.

Kỷ niệm 58 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7-5):

Hào khí Điện Biên trong thơ Tố Hữu

Thứ Hai, 07/05/2012, 08:03 [GMT+7]

(GLO)- Nhà thơ Tố Hữu-cánh chim đầu đàn của thơ ca cách mạng Việt Nam-đã để lại trong sự nghiệp thơ ca của mình nhiều áng thơ bất hủ. Trong các thi phẩm tiêu biểu ấy, không thể không nhắc đến ba bài thơ cùng ra đời trong năm 1954 sau chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”: Hoan hô chiến sĩ Điện Biên (5-1954), Ta đi tới (8-1954), Việt Bắc (10-1954).

Mang dáng dấp của các tác phẩm trường ca hiện đại, Hoan hô chiến sĩ Điện Biên là một bài thơ dài mang hào khí vang dội của niềm vui chiến thắng. Từ hình ảnh vị Tổng Tư lệnh cho đến các chiến sĩ Điện Biên được nhà thơ khắc họa bằng bút pháp huyền thoại, thấm đẫm chất sử thi, nhờ đó có khả năng khái quát hóa để trở thành những anh hùng dân tộc từ buổi chiều mùng 7 tháng 5 lịch sử. Chất tráng ca của tác phẩm thơ bắt đầu từ yếu tố xây dựng hình tượng thời gian nghệ thuật với các sự kiện của chiều dài lịch sử “kháng chiến ba ngàn ngày không nghỉ” cho đến không gian rộng lớn của khắp đất nước ta, đến nước Pháp và cả nhân loại trên khắp năm châu.

 

Không chỉ khái quát hóa để dựng nên bức tranh hoành tráng của cuộc kháng chiến thắng lợi, nhà thơ Tố Hữu, bằng tài năng nghệ thuật của mình đã vẽ được chân dung Bác Hồ qua một ngôn ngữ tạo hình đặc sắc. Hình tượng vị Cha già kính yêu đang ở tư thế tầm cao của thời đại, tầm cao của tư tưởng chiến tranh yêu nước, đồng thời cũng là chiều sâu của lòng nhân ái, của nhân loại cần lao hiện lên thật đẹp, thật hào hùng:
 


Bác đang cúi xuống bản đồ
Chắc là nghe tiếng quân hò quân reo
Từ khi vượt núi qua đèo
Ta đi, Bác vẫn nhìn theo từng ngày.

 


Bài thơ Hoan hô chiến sĩ Điện Biên, ngoài những hình tượng vừa hiện thực vừa lãng mạn, nhịp điệu bài thơ cũng làm nổi bật được hào khí đánh giặc giữ nước ngoan cường của người lính Cụ Hồ trong chiến dịch Điện Biên lừng lẫy: “Năm mươi bốn ngày đêm khoét núi ngủ hầm/Mưa dầm cơm vắt/Máu trộn bùn non/Gan không núng/Chí không mòn”.

Không giống như Hoan hô chiến sĩ Điện Biên, trong Ta đi tới, hào khí của chiến thắng Điện Biên lịch sử chỉ được miêu tả qua một số câu thơ ngắn gọn nhưng lại có khả năng khái quát rất lớn khí thế hào hùng của cả dân tộc:

 


Lừng lẫy Điện Biên chấn động địa cầu
Những bàn chân đã vùng dậy đạp đầu
Lũ chúa đất xuống bùn đen vạn kiếp.

 


Đặc biệt nhất ở bài Ta đi tới, tác giả đã dựng được một tượng đài chiến thắng của con người Việt Nam sau chiến dịch Điện Biên với một chiều kích rộng lớn mang tầm vóc sử thi, thể hiện ý chí như biển Đông trước mặt cùng sức mạnh điệp điệp trùng trùng của những đoàn quân ra trận: “Ta đi tới trên đường ta bước tiếp/Rắn như thép, vững như đồng/Quân đội ta trùng trùng điệp điệp/Cao như núi, dài như sông/Chí ta lớn như biển Đông trước mặt”.

Cũng vẫn tiếp nối mạch nguồn cảm hứng trữ tình-chính trị, bài thơ Việt Bắc thể hiện tấm lòng thủy chung sắt son của những người con cách mạng đối với nhân dân Việt Bắc đã cưu mang suốt “mười lăm năm ấy biết bao nhiêu tình”, đồng thời cũng là niềm tin yêu của nhân dân với Đảng và Bác Hồ kính yêu. Trong bài thơ Việt Bắc-một đỉnh cao nghệ thuật của thơ Tố Hữu, tác giả chỉ có hai câu trực tiếp viết về Điện Biên: “Tin vui chiến thắng trăm miền/Hòa bình Tây Bắc, Điện Biên vui về” nhưng cảm hứng sử thi về chiến dịch Điện Biên, âm vang về Điện Biên thì vẫn lan tỏa mạnh mẽ qua hình ảnh những đoàn quân trùng điệp, những đoàn dân công đỏ đuốc với “bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay” đầy hào khí như được bước ra từ những tác phẩm sử thi hoành tráng cổ xưa:

 


Quân đi điệp điệp trùng trùng
Ánh sao đầu súng, bạn cùng lửa nan
Dân công đỏ đuốc từng đoàn
Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay.

 


Có thể nói cảm hứng về hào khí Điện Biên đã được nhiều nhà thơ khai thác và có nhiều tác phẩm thực sự xúc động. Nhưng phải đến Tố Hữu, bằng tài năng và cảm xúc mãnh liệt của một nhà thơ trữ tình-chính trị vào loại số một, chiến thắng Điện Biên lẫy lừng mới thật sự vang dội thông qua ba bài thơ vừa điểm trên đây. Đó âu cũng là cái duyên của một nhà thơ lớn, đồng thời cũng là cái duyên của nền văn học nước nhà khi cả ba bài thơ của cùng một tác giả đã làm nên hào khí Điện Biên đời đời bất tử.

Hồng Phượng
 

.
Bình luận (0)
.
.