm say mê những ống tre, nứa, lồ ô đã giúp chị đưa loại nhạc cụ này đến gần hơn với công chúng.

Chị Bla trải lòng: “Ngay từ nhỏ, tôi đã yêu thích và dành tình cảm đặc biệt cho loại nhạc cụ độc đáo này. Khi lớn lên, tôi được theo học chuyên ngành nhạc cụ dân tộc tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội”. Chính tình yêu, sự khổ luyện, miệt mài của một trái tim yêu nhạc cụ dân tộc truyền thống đã đem lại cho chị thành quả ngày hôm nay. Tài năng và những phím đàn của chị đã được công chúng đón nhận.

Theo chị Bla, đàn t'rưng là một trong những nhạc cụ có khả năng diễn tấu đa dạng, phong phú nhất. Âm thanh phát ra từ chiếc đàn t'rưng vang lên êm dịu, nhẹ nhàng bất tận. Vì thế, người ta ví tiếng đàn t'rưng như một khúc hát giao duyên. Khi có dịp thưởng thức và hòa mình vào những giai điệu phát ra từ cây đàn này, người nghe cảm nhận thật rõ vì sao với âm thanh của loại đàn này làm say đắm biết bao người.

Đàn t'rưng chuyên nghiệp có khoảng 12 đến 16 ống xếp thành hàng trên giá đàn theo thứ tự từ ống lớn đến ống nhỏ, từ ống dài đến ống ngắn. Mỗi đầu ống đều bịt kín do còn nguyên các đầu mấu, đầu kia được gọt vát một phần ống để tạo âm theo chuỗi. Khi dùng dùi gõ vào các ống sẽ tạo thành âm thanh cao thấp khác nhau tùy độ to, nhỏ, dài, ngắn của ống. Những ống to và dài phát ra âm trầm, còn những ống nhỏ và ngắn có âm cao. Âm sắc của đàn t'rưng hơi đục, tiếng không vang to, vang xa nhưng khá đặc biệt. Nghe tiếng đàn t'rưng ta có cảm giác như tiếng suối róc rách, tiếng thác đổ, tiếng xào xạc của rừng tre nứa.

Chị Bla cho biết, đàn t'rưng có thể độc tấu không chỉ những bài hát về Tây Nguyên mà ngày nay còn mở rộng, đổi mới kết hợp những ca khúc nhạc nước ngoài, chủ yếu là nhạc Nga. Ngoài ra còn kết hợp thành dàn hòa tấu với nhiều loại nhạc cụ khác nữa tạo nên bản hòa ca vô cùng ấn tượng. Tiết mục hòa tấu “Rừng sáng” mà chị biểu diễn chính cùng với các nghệ nhân khác khi tham gia Liên hoan Đàn, hát dân ca ba miền tại Kiên Giang tháng 9 vừa qua đã đạt huy chương vàng cho tiết mục nhạc cụ ấn tượng nhất.

Hiện nay, t'rưng cũng xuất hiện trên các sân khấu ca nhạc hiện đại phụ họa theo tiếng hát rực lửa của những người con Tây Nguyên, nâng cánh cho những giọng ca vàng vang đến mọi nơi chốn xa xôi. Tiếng t'rưng như suối chảy, chim kêu, rộn ràng vui khắp buôn làng. Dáng t'rưng cong như dáng núi đồi. Chỉ là những ống nứa mà tạo ra biết bao niềm vui, hơi thở rộn ràng cho cuộc sống, là nguồn cổ vũ tinh thần cho bao con tim.

Võ Thanh Thảo

.