.
Niềm hy vọng về một mùa mật ngọt của 7 hộ nuôi ong ở huyện Chư Pah và Ia Pa phút chốc biến thành nỗi đắng cay khi hơn 1 ngàn đàn ong khỏe mạnh đột nhiên bị chết. Trực tiếp chỉ đạo điều tra vụ việc này, Thượng tá Nguyễn Hồng Tuấn- Phó Trưởng Công an huyện Ia Pa khẳng định: “Trong thức ăn của ong có thể có độc tố”.
“Cay đắng quá nhà báo ạ! Hơn 20 năm nuôi ong, chưa bao giờ tôi phải chứng kiến ong chết hàng loạt như thế này”. Ngồi trong căn lều tạm bợ dựng giữa một vườn xoài ở thôn Quý Đức, xã Ia Trốk, huyện Ia Pa, Gia Lai bên cạnh là những thùng ong trống huơ trống hoác, anh Nguyễn Đức Hùng (trú tại thị trấn Chư Prông, huyện Chư Prông) than thở.
 
Hàng ngàn đàn ong chết trong mùa lấy mật
 
Giọng rầu rầu của một người mất của, anh Nguyễn Đức Hùng kể: Hồi giữa tháng 8-2010, đàn ong 67 thùng của anh Nguyễn Văn Hùng (trú tại xã Ia Drăng, huyện Chư Prông) đang đặt nhờ tại vườn nhà bà Cảnh ở thôn Quý Đức bỗng nhiên chết sạch sau khi cho ăn. Ngay sau khi biết tin, những hộ nuôi ong xung quanh đã cùng nhau đến giúp anh Nguyễn Văn Hùng xử lý ngay số xác ong và thức ăn thừa. Kinh nghiệm nhiều năm nuôi ong cho biết, nếu không làm việc này sớm thì những vườn ong xung quanh chắc chắn sẽ bị lây nhiễm khi bay sang cướp mật. Nhờ đó, những vườn ong khác đã bình an vô sự.
 
Anh Dương Văn Thanh bên những thùng ong rỗng không. Ảnh: V.N
Anh Dương Văn Thanh bên những thùng ong rỗng không. Ảnh: V.N
Nhưng chỉ hơn 10 ngày sau, vào đêm 31-8, cũng tại vườn nhà bà Cảnh, việc ong chết hàng loạt lại tiếp tục diễn ra. Lần này là đàn ong 143 thùng của anh Nguyễn Văn Chung (trú tại phường Thống Nhất, TP. Pleiku). Giống như lần trước, anh Nguyễn Đức Hùng và các chủ vườn ong khác đang đặt gần đó như anh Trịnh Văn Tư, Trịnh Văn Khơi đã sang nhà anh Chung giúp đỡ xử lý xác ong chết và thu dọn số thức ăn thừa. Tuy nhiên, anh Chung bảo, Công an huyện Ia Pa yêu cầu để nguyên hiện trường để điều tra. Không thể làm trái yêu cầu của Công an huyện, anh Hùng và những chủ vườn ong gần đó nhanh chóng về nhà đóng kín các thùng ong. Nhưng do thùng ong bị hở, các đàn ong xung quanh vẫn bay sang vườn nhà anh Chung cướp mật. Hậu quả là ngay ngày hôm sau (1-9), đàn ong của anh Hùng, anh Tư, anh Khơi lần lượt bị chết. Đến nay, 180 thùng ong của anh Hùng, 300 thùng ong của anh Tư và 69 thùng ong của anh Khơi đã gần như chết sạch. Cũng theo anh Nguyễn Đức Hùng, sau khi ong của anh Chung chết, một chủ ong khác ở thôn Quý Đức là anh Mưu đã vội vàng chuyển hết 160 thùng ong về xã Ia Ga (huyện Chư Prông) nhưng đến nay cũng chết gần hết.
 
Cùng thời điểm xảy ra hiện tượng ong chết hàng loạt ở thôn Quý Đức, tại thôn 4, xã Nghĩa Hưng, huyện Chư Pah, anh Dương Văn Thanh-chủ một vườn ong 272 đàn-cũng rơi vào cảnh trắng tay chỉ sau một đêm. Anh Thanh cho biết, chiều ngày 3-9, anh hòa 65 kg đường cho ong ăn. Đến 6 giờ sáng hôm sau, khi vợ anh ra thăm vườn thì phát hiện ong đã chết sạch. Sau đó, anh Thanh đã báo Trưởng thôn và UBND xã đến lập biên bản xác nhận sự việc, đồng thời giữ lại mẫu thức ăn đã cho ong ăn chiều 3-9. Theo anh Thanh, với kinh nghiệm nuôi ong hơn 20 năm, việc ong chết hàng loạt như nhà anh có đến 90% khả năng là do thức ăn. Như năm ngoái, nhà ông Nguyễn Hồng Công (xã Nghĩa Hưng, huyện Chư Pah) cũng bị chết 42 thùng. Hôm đó, ông Công pha đường cho 500 thùng ong ăn. Khi cho ăn đến đàn thứ 42 thì trời bất chợt đổ mưa khiến ông Công phải ngừng lại. Sáng hôm sau, ông Công phát hiện những thùng cho ăn hôm trước đều chết sạch. Anh Thanh cho biết thêm, loại đường mà anh cho ong ăn hôm đó là đường của Công ty cổ phần Đường Bình Định được mua từ đại lý Tâm Tư (TP. Pleiku).
 
Có thể có độc tố trong thức ăn của ong
 
Việc ong chết hàng loạt đã đẩy người nuôi ong vào cảnh trắng tay. Với giá thị trường hiện nay, hộ ít như anh Nguyễn Văn Hùng cũng thiệt hại chừng 40 triệu đồng, hộ nhiều như anh Trịnh Văn Tư thì lên đến 100 triệu đồng. Đấy chỉ mới tính đến tiền giống, còn thực tế, số tiền mà các chủ ong thiệt hại do ong chết có thể còn lớn hơn rất nhiều, bởi chỉ vài tháng nữa, khi đến mùa lấy mật, mỗi người trong số họ có thể thu được vài ba trăm triệu đồng. Đáng nói nữa, theo các chủ ong này, kinh tế gia đình họ hầu như chỉ trông vào đàn ong. Giờ ong chết, không chỉ trắng tay, họ còn phải đối mặt với những món nợ vay mượn của ngân hàng và những đại lý. Vì thế, ngoài việc đề nghị cơ quan chức năng sớm điều tra làm rõ nguyên nhân ong chết để yên tâm theo đuổi nghề nuôi ong, những chủ ong còn mong mỏi ngân hàng, các đại lý đã đầu tư quan tâm, tạo điều kiện được giãn nợ.
 
Anh Trịnh Văn Tư thẫn thờ trước viễn cảnh trắng tay. Ảnh: T.D
Anh Trịnh Văn Tư thẫn thờ trước viễn cảnh trắng tay. Ảnh: T.D
Làm việc với chúng tôi, Thượng tá Nguyễn Hồng Tuấn- Phó Trưởng Công an huyện Ia Pa cho biết: Ngay sau khi nhận được tin báo về hiện tượng ong chết hàng loạt của anh Nguyễn Văn Chung, Công an huyện Ia Pa đã chỉ đạo lực lượng xuống khám nghiệm hiện trường và lấy mẫu thức ăn của ong gửi ra Hà Nội để cơ quan chuyên môn xét nghiệm có kết luận chính thức. Đồng thời tại thời điểm lấy mẫu, Công an huyện đã lấy thức ăn thừa mà anh Chung cho ong ăn đêm 31-8 cho một đàn ong khác ăn thì đàn ong đó cũng chết sạch trong thời gian chưa đầy một giờ. Tiếp tục lấy nước giếng tại chỗ, pha đường của một bao khác cho ong ăn thì ong không chết. Từ đó, ông Tuấn khẳng định, trong thức ăn mà anh Chung cho ong ăn đêm 31-8 là có độc.
 
Tuy nhiên, trong đường có độc gì thì còn đợi kết quả xét nghiệm. Cùng với nhận định trong thức ăn có độc tố, ông Trần Văn Thanh-Giám đốc Xí nghiệp Ong, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nuôi ong cho rằng: Đường bị nhiễm độc có thể do quá trình vận chuyển trên xe có hóa chất độc hại hoặc quá trình bảo quản tại kho, các đại lý phun thuốc xử lý kiến, chuột… xâm nhập dẫn đến nhiễm độc. Bởi vậy, người nuôi ong nên có hợp đồng mua đường rõ ràng để làm cơ sở bồi thường khi có tranh chấp.
 
Cũng trong việc ong chết hàng loạt, ông Nguyễn Hồng Tuấn cho biết thêm, đến thời điểm này, Cơ quan Điều tra vẫn chưa loại trừ nguyên nhân ong chết có thể liên quan đến yếu tố thù hằn cá nhân.
 
Văn Nhung- Tiến Dũng