Từ Dung Quất đến Sa Huỳnh "lộng gió"

Dọc dài 130 km ven biển Quảng Ngãi hôm nay, chúng tôi không còn thấy những xóm nhà thưa thớt, những truông cát dài hút tầm mắt. Hình ảnh ấy, đã lùi xa trong quá khứ. Thay vào đó là Khu kinh tế Dung Quất, những khu du lịch và những cửa biển tấp nập tàu thuyền … 

 

 

Nhà máy lọc dầu "trái tim" KKT Dung Quất- làm khởi ấm cả vùng quê ven biển. Ảnh: Trường An

Đứng trên đồi Vọng Sáu nằm trong Khu kinh tế Dung Quất thuộc huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) ngày cuối năm, chúng tôi "nhận diện" khá rõ một bên biển xanh bao la, một bên những công trình hiện đại. Biển vẫn trong xanh hiền hòa như ngàn năm trước nhưng những đồi núi lúp xúp, những truông dài đất trống trước đây, giờ đã có Nhà máy lọc dầu Dung Quất, nhà máy đóng tàu Dung Quất. Nhìn về phía Nam, đô thị Vạn Tường cũng đã hình thành với nhà làm việc của Ban quản lý KKT Dung Quất, Khu biệt thự Thiên Tân, các Công ty, doanh nghiệp cũng mọc lên khá dày... Ông Lê Văn Dũng- Phó Trưởng Ban quản lý KKT Dung Quất, cho biết: Đến thời điểm này, KKT Dung Quất đã có 60 dự án đi vào hoạt động sản xuất kinh doanh và 22 dự án đang triển khai xây dựng trong tổng số 111 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư, với tổng số vốn đăng ký là hơn 8 tỷ USD, giải quyết việc làm cho khoảng 13.000 lao động.

 

Trong khi ở phía Bắc của tỉnh hình thành KKT Dung Quất, đô thị Vạn Tường thì ở phía Nam, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành quy hoạch chung Khu du lịch, kinh tế, văn hóa Sa Huỳnh, với diện tích trên 1.700 ha thuộc các xã Phổ Thạnh, Phổ Khánh và Phổ Châu (Đức Phổ). Theo đó, khu vực bao gồm: Trung tâm văn hóa, nghiên cứu, khảo cổ của tỉnh Quảng Ngãi và Quốc gia; Trung tâm thương mại dịch vụ, du lịch tổng hợp và sinh thái của khu vực kết hợp với các khu dân cư đô thị và nông thôn; du lịch biển; Khu phim trường có quy mô quốc tế. 

 

Trong khi đó thì ở vùng phía Đông của tỉnh Quảng Ngãi, du lịch biển Mỹ Khê cũng đã được Công ty cổ phần Du lịch biển Mỹ Khê (Tổng Công ty Tài chính Cổ phần dầu khí Việt Nam) đầu tư 400 tỷ đồng để xây dựng các hạng mục trên diện tích sử dụng 24,4 ha nhằm phục vụ các loại hình hoạt động nghĩ dưỡng, tắm biển, lướt sóng, du thuyền, vui chơi giải trí, thương mại, thể dục, thể thao... đáp ứng nhu cầu của 500- 700 khách lưu trú mỗi ngày.

 

Những khu công nghiệp và du lịch hình thành đã tạo ra diện mạo mới cho vùng biển Quảng Ngãi, đó là sự phát triển công nghiệp và du lịch bên cạnh việc phát triển nghề biển truyền thống.

 

Đến năm 2025 KKT Dung Quất sẽ có tổng diện tích khoảng 45.332 ha, trong đó, phần diện tích hiện hữu là 10.300 ha, phần diện tích mở rộng khoảng 24.280 ha và khoảng 10.752 ha diện tích mặt biển. Đây là khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực bao gồm công nghiệp- thương mại- dịch vụ- đô thị. Trong đó trọng tâm là công nghiệp lọc hóa dầu, công nghiệp hóa chất và công nghiệp nặng với các ngành chủ đạo luyện cán thép, đóng tàu biển và các ngành công nghiệp khác với việc khai thác cảng nước sâu. Khu kinh tế Dung Quất còn được quy hoạch là một thành phố công nghiệp mở, trung tâm lọc hóa dầu quốc gia, trung tâm đô thị công nghiệp dịch vụ cảng của Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung với các đô thị Vạn Tường, Dốc Sỏi, Châu Ổ- Bình Long; là một trong các đầu mối về giao thông vận tải, trao đổi hàng hóa và giao lưu quốc tế quan trọng của khu vực miền Trung- Tây Nguyên và có vị trí quan trọng về an ninh quốc phòng. 

 

 

Những truông cát dài ven biển giờ là những hồ tôm nối nhau chạy dài bên mé sóng. Ảnh: Trường An

Khu kinh tế Dung Quất, đô thị Vạn Tường từng bước hình thành biến khu đông huyện Bình Sơn Anh hùng trong chiến tranh thành vùng đất mới. Nhiều người dân vùng Đông Bình Sơn kiên cường đều có chung suy nghĩ: Trong chiến tranh chỉ mong có ngày hòa bình. Nhưng hòa bình rồi vùng đất khu Đông đồi núi nhấp nhô làm ăn khốn khó. Nay, có KKT Dung Quất, nhịp sống, nhịp đời vui hơn. Nhiều người có thêm việc làm ở KKT Dung Quất, đô thị Vạn Tường. Những đứa trẻ lớn lên sau chiến tranh có điều kiện học hành đàng hoàng nên đã về KKT Dung Quất tìm việc làm. Còn ở vùng biển Mỹ Khê, Sa Huỳnh hay các điểm du lịch vùng bãi ngang cũng đã tạo nên lợi thế để người dân phát triển dịch vụ. Nhiều người dân ở xã Bình Thạnh đã phát triển nghề nuôi nhông.

 

Dọc dài ven các dòng sông Trà Khúc, Trà Bồng, sông Vệ, nông dân phát huy lợi thế của vùng bãi bồi đôi bờ sông đã trồng các loại rau màu. Phía dưới vùng hạ lưu nhiều hộ còn nuôi tôm, nuôi cua xanh, cá các loại. Nếu trước đây nông sản của bà con bán ở TP. Quảng Ngãi hoặc chở ra Đà Nẵng thì bây giờ dành một phần để cung ứng cho KKT Dung Quất  và cung ứng cho những hàng quán ở địa phương.

  

Khu du lịch Sa Huỳnh. Ảnh: Trường An

Cùng với việc hình thành các khu công nghiệp và những điểm dịch vụ du lịch, những năm qua, thông qua nguồn vốn trung ương và của tỉnh, tỉnh Quảng Ngãi đã đầu tư xây dựng những cảng biển Sa Huỳnh, Mỹ Á, vũng neo đậu tàu thuyền Tịnh Hòa đáp ứng cho hậu cần nghề cá. Những ngư dân vùng quê biển cũng đã đầu tư kinh phí nâng cấp đóng mới tàu thuyền vươn ra khơi xa. Trên dọc dài ven biển giờ đã có những làng chài quy mô được hình thành. Nếu như ở Mỹ Tân xã Bình Chánh với đội tàu câu mực khơi xa quy mô lớn thì ở vùng biển Sa Kỳ có những đội tàu hành nghề câu khơi, vùng Cỗ Lũy xã Nghĩa An, Nghĩa Phú có những đội tàu hành nghề lưới chuồn quy mô lớn. 

 

Ông Nguyễn Anh Tuấn- Chủ tịch UBND xã Phổ Quang (Đức Phổ), cho biết: Toàn xã có khoảng 2.100 hộ dân, trong đó có 80% làm nghề ngư nghiệp. Hàng năm, 250 chiếc tàu thuyền đánh bắt tuyến khơi và tuyến lộng ở xã đem về nguồn hải sản khoảng 12.000 tấn, đạt doanh thu khoảng 88 tỷ đồng. Nhờ biển mà cuộc sống của bà con đã khấm khá hơn nhiều. Hộ đói không còn, hộ nghèo theo chuẩn mới chỉ còn khoảng 20% (chủ yếu là người già, neo đơn, tàn tật...). 

 

Ngoài những vùng cửa biển, ở vùng biển ngang ngày xưa những bờ cát trắng, mùa nắng nóng bỏng chân người, mùa mưa gió thổi hun hút, giờ là những vuông tôm nối nhau trải dài bên mép sóng. Toàn tỉnh hiện có khoảng 12 vùng nuôi tôm (trong đó, có 5 dự án nuôi tôm trên cát). Các làng nghề chế biến nước mắm Đức Lợi (Mộ Đức) cũng được duy trì. 

 

 

Nhiều người dân vùng ven biển cho rằng ngày 17-7-2010, tỉnh Quảng Ngãi đã khởi công dự án đường ven biển Dung Quất- Sa Huỳnh giai đoạn 1 (Mỹ Khê- Trà Khúc), với chiều dài hơn 100 km là một sự kiện quan trọng cho vùng biển Quảng Ngãi. Với tổng vốn đầu tư của dự án trên 2.500 tỷ đồng, từ nguồn trái phiếu Chính phủ, trong đó giai đoạn 1 (2008- 2012) là gần 729 tỷ đồng và giai đoạn 2 gần 1.779 tỷ đồng. Tuyến đường được xây dựng băng qua các huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ và TP. Quảng Ngãi. Quảng Ngãi phấn đấu hoàn thành giai đoạn 1 của dự án vào cuối năm 2012. 

 

Diện mạo vùng quê ven biển đã khởi sắc (Trong ảnh: Nhà cửa hai bên đường ra cửa biển Mỹ Á (Phổ Quang) đã xây dựng khang trang). Ảnh: Trường An

Tuyến đường chạy dọc ven biển, nằm trong quy hoạch tuyến đường ven biển Việt Nam; nối đường ven biển của tỉnh Quảng Nam, Bình Định nhằm gắn kết các vùng kinh tế trọng điểm miền Trung và sẽ kết nối toàn bộ những khu công nghiệp, du lịch, những làng chài ven biển Quảng Ngãi. Bây giờ, về những làng quê biển nhiều người đã thấy những đoạn đường phóng tuyến và những đoạn đã sắp hoàn  thành.

 

Nhiều người dân Quảng Ngãi hình dung: Mai này con đường Sa Huỳnh- Dung Quất hoàn thành nối các khu công nghiệp, du lịch, những làng chài ven biển Quảng Ngãi trong tuyến ven biển miền Trung của đất nước thì vùng biển Quảng Ngãi sẽ thay đổi diện mạo. Bởi, đó không chỉ là trục giao thông bảo vệ an ninh quốc phòng mà còn khơi dậy tiềm năng phát triển công nghiệp, du lịch, nghề cá... Những vùng bãi ngang ven biển nghèo khó, sẽ thay bằng những làng chài sầm uất, những doi cát trắng sẽ là những điểm du lịch, vùng quy hoạch tôm nuôi trên cát với quy mô lớn. Những khu du lịch như Mỹ Khê, Sa Huỳnh lâu nay được ví như nàng tiên ngủ quên sẽ được đánh thức. Du khách đến vùng biển Quảng Ngãi sẽ nhìn thấy những khu công nghiệp, dịch vụ hiện đại, ngắm nhìn phong cảnh hữu tình mà vui, mà chia sẻ với Quảng Ngãi trong quá trình vươn lên. 

 

Cuối năm, cái lạnh của mùa Đông lùi lại, trời ấm dần, gió xuân đang đến, bên tai tôi văng vẳng câu hát: "... Từ An Tân đến Sa Huỳnh lộng gió..." trong bài hát "Quảng Ngãi đất mẹ ngoan cường" của nhạc sĩ Trương Quang Lục. Tôi hy vọng và nhiều người xứ Quảng cũng hy vọng về sự đổi thay ở tương lai khi con đường Sa Huỳng- Dung Quất hoàn thành, các điểm du lịch đi vào hoạt động, các đô thị, thành phố vươn ra phía biển...