.
Trong tiết trời se hanh báo hiệu khoảnh khắc giao mùa giữa năm cũ và năm mới, hầu như người Việt xa quê nào cũng đều mang tâm trạng nhớ hương xưa Tết cũ. Ở Cửa khẩu Quốc tế Lệ Thanh- huyện Đức Cơ (Gia Lai), tuy mang tiếng là quê mới- người mới nhưng bà con nơi đây vẫn gìn giữ những lễ Tết truyền thống, nhất là phong tục cúng Tất niên vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm...
 
Ảnh: Sơn Ca
Ảnh: Sơn Ca
Những năm 90 thế kỷ trước, khu vực Cửa khẩu Lệ Thanh chỉ có chừng 4-5 nóc nhà vắng vẻ, bao bọc tứ phía là màu xanh của rừng núi. Sinh sống nơi miền biên ải, hội tụ nhiều sơn lam chướng khí, những người con xa quê-vốn đã thầm coi đất mới là nhà- nên vẫn lưu giữ phong tục lễ cúng Tất niên, cúng vong đất mới để cầu mong an cư lạc nghiệp. Kể từ năm 2000 trở lại đây, khi thôn Cửa Khẩu được chính thức thành lập với 55 hộ, 195 nhân khẩu thì lễ cúng Tất niên truyền thống đã trở thành lễ cúng Cửa khẩu thường niên với sự tham dự đông đủ của các thành viên trong thôn.
 
Theo thông lệ, cứ đến ngày 23 tháng Chạp thì bà con trong thôn lại tụ tập chuẩn bị bày biện bàn thờ, đồ lễ theo lối xưa như đèn, hoa, mâm ngũ quả, rượu cúng, gạo, hàng mã, thuốc lá, cỗ cúng mặn hoặc chay nhưng tùy theo năm, trên mâm cỗ sẽ có thêm cá khô, rượu ghè hoặc heo quay...
 
Đúng 11 giờ trưa, mọi người bày lễ cúng trước sân chợ Cửa khẩu và Đài liệt sĩ. Người chủ tế với tâm niệm thành kính đứng ra làm lễ tạ ơn đất trời và báo cáo những việc trong năm qua, mời các vong linh liệt sĩ, cô hồn các bác lang thang không nơi nương tựa về ăn Tết với bà con trong thôn. Điểm đặc biệt của lễ cúng Tất niên Cửa khẩu là dành riêng cho vong đất và cô hồn chúng sinh (người Kinh hay Jrai hay người Campuchia) đã tử nạn trên miền đất này vào những năm chiến tranh.
 
Sau lễ cúng Cửa khẩu, buổi chiều cùng ngày bà con trong thôn cùng ngồi với nhau, quây quần đầm ấm, vui vẻ bên mâm cỗ Tất niên để cùng chuyện trò, chia sẻ nhiều điều sau một năm tất bật làm ăn. Trong các buổi tiệc, như đã thành thông lệ hàng năm không bao giờ vắng mặt những người bạn, những người anh em Campuchia láng giềng thân thiết.
 
Vui vẻ nhấp cạn ly bia, ông Som An- Thiếu tá, Đồn phó Cửa khẩu Quốc tế Ozadao- Campuchia chia sẻ: “Campuchia cũng có lễ cúng tương tự như Việt Nam, có điều Tết Campuchia diễn ra vào tháng 4. Mối quan hệ giữa hai bên không cần phải diễn tả bằng lời, bởi bất cứ dịp vui, lễ Tết nào của Việt Nam chúng tôi đều có mặt. Một điều rất vui là khi dự tiệc ở Cửa khẩu Lệ Thanh, tôi không có cảm giác là khách bởi luôn được đối đãi tình cảm như người trong nhà”.   
 
Hơn bao giờ hết, lễ cúng Tất niên đã không còn là việc mỗi nhà mà đã trở thành nét đẹp chung của cộng đồng. Bởi khi biết yêu, biết nhớ tổ tiên nguồn cội và tưởng nhớ người đã khuất, người ta càng thêm yêu thương và gắn bó với nhau hơn, sống đẹp hơn mỗi ngày!
 
Sơn Ca